'Thanh toán điện tử sẽ làm thay đổi hoàn toàn công tác thu thuế'

'Thanh toán điện tử sẽ làm thay đổi hoàn toàn công tác thu thuế'
Bà Nguyễn Thị Cúc

(VNF) - Quan điểm của bà Nguyễn Thị Cúc, Chủ tịch Hội tư vấn thuế Việt Nam, nguyên Phó tổng cục trưởng Tổng cục thuế đối với vấn đề thanh toán điện tử trong ngành thuế.

Triển khai  thực hiện hai Nghị Quyết 19  năm 2014 và năm 2015 của Chính phủ về cải thiện môi trường cạnh tranh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, ngành thuế đã cải cách sâu rộng nhằm giảm thiểu thời gian nộp thuếcho doanh nghiệp Việt Nam bằng mức bình quân của các nước ASEAN 6 trong năm 2015 và ASEAN 4 trong năm 2016. Ngoài ra, để tiếp tục thực hiện Nghị quyết 36a về Chính phủ điện tử, cơ quan thuế đã phối hợp với các ngân hàng, Kho bạc triển khai kê khai nộp thuế điện tử, vừa nhằm tiết kiệmchi phí xã hội vừa góp phần tăng tính minh bạch trong quản lý thuế. 

Tuy nhiên việc khai, nộp thuế điện tử đã và đang áp dụng chủ yếu mới dừng ở gần 500.000 doanh nghiệp. Trong khi đó, các đơn vị hành chính sự nghiệp, sự nghiệp có thu, trường học, bệnh viện và đặc biệt là hơn 1,5 triệu hộ kinh doanh cá thể cùng hàng triệu người nộp thuế thu nhập cá nhân, thuế sử dụng đất phi nông nghiệp, lệ phí trước bạ... lại chưa thực sự quan tâm đến khai, nộp thuế điện tử.

Để có thể thu đúng, thu đủ tiền thuế phát sinh vào ngân sách nhà nước thì nhất thiết cơ quan quản lý  thuế phải  nắm được doanh thu, thu nhập, chi phí thực tế phát sinh. Theo đó họ buộc phải nắm bắt được chính xác nghiệp vụ kinh tế phát sinh, luồng tiền gắn với hàng hóa dịch vụ.  Tuy nhiên thói quen dùng tiền mặt để thanh toán khi mua sắm, tiêu dùng (kể cả khi  qua thương mại điện tử như mua hàng qua mạng, game online) lại là sự cản trở, thách thức lớn với cơ quan thuế trong quản lý. 

Việc thanh toán tiền mặt không chỉ dừng lại ở tầng lớp có thu nhập thấp mà ngay cả đối với người có thu nhập cao như ca sỹ, diễn viên, người mẫu... khi nhận cát-sê các show diễn.  Thu nhập  phát sinh của họ hàng nghìn, hàng chục nghìn đôla Mỹ một lần nhưng do nhận  trực tiếp bằng tiền mặt nên khó xác định mức họ kê khai là bao nhiêu, đúng hay sai.  Nhiều ca sỹ có nhiều show diễn đắt khách nhưng nộp thuế lại rất thấp.

Trong khi đó ở Nhật Bản và các nước khác, diễn viên, nghệ sỹ tài nghệ càng cao, xuất sắc thì họ càng tự hào khi nộp thuế thu nhập cao nhờ có nhiều show diễn, nhiều sự kiện. Không chỉ trong lĩnh vực giải trí mà cả bất động sản cũng vậy. Việc mua sắm, chuyển nhượng bất động sản hàng tỷ đồng cũng được  định giá,  thanh toán  trực tiếp bằng tiền mặt, vàng, đôla Mỹ... Thực tiễn đó đã gây khó khăn cho công tác quản lý thuế, góp phần tăng thất thu thuế cho ngân sách Nhà nước

Nếu thanh toán qua ngân hàng, thanh toán điện tử thì cơ quan thuế có thể nắm bắt dễ dàng chính xác , kịp thời doanh thu, chi phi phát sinh thông qua hệ thống cơ sở dữ liệu kết nối với ngân hàng.  Vậy câu hỏi đặt ra là tại sao chúng ta đã có nhiều chỉ thị, Nghị quyết mà đến nay chỉ việc khai,  nộp thuế điện tử của doanh nghiệp khả thi còn các đối tượng khác, lĩnh vực khác còn lúng túng? Tỷ trọng thanh toán điện tử so với tổng  trị giá thanh toán chung quá nhỏ bé. Cần phải làm gì, làm như thế nào để vấn đề thanh toán điện tử thực tế đi vào đời sống kinh tế xã hội, không chỉ dừng lại ở giấy tờ?

