25 năm sau vụ khủng bố 11/9: Nhìn lại những dư chấn đối với kinh tế Mỹ
(VNF) - Cách đây 25 năm, vào ngày 11/9/2001, các cuộc tấn công khủng bố đã giáng một đòn mạnh vào nền kinh tế Mỹ vốn đang suy thoái. Bên cạnh tổn thất nặng nề về người, các vụ tấn công đã gây ra những cú sốc kinh tế làm thay đổi thị trường, nhiều ngành công nghiệp và hoạt động chi tiêu của chính phủ Mỹ trong nhiều năm sau đó.
- 'Cơn ác mộng' của kinh tế Mỹ đang tiếp sức cho Bitcoin 24/08/2026 07:45
Có thể liệt kê một số tác động kinh tế lớn nhất của sự kiện 11/9, từ những xáo trộn xảy ra ngay sau các vụ tấn công cho tới những thay đổi vẫn còn hiện hữu sau 25 năm:
Thị trường tài chính chao đảo
Khi các vụ tấn công xảy ra, kinh tế Mỹ vốn đã ở trong một trạng thái khá mong manh. Bong bóng dot-com vỡ vào năm 2000 đã đẩy nền kinh tế vào suy thoái, và cú sốc từ ngày 11/9 càng khiến tình hình trở nên khó khăn hơn. Trong những tuần sau đó, niềm tin của cả người tiêu dùng lẫn doanh nghiệp đều sụt giảm mạnh, làm gia tăng thêm những bất ổn vốn đã hiện hữu.
Thị trường tài chính cũng lập tức phản ứng. Lần đầu tiên kể từ năm 1933, Sở Giao dịch Chứng khoán New York phải đóng cửa trong 4 ngày giao dịch. Khi hoạt động trở lại vào ngày 17/9/2001, chỉ số Dow Jones giảm 7% chỉ trong một ngày, ghi nhận mức sụt giảm điểm mạnh nhất trong lịch sử vào thời điểm đó.

Tính trong tuần giao dịch đầu tiên sau khi mở cửa trở lại, Dow Jones giảm 14%. Dù vậy, cú sốc trên thị trường chứng khoán không kéo dài quá lâu. Chưa đầy một tháng sau, giá cổ phiếu đã trở lại mức trước khi xảy ra các vụ tấn công.
Trong bối cảnh đó, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) nhanh chóng can thiệp để hạn chế những tác động lan rộng lên hệ thống tài chính. Ngân hàng trung ương Mỹ trước tiên bơm tiền vào hệ thống nhằm bảo đảm các ngân hàng không rơi vào tình trạng thiếu thanh khoản trong những ngày sau vụ 11/9.
Những tháng tiếp theo chứng kiến một loạt động thái nới lỏng tiền tệ nhằm ổn định thị trường, trong đó có đợt cắt giảm khẩn cấp 50 điểm cơ bản vào ngày 17/9. Fed sau đó tiếp tục giảm lãi suất thêm 3 lần, đưa lãi suất mục tiêu xuống 1,75% vào cuối năm.
Cú sốc lan sang hàng không, bảo hiểm
Nếu thị trường tài chính chịu cú sốc tức thời, ngành hàng không lại phải đối mặt với những thay đổi sâu rộng hơn. Các hãng hàng không lập tức đình chỉ toàn bộ các chuyến bay thương mại trong 3 ngày. Sau đó, nhu cầu đi lại bằng đường hàng không sụt giảm mạnh, kéo theo sự lao dốc của ngành hàng không và du lịch.
Chính phủ Mỹ nhanh chóng đưa ra các biện pháp hỗ trợ. Không lâu sau các vụ tấn công, Quốc hội Mỹ thông qua Đạo luật An toàn Vận tải Hàng không và Ổn định Hệ thống, cung cấp 5 tỷ USD hỗ trợ trực tiếp và 10 tỷ USD bảo lãnh khoản vay cho các hãng hàng không.
Một thay đổi khác diễn ra ngay trong lĩnh vực an ninh hàng không. Cơ quan Quản lý An ninh Vận tải (TSA) được thành lập theo Đạo luật An ninh Hàng không và Giao thông Vận tải (ATSA), có hiệu lực vào tháng 11/2001.
