2026: Năm kinh tế bứt phá của TP.HCM

2026 và những giải pháp “đòn bẩy”

Theo Chủ tịch UBND TP. HCM Nguyễn Văn Được, mục tiêu năm 2026 của thành phố là tăng trưởng hai con số, GRDP tăng 10-11%. Để thực hiện mục tiêu này, thành phố đã triển khai rất nhiều công trình, dự án kể cả đầu tư tư nhân và Nhà nước. Bên cạnh đó, TP. HCM sẽ tập trung triển khai thực hiện nghị quyết 260 (sửa đổi Nghị quyết 98) vừa được Quốc hội thông qua với nhiều cơ chế chính sách đặc thù tạo động lực cho thành phố phát triển bứt phá.

Mục tiêu cao hơn cho TP. HCM giai đoạn 2026-2030, là phấn đấu đưa tốc độ tăng trưởng kinh tế của TP. HCM lên cột mốc mới. Theo Sở Xây dựng TP. HCM, thành phố đang tổ chức thi công 11 dự án quy mô lớn với tổng vốn gần 130.000 tỷ đồng; 29 dự án đã được phê duyệt chủ trương đầu tư và đang lập dự án với tổng vốn hơn 1,04 triệu tỷ đồng; 31 dự án đang lập hồ sơ đề xuất chủ trương đầu tư và 6 dự án đang nghiên cứu, lập đề xuất đầu tư.

Để các dự án hoàn thành đúng tiến độ, Sở Xây dựng TP. HCM đề xuất là áp dụng linh hoạt hình thức lựa chọn nhà đầu tư, nhà thầu đối với các dự án, gói thầu có tính chất cấp bách. Cụ thể, đối với những gói thầu cần đẩy nhanh tiến độ thuộc các dự án kết nối giao thông liên vùng, giảm ùn tắc giao thông, chống ngập nước, thành phố sẽ xem xét áp dụng hình thức chỉ định thầu và chỉ định thầu rút gọn theo quy định tại Nghị định số 214/2025/NĐ-CP; đồng thời tổ chức thực hiện theo hình thức hợp đồng “chìa khóa trao tay” hoặc tổng thầu EPC.

Đối với dự án đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP), Sở Xây dựng phối hợp Sở Tài chính tham mưu áp dụng hình thức lựa chọn nhà đầu tư trong trường hợp đặc biệt theo Luật PPP và các nghị định hướng dẫn, nhất là đối với những dự án quan trọng có tính kết nối. Sở Xây dựng cũng chỉ đích danh các dự án mạnh dạn áp dụng hình thức lựa chọn nhà đầu tư trong trường hợp đặc biệt như Vành đai 4, cầu Cần Giờ, cầu Phú Mỹ 2… Chỉ tính riêng Dự án Vành đai 4, quy mô đầu tư hơn 120.000 tỷ đồng đang mở ra cơ hội cho loạt nhà đầu tư, nhà thầu xây lắp thực lực khi áp dụng chỉ định thầu.

Với lĩnh vực đường sắt đô thị, theo  Ban Quản lý đường sắt đô thị TP. HCM, việc áp dụng các cơ chế đặc thù, đặc biệt tại Nghị quyết số 188/2025/QH15, định hướng chỉ định thầu tư vấn cho Dự án Xây dựng tuyến tàu điện ngầm số 2 TP. HCM đã giúp lựa chọn nhà thầu trong thời gian sớm nhất. Sắp tới hàng loạt tuyến metro của TP. HCM đi Vũng Tàu, Long Thành, Biên Hòa…với quy mô hàng tỷ USD sẽ áp dụng cơ chế đặc thù để lựa chọn nhà thầu/nhà đầu tư tiềm lực, đẩy nhanh tiến độ dự án.

Trong giai đoạn tới, TP.HCM dự chi hàng chục nghìn tỷ đồng để cải tạo hạ tầng đô thị, khơi thông kênh, nạo vét, kiên cố hóa… TP. HCM cũng sẵn sàng áp dụng chỉ định thầu trong trường hợp khẩn cấp. Gần nhất, UBND TP. HCM đã ban hành Quyết định về Lệnh xây dựng công trình khẩn cấp nhằm khắc phục sự cố sạt lở, lún sụt bờ kè kênh Tàu Hủ và mặt đường Ba Đình, đoạn gần Công viên 310 Hưng Phú, thuộc phường Chánh Hưng (quận 8 cũ).

