Bốn ngân hàng lớn nhất Trung Quốc đang hiện diện thế nào tại Việt Nam?

Tăng trưởng lợi nhuận, nhưng tín dụng yếu

Bốn ngân hàng quốc doanh lớn nhất Trung Quốc gồm Ngân hàng Nông nghiệp Trung Quốc (ABC), Ngân hàng Trung Quốc (BOC), Ngân hàng Xây dựng Trung Quốc (CCB) và Ngân hàng Công thương Trung Quốc (ICBC) ghi nhận kết quả kinh doanh tích cực trong quý II/2026, song triển vọng vẫn chịu sức ép khi nhu cầu tín dụng trong nền kinh tế suy yếu và thu nhập từ phí dịch vụ không đạt kỳ vọng.

Trong quý kết thúc ngày 30/6, doanh thu của 4 ngân hàng tăng 9%-11% so với cùng kỳ năm trước, trong khi lợi nhuận tăng 3% đến 5%. Thu nhập lãi ròng có dấu hiệu cải thiện, nhưng mức tăng này chưa đủ để tạo ra sự phục hồi rõ rệt về biên lãi ròng (NIM).

NIM của các ngân hàng tăng khoảng 1 đến 2 điểm cơ bản so với quý trước, đồng thời mức sụt giảm so với cùng kỳ được thu hẹp còn khoảng 1 đến 4 điểm cơ bản. Tuy nhiên, Morningstar vẫn giữ dự báo NIM của 4 ngân hàng sẽ giảm 3 đến 5 điểm cơ bản trong cả năm 2026, do lợi suất tài sản tiếp tục chịu áp lực từ nhu cầu tín dụng yếu.

Kết quả kinh doanh trái chiều phản ánh việc NIM có dấu hiệu cải thiện nhưng nhu cầu tín dụng yếu đang làm lu mờ triển vọng phục hồi.

Sức ép lớn hơn nằm ở hoạt động tín dụng. Theo CreditSights thuộc Fitch Solutions, tổng dư nợ cho vay của các ngân hàng Trung Quốc chỉ tăng khoảng 4% đến 6% trong nửa đầu năm 2026, mức tăng trưởng 6 tháng thấp nhất kể từ ít nhất năm 2019.

Tăng trưởng tín dụng theo quý chỉ đạt khoảng 0,5% đến 1,4%, trong đó phần đáng kể đến từ các khoản tín phiếu chiết khấu thay vì phản ánh nhu cầu vay vốn thực sự của nền kinh tế. Điều này cho thấy dù hệ thống ngân hàng vẫn có khả năng mở rộng bảng cân đối, nhu cầu tín dụng từ doanh nghiệp và người tiêu dùng chưa thực sự mạnh.

Thu nhập từ phí dịch vụ cũng trở thành điểm yếu. Morningstar cho biết khoản thu này giảm 5% đến 29% tại hầu hết các ngân hàng, ngoại trừ ICBC.

CreditSights cũng nhận định tăng trưởng phí dịch vụ trong quý II gây thất vọng, trong khi tăng trưởng tiền gửi chịu thêm áp lực.

Ngược lại, thu nhập ngoài lãi tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ lợi nhuận. Hoạt động giao dịch và đầu tư được hưởng lợi từ mặt bằng lãi suất thị trường giảm, trong khi một số ngân hàng ghi nhận lợi nhuận từ việc bán các trái phiếu có lợi suất cao đã mua trước đó.

CreditSights dự báo thu nhập ngoài lãi khác có thể tiếp tục duy trì đà tăng khi lãi suất trong nước giảm dần. Trong khi đó, chi phí tín dụng có khả năng tăng khi các ngân hàng sử dụng nguồn thu tốt hơn để nâng tỷ lệ dự phòng rủi ro.