Từ một phản ứng trước cú sốc 11/9, những biện pháp kiểm tra an ninh mới dần trở thành một phần quen thuộc của hoạt động đi lại bằng đường hàng không. Hiện TSA có hơn 60.000 nhân viên và kiểm tra an ninh hơn 2 triệu hành khách mỗi ngày.
Sự phục hồi của ngành hàng không cũng không diễn ra ngay lập tức. Theo Cục Thống kê Giao thông Vận tải Mỹ, phải đến tháng 3/2004, lượng hành khách đi lại mới trở lại mức trước các vụ tấn công. Trong thời gian đó, ngành hàng không phải cắt giảm nhiều lao động và số việc làm tiếp tục thấp hơn mức trước 11/9 trong nhiều năm.
Những tác động của 11/9 cũng lan sang thị trường bảo hiểm. Đây là một trong những tổn thất lớn nhất mà ngành bảo hiểm từng phải gánh chịu, với thiệt hại ước tính khoảng 40 tỷ USD, theo Văn phòng Trách nhiệm Giải trình Chính phủ Mỹ. Sau các vụ tấn công, nhiều công ty bảo hiểm nhanh chóng rút khỏi thị trường bảo hiểm rủi ro khủng bố, khiến một khoảng trống lớn xuất hiện trên thị trường.
Để ứng phó, Quốc hội Mỹ năm 2002 thông qua Đạo luật Bảo hiểm Rủi ro Khủng bố (TRIA), thiết lập một cơ chế hỗ trợ liên bang nhằm giúp các chủ hợp đồng bảo hiểm thương mại tiếp tục có thể tiếp cận bảo hiểm rủi ro khủng bố. Qua đó, một phần rủi ro từng được thị trường tư nhân đảm nhận đã được đặt trong một cơ chế có sự hỗ trợ của chính phủ.
Những hệ luỵ kéo dài
Trong khi đó, tác động của sự kiện 11/9 lên ngân sách liên bang còn kéo dài lâu hơn. Các vụ tấn công mở ra một giai đoạn chi tiêu chính phủ gia tăng mạnh, với hàng tỷ USD được dành cho an ninh nội địa, quốc phòng và tình báo. Đạo luật An ninh Nội địa năm 2002 dẫn tới sự ra đời của Bộ An ninh Nội địa Mỹ. Kể từ đó, cơ quan này phát triển thành bộ lớn thứ ba trong chính phủ liên bang Mỹ.

Sự thay đổi trong chi tiêu của chính phủ diễn ra song song với các cuộc chiến tại Afghanistan và Iraq cùng những xung đột liên quan. Theo Dự án Chi phí Chiến tranh của Đại học Brown, tổng chi phí của các cuộc chiến này cuối cùng đã lên tới hàng nghìn tỷ USD.
Tại New York, nơi trực tiếp hứng chịu các vụ tấn công, cú sốc kinh tế đặc biệt sâu sắc. Khoảng 30 triệu feet vuông diện tích văn phòng tại Lower Manhattan bị hư hại hoặc phá hủy, gây thiệt hại kinh tế gần 31 tỷ USD và khiến 51.000 việc làm biến mất, theo Sở Quy hoạch Thành phố New York.
Ngành du lịch của thành phố cũng chịu ảnh hưởng nặng nề. Chi tiêu của du khách tại New York giảm gần 1 tỷ USD trong năm 2001, phản ánh sự sụt giảm mạnh của hoạt động đi lại và tâm lý bất an sau các vụ tấn công.
Tuy nhiên, Lower Manhattan không dừng lại ở những mất mát đó. Trong 25 năm sau 11/9, khu vực này đã trải qua một quá trình chuyển đổi mạnh mẽ. Theo Liên minh vì Khu trung tâm New York, dân số cư trú tại Lower Manhattan lần đầu tiên vượt 70.000 người. Năm ngoái, hoạt động cho thuê văn phòng tại đây cũng đạt mức cao nhất kể từ năm 2019.
Và khi nhìn rộng hơn, quy mô của những hệ quả kinh tế sau 11/9 còn lớn hơn nhiều so với những thiệt hại có thể nhìn thấy ngay sau các vụ tấn công. Theo Dự án Chi phí Chiến tranh của Đại học Brown, Mỹ đã chi khoảng 8.000 tỷ USD cho các cuộc chiến sau 11/9 và những chi phí liên quan, bao gồm cả chi phí chăm sóc những người sống sót trong tương lai.