Bí thư Thành ủy TP. HCM Trần Lưu Quang, đã ký ban hành nghị quyết Nghị quyết 06-NQ/TU về lãnh đạo, chỉ đạo triển khai Nghị quyết 188/2025/QH15 của Quốc hội liên quan đến thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù, đặc biệt nhằm phát triển hệ thống mạng lưới đường sắt đô thị. Mục tiêu là xây dựng mạng lưới đường sắt đô thị hiện đại, đồng bộ, giữ vai trò trụ cột trong vận tải hành khách công cộng; tăng cường kết nối nội đô và liên vùng; từng bước hình thành cấu trúc đô thị đa trung tâm, phát triển theo định hướng giao thông công cộng (TOD). Theo lộ trình, đến năm 2030, vận tải hành khách công cộng bằng đường sắt đô thị phấn đấu đảm nhận 20%–30% nhu cầu đi lại; đến năm 2035 đạt 35%–50%; và đến năm 2045 đạt 50%–60%. Giai đoạn 2025–2030 hoàn thành 6 tuyến với khoảng 187km; giai đoạn 2030–2035 hoàn thành thêm 8 tuyến với 275km; giai đoạn 2035–2045 hoàn thành các tuyến còn lại, từng bước hoàn chỉnh mạng lưới 19 tuyến theo quy hoạch.

Tìm nguồn vốn 900.000 tỷ đồng để chuyển đổi Xanh

Trong bối cảnh ngân sách chỉ đáp ứng khoảng 20%, việc vận hành Trung tâm Tài chính Quốc tế (IFC) được kỳ vọng là giải pháp then chốt để khơi thông dòng vốn từ các định chế tài chính và thị trường carbon toàn cầu.

Theo báo cáo của Viện Nghiên cứu phát triển TP. HCM (HIDS), đề án “Chuyển đổi Xanh TP. HCM giai đoạn 2025–2035” ước tính cần khoảng 900.000 tỷ đồng tổng vốn đầu tư. Bao gồm chi đầu tư cho các chương trình, dự án trọng điểm thuộc 10 trụ cột chuyển đổi xanh, chi cho hạ tầng số, quản lý dữ liệu, đào tạo và truyền thông cộng đồng. Ước tính của HIDS cho rằng ngân sách nhà nước tài trợ khoảng 20%, trong đó ưu tiên hạ tầng năng lượng, giao thông, xử lý chất thải và hạ tầng dữ liệu. Còn khoảng 45% đến từ xã hội hóa, hợp tác công tư PPP, từ việc huy động doanh nghiệp, quỹ đầu tư trong nước. Khoảng 35% còn lại đến từ các định chế tài chính và quỹ khí hậu toàn cầu.

Còn theo báo cáo Khí hậu và Phát triển Quốc gia của Nhóm Ngân hàng Thế giới, Việt Nam sẽ cần thêm 368 tỷ USD đầu tư liên quan đến khí hậu từ nay đến năm 2040, tương đương 6,8% GDP mỗi năm. Rõ ràng nguồn lực riêng lẻ từ khu vực công không thể đáp ứng nhu cầu này.

Tìm vốn xanh cho TP. HCM cũng là câu hỏi được đặt ra tại buổi đối thoại với lãnh đạo các bộ ngành trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Mùa Thu diễn ra tại TPHCM ngày 26/11/2025.

TP. HCM cũng đứng trước bài toán xây dựng Trung tâm tài chính quốc tế (IFC). Trong cấu trúc của trung tâm này, tài chính xanh và các công cụ tài chính khí hậu phải được xem là trụ cột chiến lược then chốt. Việc hình thành và vận hành hiệu quả thị trường carbon, bao gồm sàn giao dịch tín chỉ carbon, là mảnh ghép không thể thiếu để hoàn thiện hệ sinh thái này.

Theo HIDS, có ba nhóm thách thức lớn. Thứ nhất là khung pháp lý cho tài chính xanh và thị trường carbon hiện vẫn đang trong quá trình hoàn thiện, dẫn đến sự thiếu tính đồng bộ giữa các lĩnh vực và các bên tham gia, dẫn đến sự lúng túng khi thực hiện, đánh giá, phân loại, giao dịch. Thách thức thứ hai liên quan đến năng lực tham gia thị trường của cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt là nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa. Chi phí cho hoạt động liên quan đến phát thải (đo đạc, báo cáo…) vẫn còn cao, trong khi thiếu đội ngũ thẩm định độc lập. Thách thức thứ ba ở chỗ khó thu xếp nguồn vốn dài hạn cho phát triển xanh, vì đa phần các ngân hàng, quỹ đầu tư thiếu cơ chế chia sẻ rủi ro, công cụ bảo lãnh cần thiết.

