126 cổ phiếu Việt Nam rời FTSE Frontier

Thị trường được nâng hạng nhưng không phải cổ phiếu nào cũng được nâng hạng cùng thị trường

Theo danh sách rà soát FTSE Frontier Index Series tháng 9/2026 mới được công bố, có tổng cộng 126 cổ phiếu Việt Nam rời khỏi các chỉ số Frontier. Lý do FTSE đưa ra cho toàn bộ số cổ phiếu này là "Reclassified from Frontier to Secondary Emerging" – được phân loại lại từ thị trường cận biên sang thị trường mới nổi thứ cấp.

Tuy nhiên, không phải toàn bộ 126 cổ phiếu này đều có một vị trí tương đương trong hệ thống chỉ số mới của FTSE. Từ 126 cổ phiếu Frontier, chỉ 20 mã bước thẳng vào nhóm Large, Mid và Small Cap của GEIS. Trong hệ thống Frontier trước đây, 126 cổ phiếu Việt Nam gồm 27 mã Large Cap, 55 Mid Cap và 44 Small Cap.

Khi Việt Nam được chuyển sang nhóm Secondary Emerging, FTSE không đơn giản giữ nguyên vị trí của từng cổ phiếu. Các doanh nghiệp Việt Nam được đánh giá lại theo bộ tiêu chuẩn của FTSE Global Equity Index Series, hay GEIS, trong đó Việt Nam được đặt trong một "vũ trụ" thị trường lớn hơn nhiều.

Kết quả hiện tại cho thấy FTSE lựa chọn 117 cổ phiếu Việt Nam vào GEIS, nhưng phần lớn không nằm trong nhóm được các quỹ đầu tư thụ động lớn theo dõi.

Chỉ có 27 cổ phiếu được xếp vào các phân khúc Large, Mid và Small Cap, tức phạm vi FTSE Global All Cap. Trong số này, chỉ 20 mã vốn nằm trong danh sách 126 cổ phiếu Frontier cũ, gồm BID, GEX, HCM, HPG, MSN, NVL, SHB, SSI, STB, TCX, VCB, VCI, VCK, VHM, VIC, VIX, VJC, VND, VNM và VRE.

Bảy cổ phiếu còn lại gồm FPT, HDB, MCH, MSB, SSB, VPB và VPL không có trong danh sách 126 cổ phiếu Frontier nói trên nhưng lại vượt qua bộ lọc để được đưa trực tiếp vào Global All Cap.

FTSE Frontier trước đây cũng có đúng 27 cổ phiếu Việt Nam trong nhóm Large Cap. Tuy nhiên, con số này hoàn toàn không tương ứng với 27 cổ phiếu được lựa chọn vào Global All Cap sau nâng hạng. Các mã như BSR, BVH, FRT, KDH, POW, SAB, TPB, EIB hay PLX từng được xếp Large Cap trong Frontier nhưng không được xếp tương ứng vào nhóm Large, Mid hoặc Small của GEIS. Ngược lại, VPB hay FPT lại có vị trí đáng kể trong hệ thống mới.

Nguyên nhân nằm ở việc tiêu chuẩn kích thước được tính lại trong một môi trường hoàn toàn khác. Khi Việt Nam còn ở Frontier, doanh nghiệp được so với các cổ phiếu trong nhóm thị trường cận biên. Sau nâng hạng, các mã phải cạnh tranh về vốn hóa toàn phần và vốn hóa có thể đầu tư với các doanh nghiệp thuộc khu vực thị trường mới nổi rộng hơn. Đây là lý do một cổ phiếu từng là Large Cap Frontier không đương nhiên trở thành Large, Mid hay thậm chí Small Cap Emerging.

Ngoài 27 cổ phiếu Large, Mid và Small, FTSE còn đưa khoảng 90 cổ phiếu Việt Nam vào nhóm Micro Cap. Đối chiếu với 126 cổ phiếu Frontier cũ cho thấy khoảng 76 mã chuyển sang nhóm này. Những cổ phiếu như KBC, KDH, FRT, PVS, PVD, DCM, MBS hay NAB vì thế không thể coi là "bị loại" khỏi FTSE. Các mã này vẫn nằm trong hệ thống GEIS, nhưng ở một tầng thấp hơn.

