Bitcoin: Từ khoản đầu cơ rủi ro thành tài sản dự trữ quốc gia

Bitcoin ngày càng gắn chặt với tài chính truyền thống

Một trong những đặc điểm nổi bật nhất của Bitcoin năm 2025 là quá trình “tổ chức hóa”. Theo nghiên cứu Bitcoin's Evolving Role in Financial Markets công bố năm 2025 trên arXiv, Bitcoin đang dần mất đi tính "tách biệt" so với các tài sản truyền thống. Nghiên cứu này chỉ ra rằng mức độ tương quan giữa Bitcoin với các chỉ số chứng khoán lớn như Nasdaq 100 hay S&P 500 đã tăng mạnh, từng đạt khoảng 0,87 trong năm 2024.

Năm 2025 ghi nhận sự gia tăng đáng kể của các doanh nghiệp và tổ chức tham gia nắm giữ Bitcoin, cho thấy xu hướng “tổ chức hóa” ngày càng rõ nét của tài sản này. Theo các báo cáo được tổng hợp trong năm 2025, số lượng công ty đại chúng sở hữu Bitcoin đã tăng mạnh, riêng trong quý III/2025 ghi nhận mức tăng khoảng 38%. Có thêm 48 doanh nghiệp đưa Bitcoin vào kho dự trữ, nâng tổng số công ty đại chúng nắm giữ Bitcoin lên 172 đơn vị.

Nhận định về xu hướng trên, ông Hunter Horsley, Giám đốc điều hành của Bitwise, cho rằng con số doanh nghiệp nắm giữ Bitcoin là “hoàn toàn đáng chú ý”, phản ánh sự thay đổi rõ ràng trong cách tiếp cận của giới doanh nghiệp. Theo ông, Bitcoin đang dần được xem như một phần trong chiến lược quản lý tài sản và dự trữ, thay vì chỉ là công cụ đầu cơ.

Theo các tác giả nghiên cứu, sự gia tăng của quỹ ETF Bitcoin, cùng việc nhiều doanh nghiệp đưa Bitcoin vào bảng cân đối kế toán, đã khiến Bitcoin trở thành một phần của dòng chảy tài chính chính thống. Điều này giúp Bitcoin tiếp cận được nguồn vốn lớn hơn, nhưng đồng thời cũng khiến nó dễ bị tác động bởi các cú sốc vĩ mô như lãi suất, suy thoái kinh tế hoặc khủng hoảng tài chính.

Trong báo cáo thị trường tiền mã hóa đầu năm 2025, các nhà phân tích tại Bernstein cũng cho rằng Bitcoin đang bước vào một chu kỳ mới, nơi tài sản này "không còn được định giá chỉ dựa trên tâm lý đầu cơ, mà ngày càng phản ánh kỳ vọng dài hạn của dòng vốn tổ chức".

Bernstein nhấn mạnh rằng nguồn cung giới hạn của Bitcoin, kết hợp với nhu cầu từ các quỹ đầu tư và doanh nghiệp lớn, có thể tạo nền tảng cho xu hướng tăng dài hạn. Tuy nhiên, tổ chức này cũng cảnh báo rằng Bitcoin sẽ không tránh khỏi các giai đoạn điều chỉnh mạnh, đặc biệt khi thị trường tài chính toàn cầu biến động.

Ở góc nhìn thận trọng hơn, Financial Times trong loạt bài phân tích năm 2025 đã đề cập đến rủi ro từ các doanh nghiệp nắm giữ Bitcoin với quy mô lớn, tiêu biểu là Strategy (trước đây là MicroStrategy). Theo Financial Times, việc sử dụng đòn bẩy tài chính để mua Bitcoin có thể khiến doanh nghiệp đối mặt áp lực thanh khoản nếu giá Bitcoin giảm sâu hoặc chi phí vốn tăng cao.

Các cơ quan quản lý tài chính toàn cầu cũng không đứng ngoài cuộc. Báo cáo năm 2025 của Financial Stability Board (FSB) cho rằng mặc dù nhiều quốc gia đã ban hành hoặc đang xây dựng khung quản lý tài sản mã hóa, song việc thực thi còn thiếu đồng bộ. FSB cảnh báo rằng những “khoảng trống pháp lý” trong quản lý crypto và stablecoin có thể tạo rủi ro lan truyền cho hệ thống tài chính, đặc biệt trong bối cảnh Bitcoin ngày càng gắn với thị trường truyền thống.

Kỳ vọng từ thí điểm pháp lý và thách thức

Theo FSB, chính sự phát triển nhanh của thị trường tiền mã hóa – dẫn dắt bởi Bitcoin - đòi hỏi các quốc gia phải phối hợp chặt chẽ hơn trong giám sát, thay vì quản lý rời rạc như giai đoạn trước.

Tại Việt Nam, năm 2025 đánh dấu bước chuyển quan trọng trong cách tiếp cận với tài sản mã hóa nói chung và Bitcoin nói riêng. Ngày 9/9/2025, Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị quyết 5/2025/NQ-CP, chính thức khởi động giai đoạn thí điểm giao dịch tài sản mã hóa (crypto) tại Việt Nam, trong khoảng thời gian 5 năm.