Nhìn lại sau 1/4 thế kỷ, nhiều thay đổi bắt đầu từ ngày 11/9 đã trở nên quen thuộc đến mức gần như vô hình trong đời sống hàng ngày. Những quy trình kiểm tra an ninh tại sân bay, cách các doanh nghiệp đánh giá rủi ro khủng bố, sự hiện diện lớn hơn của chính phủ trong lĩnh vực an ninh hay những khoản chi ngân sách kéo dài nhiều năm đều là những dấu ấn của một cú sốc đã vượt xa phạm vi của một ngày.
25 năm sau, những dư chấn kinh tế của thảm kịch 11/9 vẫn có thể được nhìn thấy trong cách người Mỹ đi lại, nơi họ làm việc và cách chính phủ phân bổ nguồn lực. Một sự kiện xảy ra trong vài giờ đã để lại những thay đổi kéo dài hàng thập kỷ đối với nền kinh tế Mỹ.
Nền kinh tế Mỹ đối mặt những nguy cơ, 'cú sốc' nào đe dọa vị thế Chủ tịch Fed?
- Huawei hầu tòa tại Mỹ với cáo buộc xây đế chế bằng 'trộm cắp' 10/09/2026 08:15
- Vàng dịch chuyển khỏi Mỹ: Tín hiệu mới từ các ngân hàng trung ương 04/09/2026 11:30
- Vì sao Hà Lan chuyển gần 90 tấn vàng khỏi Mỹ và Canada? 03/09/2026 10:30
PPI Mỹ tăng mạnh khi giá dầu vượt 100 USD: Phố Wall chao đảo
(VNF) - Giá sản xuất tại Mỹ tăng mạnh trong tháng 8, cùng lúc giá dầu vượt 100 USD một thùng, khiến thị trường gia tăng lo ngại về áp lực lạm phát và khả năng Fed tiếp tục nâng lãi suất, gây sức ép lên chứng khoán và các tài sản rủi ro.
Nhân dân tệ vươn ra toàn cầu bằng 'cơn sóng' vay nợ 149 tỷ USD
(VNF) - Phát hành trái phiếu “dim sum” và “panda” bằng nhân dân tệ đã vượt 149 tỷ USD trong năm nay, khi ngày càng nhiều doanh nghiệp và chính phủ nước ngoài tìm cách tận dụng chi phí vay thấp tại Trung Quốc.
800 tỷ USD thặng dư thương mại: 'Quả bom' trên bàn đàm phán Mỹ - Trung
(VNF) - Thặng dư thương mại của Trung Quốc với thế giới đã vượt 800 tỷ USD trong năm nay và đang trên đà phá kỷ lục 1.200 tỷ USD của năm 2025. Với Mỹ, con số này có thể trở thành một trong những “quân bài” đáng chú ý nhất khi Tổng thống Donald Trump ngồi vào bàn đàm phán với Chủ tịch Tập Cận Bình trong tháng này.
Thủ tướng có lương cao nhất thế giới nhận thêm 1,1 triệu USD/năm
(VNF) - Chính phủ Singapore cho biết sẽ tăng lương hàng năm cho các bộ trưởng và một số quan chức cấp cao, trong đó có Thủ tướng Lawrence Wong, người hiện là nhà lãnh đạo chính trị được trả lương cao nhất thế giới.
Hàn Quốc sẽ mã hóa toàn bộ chứng khoán, Nhật Bản muốn thanh toán cổ phiếu trên blockchain
(VNF) - Hàn Quốc chuẩn bị token hóa cổ phiếu, trái phiếu và ETF, trong khi các ngân hàng lớn trên thế giới bắt tay phát triển stablecoin. Hai xu hướng đang thúc đẩy quá trình số hóa sâu hơn của thị trường tài chính châu Á.
Đồng yên bất ngờ tăng mạnh so với USD
(VNF) - Đồng yên Nhật Bản tăng mạnh so với đồng USD, leo lên vùng 153 yên/USD trong phiên sáng 8/9 và chạm mức cao nhất trong 6 tháng, trong bối cảnh kỳ vọng Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) sẽ đẩy nhanh tốc độ tăng lãi suất.
Vàng rời kho Mỹ, Trung Quốc sẵn sàng 'chớp cơ hội'
(VNF) - Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị kéo dài và những lo ngại ngày càng gia tăng về rủi ro đối với tài sản dự trữ được lưu giữ ở nước ngoài, các ngân hàng trung ương châu Âu tiếp tục dịch chuyển vàng dự trữ khỏi các kho chứa tại Mỹ. Các nhà phân tích cho rằng Trung Quốc có thể tận dụng xu hướng này để thu hút thêm dòng vàng vào các trung tâm lưu ký tại Thượng Hải và Hồng Kông.
