'Sự cố Formosa là cơ hội rất tốt để hướng tới chọn lọc dự án'

'Sự cố Formosa là cơ hội rất tốt để hướng tới chọn lọc dự án'
GS.TSKH Nguyễn Mại

(VNF) - GS-TSKH. Nguyễn Mại, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp đầu tư nước ngoài nêu quan điểm về "chọc lọc FDI" nhân vụ Formosa và Lee&Man.

Ông Mại nói: 

"Phải nói rằng, Chính phủ vừa rồi xử lý sự cố của Formosa một cách rất khoa học, khách quan. Đây là một sự cố rất nghiêm trọng nên không thể vội vã đưa ra kết luận. Qua vụ việc này, cần phải rút ra nhiều kinh nghiệm trong thu hút không chỉ FDI mà cả đầu tư trong nước.

Nói về quyền lựa chọn, tôi cho rằng đã đến lúc cần có thái độ nghiêm túc về vấn đề này. Có mấy loại dự án mà chúng ta nên tính đến “quyền lựa chọn” của mình.

Thứ nhất là dự án lọc hóa dầu. Hiện tính cả các dự án đã triển khai hoặc chưa, chúng ta đã có công suất 55-60 triệu tấn, từ Nghi Sơn, Vũng Rô…, chưa nói đến Dự án Nhơn Hội đang tạm hoãn lại. Hóa dầu của mình xuất phát từ khai thác dầu thô, nhưng khai thác của Việt Nam chỉ khoảng 15-16 triệu tấn/năm. Cộng thêm nếu Lọc dầu Dung Quất mở rộng công suất, phải nhập thêm dầu nhẹ của Trung Đông để trộn vào, thì để các nhà máy hoạt động đúng công suất 55-60 triệu tấn, phải nhập 35-40 triệu tấn dầu. Chúng ta tiêu thụ xăng dầu như hiện nay chỉ 20 triệu tấn/năm, có tăng trưởng 10%/năm thì vẫn thừa.

Trong khi đó, nhà máy lọc hóa dầu chiếm đất rất nhiều, giải quyết việc làm cho lao động cũng chỉ 5.000 - 7.000 người, giá trị gia tăng không quá lớn, lợi thì không bao nhiêu, nhưng ô nhiễm môi trường thì nguy cơ rất lớn. Như BP bao nhiêu năm mãi vẫn chưa xử lý xong sự cố ở Mỹ. Các địa phương cứ thích những dự án hàng tỷ, hàng chục tỷ USD, nhưng trong bối cảnh này, tôi cho rằng, cân nhắc lợi ích thì không nên cấp phép bất cứ dự án lọc dầu nào nữa.

Thứ hai là dự án xi măng, hãy thử xem trên thế giới có bao nhiêu nước thực sự xuất khẩu xi măng, rất ít. Xuất khẩu xi măng là xuất khẩu đá vôi, xuất khẩu tài nguyên. Ở Kiên Giang có thị trấn Hà Tiên, người dân đang khốn khổ vì xi măng, vì bụi, vì ô nhiễm. Sản xuất 65-70 triệu tấn xi măng/năm tức là phải khai thác 70-80 triệu tấn đá vôi, 10 năm mất 1 tỷ tấn đá vôi, có nghĩa là chúng ta mất không biết mất bao nhiêu ngọn núi.

Trong khi đó, còn chưa biết ảnh hưởng đến khí hậu, môi trường thế nào. Hiện chúng ta đã phải nhập khẩu than, sản xuất xi măng thì cần có than, nếu cứ tiếp tục sản xuất rồi xuất khẩu xi măng như vậy là không ổn, cần xem xét và chấm dứt cấp phép các dự án xi măng.

Thứ ba là các dự án sắt thép kiểu như Formosa, là loại dự án mà chúng ta nên thực hiện “quyền lựa chọn” của mình. Đáng nói là, cho đến giờ, chúng ta vẫn thực hiện các dự án sắt thép theo công nghệ lò cao, mà nhiều nước trên thế giới, trong đó có Trung Quốc đang khốn khổ vì nó, bởi loại công nghệ này cho ra phế thải, khí thải kinh khủng.

Việt Nam giờ đã ký công ước về biến đổi khí hậu rồi mà vẫn tiếp tục sản xuất xi măng, sắt thép theo công nghệ cũ thì rất nguy hiểm. Nên chuyển hướng sang sản xuất hợp kim cao cấp. Với các dự án sắt thép, chúng ta cũng phải xem xét lại toàn bộ và kiên quyết không cho dùng công nghệ cổ điển nữa. Mình là quốc gia đi sau, có quyền để lựa chọn công nghệ hiện đại hơn.

Tôi cũng muốn nhắc đến một loại dự án thứ tư cần cẩn trọng xem xét, đó là dự án dệt nhuộm. Việt Nam ký Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP), rất nhiều nhà đầu tư Hàn Quốc, Đài Loan, Trung Quốc, Hồng Kông đã đăng ký đầu tư vào hàng tỷ USD.