Theo đó, các hoạt động như chào bán, phát hành, giao dịch, lưu ký, và cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa đều được điều chỉnh - chỉ doanh nghiệp Việt Nam (theo mô hình công ty TNHH hoặc cổ phần) được cấp phép thực hiện.

Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm đưa thị trường crypto ra khỏi "vùng xám" pháp lý, đồng thời tăng cường bảo vệ nhà đầu tư. Bộ Tài chính và các cơ quan liên quan đang gấp rút xây dựng hành lang chi tiết: bao gồm quy định thuế, phí giao dịch, điều kiện cấp phép sàn, tiêu chuẩn bảo mật, minh bạch… nhằm quản lý thị trường một cách nghiêm ngặt hơn.

Nhiều chuyên gia tài chính tại Việt Nam đánh giá động thái này là tích cực, nhưng cần thận trọng. Một số chuyên gia nhận định rằng việc thí điểm sẽ giúp Nhà nước hiểu rõ hơn về cơ chế vận hành của Bitcoin và tài sản mã hóa, từ đó xây dựng chính sách phù hợp với thực tế Việt Nam.

Tuy nhiên, các chuyên gia cũng nhấn mạnh rằng Bitcoin vẫn là tài sản có độ biến động rất cao. Trong bối cảnh nhà đầu tư Việt Nam chủ yếu là cá nhân, tâm lý "lướt sóng" vẫn phổ biến, rủi ro thua lỗ là không nhỏ nếu thiếu kiến thức và kỷ luật đầu tư.

Xu hướng 2026: Lạc quan thận trọng

Từ những diễn biến năm 2025, giới phân tích quốc tế thường đưa ra ba kịch bản cho năm 2026. Kịch bản tích cực được nhiều tổ chức như Bernstein hay các nhà phân tích tại Investing.com đề cập là Bitcoin tiếp tục tăng trưởng nếu lãi suất toàn cầu hạ nhiệt và khung pháp lý ổn định hơn.

Ngược lại, một số nghiên cứu học thuật khác cảnh báo rằng mức độ nhạy cảm của Bitcoin đối với thị trường chứng khoán đang gia tăng. Điều này có thể khiến Bitcoin suy giảm mạnh nếu kinh tế toàn cầu bước vào chu kỳ suy thoái.

Nhiều phân tích cũng cảnh báo rằng Bitcoin khó lặp lại các nhịp tăng “dựng đứng” của những chu kỳ trước. Các nghiên cứu học thuật công bố năm 2025 chỉ ra rằng mức độ tương quan giữa Bitcoin và các chỉ số chứng khoán lớn như Nasdaq 100 hay S&P 500 đã gia tăng đáng kể, cho thấy Bitcoin ngày càng vận động tương đồng với thị trường tài chính truyền thống.

Điều này đồng nghĩa trong những giai đoạn thị trường toàn cầu điều chỉnh hoặc kinh tế vĩ mô chịu áp lực, Bitcoin có thể đối mặt với các nhịp giảm sâu, bất chấp triển vọng dài hạn vẫn được đánh giá tích cực.

Ông John Plassard, chiến lược gia đầu tư tại Mirabaud Group, cho rằng diễn biến lịch sử của Bitcoin cho thấy tài sản này đã nhiều lần trải qua các chu kỳ tăng - giảm rõ rệt. Theo ông, những giai đoạn tăng trưởng nhanh thường đi kèm các nhịp điều chỉnh sâu, phản ánh bản chất biến động cao của thị trường tiền điện tử.

Trên thực tế, giá các tài sản số có thể thay đổi mạnh chỉ trong thời gian ngắn, chịu tác động đồng thời từ nhiều yếu tố như tâm lý nhà đầu tư, mức độ sẵn sàng chấp nhận rủi ro, các thông tin liên quan đến chính sách quản lý, tiến bộ công nghệ cũng như bối cảnh kinh tế vĩ mô toàn cầu.

Cùng quan điểm, ông Adrian Fritz, Trưởng bộ phận nghiên cứu của 21Shares, nhận định những đợt điều chỉnh là hiện tượng quen thuộc trong quá trình phát triển của Bitcoin. Theo ông, các pha giảm giá, thường ở biên độ khoảng 20-40%, đóng vai trò quan trọng trong việc giúp thị trường tái lập cân bằng sau các giai đoạn tăng nóng.

Ở góc nhìn dài hạn, bà Dovile Silenskyte, Giám đốc nghiên cứu tài sản kỹ thuật số tại WisdomTree, nhấn mạnh rằng biến động không phải là ngoại lệ mà là đặc tính cốt lõi của Bitcoin. Do đó, bà khuyến nghị nhà đầu tư cần đặt yếu tố biến động vào trung tâm chiến lược đầu tư, thay vì xem đây là rủi ro bất thường.

Tựu trung, đa số ý kiến cho rằng Bitcoin trong chu kỳ hậu Halving 2024 nhiều khả năng vẫn duy trì xu hướng tăng, nhưng với đặc điểm biến động đan xen giữa các nhịp tăng trưởng và điều chỉnh mạnh.

Xu hướng này phản ánh quá trình Bitcoin chuyển dịch từ tài sản mang tính đầu cơ cao sang một công cụ đầu tư ngày càng gắn với cấu trúc tài chính chính thống, nơi cơ hội và rủi ro cùng tồn tại song hành.