Nghị quyết 36a/NQ-CP ngày 14/10/2015 của Chính phủ về Chính phủ điện tử đã đề ra nhiệm vụ cho ngành thuế: “Tiếp tục triển khai dịch vụ nộp thuế qua mạng, hoàn thuế điện tử và phối hợp với các cơ quan liên quan đến triển khai dịch vụ nộp thuế đất đai, lệ phí trước bạ, hộ cá nhân qua mạng...”. Để mở rộng khai, nộp thuế điện tử ra phạm vi ngoài  doanh nghiệp và quản lý thu thuế theo nghiệp vụ kinh tế phát sinh, vấn đề cốt lõi là phải kết nối cơ sở dữ liệu giữa doanh nghiệp, hộ, cá nhân kinh doanh với cơ quan thuế, giữa các ngân hàng phục vụ bên bán hàng và cơ quan thuế.

Theo kinh nghiệm quốc tế, để nắm đầy đủ doanh thu kinh doanh và doanh thu làm cơ sở tính thuế, cơ quan thuế sẽ đặt code của mình trực tiếp vào dữ liệu máy tính tiền của các cửa hàng hàng, siêu thị, cây xăng, máy bán hàng tự động... Toàn bộ doanh thu sẽ được chuyển đầy đủ, kịp thời vào dữ liệu của cơ quan thuế làm cơ sở tính thuế.  

Riêng đối với thanh toán điện tử, thanh toán qua ngân hàng thì  cơ sở dữ liệu sẽ được các ngân hàng  chia sẻ với cơ quan thuế. Nhưng muốn thực hiện triệt để việc chia sẻ thông tin này, cần đảm bảo sự bình đẳng về nghĩa vụ thuế giữa các tổ chức cá nhân kinh doanh chấp nhận kết nối dữ liệu với cơ quan thuế và những đối tượng không tham gia hoặc thanh toán tiền mặt.

Ví dụ, nếu các tổ chức cá nhân kết nối dữ liệu với cơ quan thuế mà số tiền thuế phải nộp lại cao hơn các đơn vị khác thì sẽ là sự bất bình đẳng cho họ và đây là một trở ngại lớn để cơ quan thuế đẩy mạnh thanh toán điện tử.

Những năm gần đây, nước ta đã hình thành các doanh nghiệp thương mại điện tử, các cá nhân kinh doanh trên các trang mạng xã hội, thậm chí nông dân nhờ bán sản phẩm qua mạng mà mở rộng thị trường, tăng doanh thu. Điển hình như: cá kho làng Vũ Đại, hoa Đà Lạt, rau sạch...

Hoạt động thương mại điện  tử được mở rộng, các doanh nghiệp cũng có tốc độ tăng trưởng nhanh, một số doanh thu hàng nghìn tỷ đồng nhưng số tiền nộp ngân sách lại không đáng kể. Qua công tác thanh tra theo cơ chế quản lý rủi ro, cơ quan thuế ở nhiều địa bàn đã phát hiện và truy thu hàng  trăm  tỷ đồng của các doanh nghiệp thương mại điện tử. 

Một trong những nguyên nhân, quản lý thu thuế không chặt chẽ là chưa thực hiện hoặc triển khai đồng bộ thanh toán điện tử. Để góp phần thúc đẩy mạnh mẽ phát triển thương mại điện tử, giúp các hộ gia đình, cá nhân tham gia thanh toán điện tử  giao dịch điện tử trong việc khai và nộp thuế, theo tôi cần phải có lộ trình và chính sách phù hợp cho từng đối tượng cụ thể.

Theo đó, để bỏ thói quen thanh toán tiền mặt đã hình thành hàng nghìn năm từ nền kinh tế nông nghiệp, sản xuất hàng hóa nhỏ bằng  thanh toán điện tử thì phải cho người sử dụng thấy ngay được  lợi ích của sự chuyển đổi này khi thanh toán điện tử bằng những khuyến khích trong thời kỳ đầu làm quen với thẻ tín dụng. Ví dụ dùng thẻ tín dụng liên kết giữa Vietnam Airline với các ngân  hàng  thương mại, thanh toán càng nhiều tiền mua hàng hóa dịch vụ bằng thẻ tín  dụng thì  được tích điểm thưởng cho các chuyến bay miễn phí, giảm giá khi mua sắm...

Việc thanh toán qua thẻ phải thuận tiện, một cửa hàng có thể sử dụng  dịch vụ thanh toán của nhiều ngân hàng khác nhau, trước mắt các nhà băng không thu phí khi thanh toán bằng thẻ.  Đối với các địa phương có cơ sở hạ tầng truyền thông tốt nên có điều khoản bắt buộc thanh toán điện tử trong việc cấp phép kinh doanh, hoàn thành nghĩa vụ thuế.

Hiện nay Luật thuế giá trị gia tăng, Luật thuế thu nhập doanh nghiệp đã quy định, thanh toán không dùng tiền mặt từ 20 triệu đồng trở lên thì doanh nghiệp không được khấu trừ thuế giá trị gia tăng đầu vào, không được tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp.