 HIDS cũng nhấn mạnh giải pháp cần thiết là thành phố phải có cơ chế “tài chính xanh”. Theo đó, thành phố có thể thành lập Quỹ chuyển đổi Xanh do Sở tài chính vận hành, đóng vai trò trung tâm điều phối các nguồn vốn đầu tư công, PPP và vốn quốc tế; hỗ trợ lãi suất, bảo lãnh tín dụng và chia sẻ rủi ro cho các dự án xanh. Trái phiếu xanh đô thị sẽ được phát hành để phục vụ các dự án năng lượng sạch, giao thông xanh, xử lý chất thải, hạ tầng dữ liệu số và nhà ở xã hội xanh.

Bên cạnh đó, cơ chế cũng phải có thêm chính sách khuyến khích như miễn, giảm hoặc ưu đãi thuế, phí với doanh nghiệp, tổ chức đầu tư vào năng lượng tái tạo, kinh tế tuần hoàn, hạ tầng xanh.

11 nhóm nhiệm vụ, giải pháp năm 2026

Để thực hiện được mục tiêu kinh tế cho năm 2026 này, TP. HCM đề ra 11 nhóm nhiệm vụ, giải pháp. Trong đó đưa ra các giải pháp để phấn đấu thu ngân sách năm 2026 đạt trên 805.000 tỷ đồng. Triển khai đề án TOD và khai thác quỹ đất để tăng cường nguồn thu từ đất. Triển khai thu một số loại phí đặc thù theo nghị quyết số 98, phát hành trái phiếu chính quyền đô thị, trái phiếu công trình, phát huy các nguồn tài trợ.

TP. HCM cũng tăng cường phát huy vai trò động lực, dẫn dắt của đầu tư công với khoảng 148.000 tỷ đồng, tập trung vào các chương trình, dự án trọng điểm. Đồng thời đẩy mạnh huy động vốn đầu tư xã hội (trên 1,05 triệu tỷ đồng), nâng cao hiệu quả thu hút đầu tư nước ngoài.

Chủ tịch UBND TP. HCM Nguyễn Văn Được nhấn mạnh, lãnh đạo TP. HCM cho biết sẽ tập trung vào 3 trụ cột phát triển mang tính quyết định. Trước hết, đột phá về thể chế là điều kiện tiên quyết. Thể chế hiện vẫn là "điểm nghẽn của điểm nghẽn", nhưng cũng là đòn bẩy mạnh mẽ nhất nếu được tháo gỡ đúng hướng. Cải cách thể chế ở TP. HCM không chỉ nhằm giúp thành phố vận hành hiệu quả hơn, mà còn để hình thành những mô hình thực tiễn có thể nhân rộng cho cả nước.

Khoa học - công nghệ và nguồn nhân lực chất lượng cao theo ông Được cũng cần phải trở thành trục phát triển cốt lõi. Nếu tiếp tục dựa chủ yếu vào vốn, đất đai và lao động giá rẻ, TP. HCM sẽ sớm chạm trần tăng trưởng.

Bên cạnh đó, phát triển hạ tầng không chỉ để đi nhanh, mà để đi xa; không chỉ đáp ứng nhu cầu trước mắt, mà phải phục vụ cho mục tiêu phát triển lâu dài. Hạ tầng TP. HCM cần được nhìn nhận như hạ tầng chiến lược của quốc gia, bao gồm hạ tầng giao thông - logistics, hạ tầng số, kết nối vùng và hạ tầng cho kinh tế tri thức.

Trên nền tảng đó, Thành phố cần tái định vị vai trò địa kinh tế với ba mũi nhọn: dịch vụ - tài chính - thương mại chất lượng cao; công nghiệp công nghệ cao; và logistics gắn với chuỗi giá trị vùng và quốc tế.

Năm 2026, TP. HCM đặt ra các chỉ tiêu kinh tế: Tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) trên 10%; GRDP/người đạt 9.800 USD; tổng vốn đầu tư xã hội chiếm bình quân khoảng 30% trong GRDP; tỷ trọng kinh tế số chiếm từ 30% GRDP... Thành phố cũng đặt mục tiêu năm 2026, chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) xếp hạng 10/34 tỉnh, thành; Chỉ số hiệu quả quản trị và hành chính công cấp tỉnh (PAPI) xếp hạng 5/34 tỉnh, thành.
TP. HCM phát triển 3 động lực mới: trung tâm tài chính quốc tế, hệ thống cảng biển logistic và đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh - số.
TP. HCM sẽ tiếp tục đổi mới mô hình tăng trưởng theo hướng dựa trên khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đồng thời, thúc đẩy kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn. Riêng kinh tế số đặt mục tiêu chiếm từ 30% GRDP.