Cú hụt thu 30% từ cuộc cải cách bất động sản Trung Quốc
(VNF) - Việc Trung Quốc gần đây cải cách cách thức bán nhà có thể làm trầm trọng thêm tình trạng tài chính eo hẹp của chính quyền địa phương, khiến doanh thu từ bán đất giảm 30%, theo nhận định của các nhà kinh tế thuộc Goldman Sachs Group.
Trung Quốc tung 54 tỷ USD, gia cố 'mạch máu' tài chính
(VNF) - Trung Quốc vừa triển khai gói bổ sung vốn trị giá khoảng 360 tỷ nhân dân tệ (54 tỷ USD) cho các tập đoàn bảo hiểm và ngân hàng nhà nước lớn nhất đất nước, đánh dấu một bước tiến trong kế hoạch dài hạn của Bắc Kinh nhằm xây dựng Trung Quốc trở thành một cường quốc tài chính toàn cầu.
Thế giới bước vào kỷ nguyên lãi suất cao: Ai sẽ phải trả giá?
(VNF) - Sự sụt giảm mạnh của thị trường trái phiếu toàn cầu đang đẩy chi phí vay mượn lên trên toàn nền kinh tế, buộc chính phủ, doanh nghiệp và người tiêu dùng phải đối mặt với khả năng chi phí nợ cao sẽ còn kéo dài.
Những tín hiệu cho thấy một đợt tăng lãi suất mạnh trên toàn cầu sắp diễn ra
(VNF) - Thị trường tài chính quốc tế trải qua một tuần đầy biến động khi lợi suất trái phiếu chính phủ tăng mạnh, giá dầu vượt 90 USD/thùng, kinh tế Mỹ bất ngờ tạo thêm 162.000 việc làm và lạm phát Eurozone tăng lên 3,3%. Những diễn biến này đang khiến kỳ vọng về chính sách tiền tệ toàn cầu thay đổi nhanh chóng.
Bitcoin và những kịch bản giá ngày càng phân cực
(VNF) - Bitcoin sẽ có giá bao nhiêu vào năm 2030? Các dự báo từ những tên tuổi lớn trên Phố Wall trải rộng từ 300.000 USD đến hơn 1 triệu USD, phản ánh những cách nhìn rất khác nhau về tương lai đồng tiền số này.
Chính quyền TT Trump ‘dốc toàn lực’ ngăn Fed tăng lãi suất
(VNF) - Mười ngày trước cuộc họp mà Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) nhiều khả năng sẽ xem xét khả năng tăng lãi suất, chính quyền Tổng thống Donald Trump dường như đang dốc toàn lực để ngăn chặn động thái này.
Những ‘bàn tay lớn’ phía sau cơn sốt vàng
(VNF) - Đằng sau cơn sốt vàng là những “bàn tay lớn” đang âm thầm gia tăng lượng vàng nắm giữ, trong đó Trung Quốc và Ba Lan tiếp tục dẫn đầu cuộc đua tích trữ.
Nhân dân tệ có thể sớm thành đồng tiền toàn cầu?
(VNF) - Các ngân hàng Trung Quốc đang mở rộng dịch vụ xuyên biên giới nhằm thúc đẩy việc sử dụng đồng nhân dân tệ, trong khi Bắc Kinh vẫn duy trì các biện pháp kiểm soát vốn.
Vàng dịch chuyển khỏi Mỹ: Tín hiệu mới từ các ngân hàng trung ương
(VNF) - Hà Lan trở thành quốc gia mới nhất rút vàng khỏi Mỹ trong những năm gần đây, khi Ngân hàng Trung ương Hà Lan (DNB) vừa thông báo chuyển 86 tấn vàng dự trữ từ New York và Canada sang London, trong bối cảnh ngân hàng này lo ngại “tình hình bất ổn địa chính trị ngày càng gia tăng”.
Hãng ô tô hàng đầu thế giới cắt giảm 50.000 việc làm, lớn nhất trong lịch sử 89 năm
(VNF) - Hãng thông báo cắt giảm thêm 50.000 việc làm trên toàn cầu sau khi hội đồng quản trị phê duyệt kế hoạch tái cấu trúc.