Tuy nhiên khi mở rộng việc thanh toán điện tử, khai nộp thuế điện tử với hộ, cá nhân kinh doanh; cá nhân cho thuê nhà, tài sản; nộp lệ phí trước bạ nhà đất, ôtô, xe máy, nộp thuế sử dụng đất phi nông nghiệp; các khoản thu liên quan đến đất... thì cần có quy định rõ ràng, minh bạch hơn, tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp, người dân thực hiện nghĩa vụ  nộp thuế. Có như vậy mới có thể đảm bảo tính khả thi cao.

Thương mại điện tử, thanh toán điện tử và đặc biệt khai  nộp thuế điện tử  là hình thức  kinh doanh, thanh toán văn minh và hiệu quả cao cho cả người  tiêu dùng, người nộp thuế  và cơ quan quản lý nhà nước. Vì mục đích chung mang lại lợi ích cho cộng đồng và với sự vào cuộc của nhiều ban ngành, các doanh nghiệp, tôi tin rằng việc thanh toán, khai nộp thuế điện tử cũng như Chương trình Phát triển Thương mại điện tử quốc gia giai đoạn 2014-2020 sẽ thành công.

Nguyễn Thị Cúc, Chủ tịch Hội tư vấn thuế
Gửi bình luận

Tin cùng chuyên mục

08/12/2016 15:35 | Lê Nguyễn

Thị trường bán lẻ Việt Nam sẽ duy trì tăng trưởng đến 2030

(VNF) - Đó là nhận định của ông Alex Crane, Tổng Giám đốc Cushman & Wakefield Việt Nam về sự cạnh tranh của thị trường bán lẻ trong bối cảnh hội nhập.
07/12/2016 09:57 | Hà Chính

Quan hệ thân hữu đang ‘bóp chết’ làm ăn chân chính

(VNF) - Chuyên gia kinh tế nổi tiếng Lê Đăng Doanh vừa nêu quan điểm của mình về vấn đề "quan hệ thân hữu" trong kinh tế, điều mà Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc vừa lên tiếng yêu cầu "phải+
02/12/2016 11:35 | VNF (ghi)

'Tái cơ cấu đang mở ra nhiều cơ hội cho các thành phần kinh tế ngoài nhà nước'

(VNF) - Chuyên gia Nguyễn Đức Kiên nói thách thức lớn nhất trong 5 năm tới là phải "xét đến bối cảnh kinh tế quốc tế còn nhiều điều chưa lường được".
30/11/2016 10:18 | PV

TS Phạm Sỹ Thành: 'Vay vốn Trung Quốc dễ nhưng không rẻ'

(VNF) - Dễ vay nhưng không rẻ, để lại nhiều hậu quả, "vốn tới đâu người theo tới đấy" là những đặc trưng của dòng vốn ODA từ Trung Quốc, theo khuyến nghị của chuyên gia kinh tế Phạm Sỹ+
27/11/2016 07:30 | Phan Minh Ngọc

Bán đấu giá nợ xấu, các AMC phải đứng ngoài

Chiều 17/11 Quốc hội đã thông qua dự thảo Luật Đấu giá tài sản. Theo đó, việc đấu giá nợ xấu và tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu của tổ chức mà Nhà nước sở hữu 100% vốn+
13/12/2015 19:00 | Mai Hồ (ghi)

Vào AEC, hãy dự đoán thế cờ của đối phương

(VNF) - Theo lộ trình thì chỉ còn khoảng hai tuần nữa là Cộng đồng kinh tế ASEAN (AEC) sẽ chính thức được hình thành vào ngày 31/12/2015. Sự chuẩn bị của Việt Nam để đón cơ hội này là+
11/12/2015 09:23 | Huỳnh Thế Du

Về hay ở: Lựa chọn của '3 ông Anh'

(VNF) - Cuộc tranh luận liên quan đến vấn đề nhân tài nên "về hay ở" đã làm nóng công luận trong tuần qua. Được sự đồng ý của tác giả, VietnamFinance trân trọng giới thiệu góc nhìn của Tiến+
32 phút trước | Fred Burke

Sở hữu trí tuệ trong kỷ nguyên TPP sắp tới

(VNF) - Quan điểm của ông Fred Burke, một luật sư giàu kinh nghiệm về môi trường kinh doanh tại Việt Nam, về vấn đề sở hữu trí tuệ trong "kỷ nguyên TPP".
45 phút trước | Ken Atkinson

Hợp tác công-tư và khả năng cạnh tranh điểm đến trong ngành du lịch

(VNF) - Chuyên gia về du lịch nêu quan điểm về vấn đề "cạnh tranh điểm đến" như là một phần quan trọng trong chiến lược phát triển du lịch.
42 phút trước | Tiến sỹ Phạm Quang Diệu

An ninh lương thực với nhân tố mới nổi từ nhu cầu nhập khẩu của Trung Quốc

(VNF) - Góc nhìn của Tiến sỹ Phạm Quang Diệu về vấn đề an ninh lương thực của Việt Nam trong bối cảnh nhu cầu nhập khẩu của Trung Quốc tăng mạnh.