Dù vậy, triển vọng cả năm vẫn được đánh giá tương đối ổn định. CreditSights kỳ vọng thu nhập lãi ròng của các ngân hàng Trung Quốc có thể tăng ở mức trung bình đến cao một chữ số, nhờ NIM cải thiện khiêm tốn và tăng trưởng cho vay ở mức tương tự.

Điểm đáng chú ý là những ngân hàng có mạng lưới quốc tế rộng và hoạt động kinh doanh xuyên biên giới mạnh có thể chống chịu tốt hơn trước sự suy yếu kéo dài của tiêu dùng nội địa và hoạt động tài chính doanh nghiệp. Điều này cũng mở ra dư địa cho các ngân hàng Trung Quốc đẩy mạnh hoạt động quốc tế, đặc biệt tại các thị trường có quan hệ thương mại ngày càng sâu với Trung Quốc.

Bốn "ông lớn" ngân hàng Trung Quốc đang làm gì tại Việt Nam?

Nếu nhìn từ quy mô toàn cầu, bốn ngân hàng quốc doanh lớn nhất Trung Quốc đều là những định chế có bảng cân đối hàng chục nghìn tỷ nhân dân tệ. Nhưng khi bước vào Việt Nam, họ không xây dựng mạng lưới bán lẻ rộng như các ngân hàng nước ngoài đến từ Hàn Quốc hay Nhật Bản. Thay vào đó, hoạt động chủ yếu tập trung vào khách hàng doanh nghiệp, tài trợ thương mại, ngoại hối, thanh toán quốc tế và kết nối dòng vốn giữa Trung Quốc với Việt Nam.

Trong đó, BOC nổi bật ở thanh toán xuyên biên giới và nhân dân tệ; CCB thiên về tài trợ thương mại và dự án; ICBC tập trung vào các doanh nghiệp, dự án năng lượng và hạ tầng; còn ABC có lợi thế ở tài chính nông nghiệp và thương mại hàng hóa.

Trong 4 ngân hàng, BOC có lẽ là cái tên phù hợp nhất với câu chuyện quốc tế hóa đồng nhân dân tệ. Ở cấp tập đoàn, BOC có tổng tài sản 40,19 nghìn tỷ NDT vào cuối tháng 6/2026, tăng 4,77% so với cuối năm 2025. Dư nợ cho vay khách hàng đạt 24,74 nghìn tỷ NDT, tăng 5,49%, trong khi tiền gửi khách hàng đạt 26,83 nghìn tỷ NDT, tăng 2,46%.

Trong 6 tháng đầu năm, BOC đạt 357,1 tỷ NDT doanh thu, tăng 8,41%; lợi nhuận sau thuế thuộc về cổ đông ngân hàng đạt 123,6 tỷ NDT, tăng 5,10%. NIM ở mức 1,27%, tăng 1 điểm cơ bản so với cùng kỳ.

Tại Việt Nam, BOC hoạt động thông qua Bank of China (Hong Kong) Limited - Ho Chi Minh City Branch.

Theo báo cáo tài chính năm 2025 của chi nhánh, tổng tài sản đạt 41.472 tỷ đồng, tăng khoảng 10,4% so với năm 2024. Dư nợ cho vay khách hàng đạt 15.084 tỷ đồng, tăng khoảng 21,6%; tiền gửi khách hàng đạt 27.311 tỷ đồng.

Chi nhánh ghi nhận 1.176 tỷ đồng thu nhập lãi thuần, khoảng 195 tỷ đồng lãi thuần từ kinh doanh ngoại hối và 1.132 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế. Lợi nhuận sau thuế đạt khoảng 903 tỷ đồng.

Những con số này cho thấy hoạt động của BOC tại Việt Nam không chỉ dừng ở vai trò hỗ trợ thanh toán cho doanh nghiệp Trung Quốc. Dư nợ tăng hơn 20% trong năm 2025 cho thấy chi nhánh đang trực tiếp tham gia vào hoạt động tín dụng tại thị trường Việt Nam.