Mình cần các dự án này, vì cần thực hiện nguyên tắc từ sợi trong TPP để được hưởng ưu đãi. Nhưng không thể dành toàn bộ dự án dệt nhuộm cho FDI, nếu doanh nghiệp trong nước có khả năng thì dành cơ hội cho họ. Còn với các dự án FDI thì cương quyết bắt họ dành tỷ lệ thỏa đáng vốn đầu tư vào xử lý môi trường, đặc biệt chất thải, nước thải, chỉ khi nào đạt tiêu chuẩn về xử lý chất thải thì mới cho triển khai.

Phải khẳng định rằng, sự cố Formosa chính là cơ hội rất tốt để Việt Nam xem lại toàn bộ dự án đầu tư của mình theo hướng có chọn lọc. Quyền lựa chọn của chúng ta là không phải chọn dự án lớn, mà phải vì những lợi ích đối với kinh tế - xã hội của địa phương, của cả vùng và lợi ích của quốc gia.

Còn với các dự án khác, tôi cho rằng, Chính phủ phải nghiên cứu đưa ra được các điều kiện rất cụ thể đối với bảo đảm môi trường của từng loại dự án, những dự án nào dứt khoát không cấp phép, dự án nào phải có điều kiện mới được cấp phép và phải kiên quyết, dứt khoát tuân thủ nghiêm túc các điều kiện này. Như vậy mới hy vọng chúng ta không phải trả giá đắt về môi trường như hiện nay".

Anh Hùng
Gửi bình luận

Tin cùng chuyên mục

19/03/2017 01:10 | GS. TSKH Nguyễn Mại

Cần có cách tiếp cận đúng với người giàu

Với dân số trên 93 triệu người, số người siêu giàu tại Việt Nam là 168 người. Dự báo, vào năm 2025, số người siêu giàu tại Việt Nam là 403 người.
17/03/2017 10:30 | Hồ Mai

'Nếu chỉ có cải cách hành chính thì kiến tạo mới được một phần'

(VNF) - Chuyên gia kinh tế cho rằng, rất cần toàn bộ cả hệ thống chính trị phải vào cuộc thì khi đó Việt Nam mới có một nhà nước kiến tạo theo đúng nghĩa. Nếu chỉ kiến tạo ở+
12/03/2017 22:26 | VNF (ghi)

Giáo sư David Dapice: 'Luôn phải để ý đến diễn biến đồng tiền Trung Quốc'

Giáo sư David Dapice, một chuyên gia giàu trải nghiệm Việt Nam vừa có bài trình bày rất thú vị tại Hội thảo quốc tế về công nghiệp hóa của Việt Nam. VietnamFinance xin trích đăng phần ý kiến của+
09/03/2017 14:33 | Duy Anh

CEO VinaCapital: 'Thời điểm tuyệt vời để kinh doanh tại Việt Nam'

(VNF) - Don Lam, CEO nổi tiếng của VinaCapital nói Việt Nam trong những năm qua đã chứng tỏ khả năng phục hồi qua những biến động của nền kinh tế thế giới, và "hy vọng khả năng này sẽ+
08/03/2017 08:53 | GS TSKH Nguyễn Mại

FDI - cần có định hướng và chính sách mới

Hiện nay một trong những nhiệm vụ quan trọng của Việt nam là tái cấu trúc nền kinh tế theo mô hình tăng trưởng mới dựa vào công nghệ, coi trọng năng suất và chất lượng nhằm mục tiêu phát+
04/07/2016 15:55 | Đình Dân

Xóa 3.000 giấy phép con, lại 
lòi 'giấy phép mẹ'

Từ ngày 1-7, với việc ban hành 50 nghị định về điều kiện kinh doanh, 3.000 giấy phép con bị xóa xổ nhưng nhiều trong số đó lại trở thành “giấy phép mẹ” bởi được quy định trong nghị định.
01/07/2016 00:02 | Bình Anh

Thảm họa cá chết: Đền bù 500 triệu USD, rồi sao nữa?

(VNF) - Sau khi có thông tin Formosa đã đồng ý đền bù 500 triệu USD do gây ra thảm họa cá chết ở miền Trung, VietnamFinance đã ghi nhận một số ý kiến chuyên gia xung quanh vấn đề+
30/06/2016 12:12 | TS Phan Thị Thùy Trâm

The Kafe và lời cảnh tỉnh từ mô hình startup không phải công nghệ

(VNF) - Startup sống trong môi trường bình đẳng như các loại hình doanh nghiệp khác, muốn phát triển cũng cần môi trường thuận lợi, có tư vấn hỗ trợ và cái nhìn ủng hộ từ cộng đồng.
28/06/2016 16:29 | Anh Hùng

'Brexit cho thấy toàn cầu hoá, nhất thể hoá đang bị thách thức'

(VNF) - Tại cuộc tọa đàm “Thiên nga đen” Brexit và ứng xử của Việt Nam" tổ chức chiều 28/6, các chuyên gia kinh tế đã nhấn mạnh tới những tác động to lớn của sự kiện này lên nền+
27/06/2016 10:16 | Khánh An

'Mong Thủ tướng chỉ đạo quyết liệt việc rà soát điều kiện kinh doanh'

Chỉ còn 4 ngày nữa (ngày 1/7), hơn 3.000 điều kiện kinh doanh quy định tại các thông tư, quyết định sẽ hết hiệu lực theo quy định của Luật Đầu tư. Nhiều điều kiện trong số này sẽ được+