Chu kỳ tăng giá mới của vàng, phá vỡ một quy luật kéo dài 2 thập kỷ
(VNF) - Giá vàng đang vận động theo một quy luật khác trước. Trong hai thập kỷ, giá vàng thường biến động ngược chiều với lãi suất thực của Mỹ, nhưng quy luật này đã bị phá vỡ sau năm 2022. Khi ngân hàng trung ương và nhà đầu tư ngày càng quan tâm đến rủi ro tài khóa, địa chính trị và độ an toàn của tài sản dự trữ, vàng đang được định giá lại và bước vào một chu kỳ tăng giá với những động lực hoàn toàn mới.
Trung Quốc: Cuộc ‘đại phẫu’ mới để vực dậy bất động sản
(VNF) - Bất động sản Trung Quốc đang bước vào cuộc “đại phẫu” khi Bắc Kinh vừa nới tín dụng để giảm áp lực cho người mua và doanh nghiệp, vừa siết mô hình bán nhà trước – nguồn vốn từng giúp các chủ đầu tư mở rộng chóng mặt.
GSM nhắm đến Mỹ, châu Âu trước kế hoạch IPO tại Hồng Kông
(VNF) - Công ty vận hành taxi điện Green and Smart Mobility (GSM) đang lên kế hoạch mở rộng sang Mỹ và châu Âu trước khi dự kiến phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) tại Hồng Kông vào năm 2028.
Vì sao Hà Lan chuyển gần 90 tấn vàng khỏi Mỹ và Canada?
(VNF) - Ngân hàng Trung ương Hà Lan (DNB) xác nhận hàng tỷ USD vàng đã được đưa ra khỏi Bắc Mỹ và chuyển tới London, trong bối cảnh ngân hàng này lo ngại về “tình trạng bất ổn địa chính trị ngày càng gia tăng”.
Đồng xu 1 USD in hình TT Trump 'cháy hàng' ngay khi mở bán
(VNF) - Đồng xu 1 USD in chân dung Tổng thống Donald Trump nhân dịp kỷ niệm 250 năm thành lập nước Mỹ nhanh chóng thu hút người mua ngay khi mở bán. Website Cục Đúc tiền Mỹ quá tải, buộc khách hàng phải xếp hàng trực tuyến, trong khi một số sản phẩm đã tạm hết hàng.
Nợ công Mỹ vượt 40.000 tỷ USD: Khủng hoảng tài chính đang đến gần?
(VNF) - Theo các chuyên gia tài chính, tình trạng ngân sách hiện nay có thể đẩy Mỹ đến khủng hoảng tài chính, buộc chính phủ tương lai phải tăng thuế hoặc cắt giảm an sinh xã hội, trong đó có bảo hiểm xã hội.
Trung Quốc tung đòn mới, nỗ lực 'bịt kín' các kẽ hở thuế
(VNF) - Trung Quốc vừa chấm dứt ưu đãi miễn thuế kéo dài hơn 30 năm đối với cổ tức trả cho cá nhân nước ngoài, áp mức thuế 20% từ ngày 1/9. Động thái mới cho thấy Bắc Kinh đang tiếp tục mở rộng “lưới thuế”, nhằm bịt các kẽ hở và đưa nhiều dòng thu nhập hơn vào phạm vi quản lý.
PPI Mỹ tăng mạnh khi giá dầu vượt 100 USD: Phố Wall chao đảo
(VNF) - Giá sản xuất tại Mỹ tăng mạnh trong tháng 8, cùng lúc giá dầu vượt 100 USD một thùng, khiến thị trường gia tăng lo ngại về áp lực lạm phát và khả năng Fed tiếp tục nâng lãi suất, gây sức ép lên chứng khoán và các tài sản rủi ro.
Ngắm cảnh quan 'tầm nhìn 100 năm' của khu vực hồ Hoàn Kiếm
(VNF) - Theo định hướng quy hoạch, khu vực hồ Hoàn Kiếm và phụ cận sẽ được tái thiết theo hướng mở rộng không gian công cộng, tăng kết nối quảng trường, công viên, đồng thời bổ sung các công trình điểm nhấn và hạ giải một số công trình chưa phù hợp.
































