Các quỹ lớn theo FTSE Emerging Markets All Cap hay Global All Cap chủ yếu đầu tư vào Large, Mid và Small Cap. Micro Cap thuộc phạm vi Global Total Cap rộng hơn và có lượng tài sản bám chỉ số nhỏ hơn đáng kể. Việc được đưa vào Micro Cap giúp cổ phiếu tiếp tục hiện diện trong hệ thống FTSE, nhưng không đem lại mức cầu thụ động tương đương nhóm 27 mã Global All Cap.

Sau khi loại hai nhóm trên, khoảng 30 cổ phiếu Frontier cũ hiện chưa xuất hiện trong danh sách GEIS mới. Đáng chú ý nhất là tám cổ phiếu từng thuộc Large Cap Frontier: BSR, BVH, EIB, PLX, POW, SAB, TPB và VPX.

Ngoài ra còn năm mã Mid Cap gồm GEE, HT1, SJS, SZC, VCS và 17 mã Small Cap gồm AGG, BVS, CSM, CSV, DHT, EVS, FMC, HGM, IDI, KHG, L14, LIX, MCM, NBB, NTL, RAL và TNH. Đây là nhóm có thể coi như chưa tìm được một vị trí mới trong GEIS sau khi Việt Nam rời Frontier.

Nâng hạng FTSE nhưng dòng tiền tháng 9 chưa chắc lập tức dương

Khi Việt Nam rời Frontier, các quỹ mô phỏng những chỉ số Frontier có Việt Nam sẽ phải đưa tỷ trọng Việt Nam về 0. Tuy nhiên, không thể cộng toàn bộ các ETF mang tên FTSE Việt Nam vào lượng bán này.

Trường hợp điển hình nhất là Fubon FTSE Vietnam ETF. FTSE đã chuyển FTSE Vietnam 30 Index ra khỏi FTSE Frontier Index Series sang FTSE Vietnam Index Series riêng. Điều này đồng nghĩa Fubon không phải bán sạch danh mục Việt Nam chỉ vì thị trường được nâng hạng. Thay vào đó, Fubon sẽ tiếp tục đầu tư vào Việt Nam nhưng cơ cấu lại danh mục theo bộ quy tắc mới.

Các dự báo hiện nay cho rằng quỹ này có thể bổ sung VPB, MCH, VPL, ACB và FPT, đồng thời loại hoặc giảm mạnh một số mã như KDH, VCI, VND và KBC. BSR cũng được xem là trường hợp cần theo dõi nếu không đáp ứng tỷ trọng đầu tư tối thiểu.

Điều này khiến dòng tiền thực tế ở từng cổ phiếu khác khá xa câu chuyện đơn giản "vào FTSE thì được mua, ra FTSE thì bị bán".

VCI và VND, chẳng hạn, nằm trong nhóm 27 cổ phiếu Global All Cap và được kỳ vọng nhận cầu từ các quỹ GEIS. Nhưng nếu đồng thời bị Fubon bán ra, một phần đáng kể lực mua này có thể bị triệt tiêu. VIC và VHM cũng có thể chịu bán từ quá trình cơ cấu Fubon, dù quy mô cầu từ GEIS dự kiến vẫn lớn hơn đáng kể.

Ở chiều ngược lại, VPB, FPT, MCH và VPL là những trường hợp đáng chú ý vì có thể nhận hai dòng tiền cùng chiều: vừa được đưa vào GEIS, vừa có khả năng được Fubon mua thêm.

Theo một số ước tính của các công ty chứng khoán, riêng tranche đầu tiên của FTSE GEIS có thể đem lại khoảng 216 triệu USD dòng vốn thụ động vào 27 cổ phiếu Việt Nam.

Tuy nhiên, FTSE không đưa toàn bộ tỷ trọng Việt Nam vào Emerging ngay lập tức. Trong tranche tháng 9/2026, FTSE mới áp dụng khoảng 10% trọng số đầu tư dự kiến của Việt Nam. Các bước tiếp theo được thực hiện lần lượt vào tháng 3, tháng 6 và tháng 9/2027, nâng tỷ lệ lên 30%, 65% rồi 100%.

Trong khi đó, việc loại Việt Nam khỏi Frontier lại diễn ra trong một lần. Một số công ty chứng khoán vì vậy ước tính lượng vốn rút khỏi các quỹ Frontier có thể từ 200 đến 400 triệu USD trong kịch bản cơ sở, thậm chí cao hơn nếu tính cả những danh mục chủ động sử dụng Frontier làm chuẩn tham chiếu.