Quan trọng hơn, BOC có lợi thế đặc biệt về thanh toán RMB. Thanh toán RMB là việc thanh toán hàng hóa, dịch vụ hoặc chuyển tiền trực tiếp bằng đồng nhân dân tệ (RMB) thay vì phải đổi qua USD hoặc một đồng tiền trung gian khác.

Chi nhánh cung cấp các dịch vụ tài chính xuyên biên giới, bao gồm chuyển tiền và thanh toán liên quan đến RMB. Website của BOC Việt Nam cũng dành riêng một nhóm sản phẩm cho các dịch vụ tài chính xuyên biên giới.

Đây là mắt xích quan trọng trong quá trình RMB đi vào các giao dịch thương mại thực tế: từ doanh nghiệp Trung Quốc đầu tư tại Việt Nam, doanh nghiệp Việt Nam xuất khẩu sang Trung Quốc, cho tới các khoản thanh toán và chuyển tiền giữa hai thị trường.

Ngân hàng Xây dựng Trung Quốc CCB có quy mô đứng sau BOC về tổng tài sản trong nhóm này. Đến cuối tháng 6/2026, CCB có 47,33 nghìn tỷ NDT tài sản, tăng 3,72% so với cuối năm 2025. Trong 6 tháng đầu năm, ngân hàng đạt 426,33 tỷ NDT doanh thu, tăng 10,48%, và 171,68 tỷ NDT lợi nhuận ròng, tăng 5,56%.

Dư nợ của CCB tiếp tục chiếm phần lớn bảng cân đối. Cuối năm 2025, ngân hàng có 26,93 nghìn tỷ NDT dư nợ cho vay ròng, trong khi tiền gửi khách hàng đạt 30,84 nghìn tỷ NDT. CCB cũng duy trì tỷ lệ nợ xấu ở mức 1,29% vào giữa năm 2026 và tỷ lệ bao phủ nợ xấu 238,69%.

Tại Việt Nam, CCB có Chi nhánh TP.HCM, được NHNN chấp thuận thành lập từ năm 2009 và là ngân hàng Trung Quốc đầu tiên được phép gia nhập thị trường Việt Nam sau khi Việt Nam gia nhập WTO. Chi nhánh hiện cung cấp tiền gửi, cho vay, tài trợ dự án, tài trợ thương mại, thanh toán quốc tế, ngoại hối và ngân hàng đại lý.

Theo báo cáo tài chính 2025, tổng tài sản của CCB HCM đạt khoảng 11.056 tỷ đồng. Dư nợ cho vay khách hàng khoảng 1.306 tỷ đồng, tiền gửi khách hàng khoảng 4.527 tỷ đồng. Lợi nhuận sau thuế đạt khoảng 153 tỷ đồng.

Quy mô tín dụng của CCB HCM nhỏ hơn đáng kể so với BOC HCM, nhưng mô hình kinh doanh lại tập trung khá rõ vào các dịch vụ phục vụ doanh nghiệp. Danh mục sản phẩm của chi nhánh bao gồm thư tín dụng, chiết khấu chứng từ xuất khẩu, bảo lãnh, tài trợ đơn hàng, tài trợ dự án và thanh toán RMB xuyên biên giới.

Điều này giúp CCB trở thành một kênh kết nối giữa các doanh nghiệp Trung Quốc với thị trường Việt Nam, đặc biệt trong những hoạt động cần tài trợ thương mại, thanh toán quốc tế hoặc nguồn vốn cho dự án.

ICBC tiếp tục là ngân hàng lớn nhất trong nhóm 4 ngân hàng về quy mô tài sản. Theo kết quả kinh doanh 6 tháng đầu năm công bố ngày 28/8/2026, tổng tài sản của ICBC đạt 57,07 nghìn tỷ NDT, tăng 6,7% so với cuối năm 2025. Dư nợ cho vay đạt 31,99 nghìn tỷ NDT, tăng 4,9%, trong khi tiền gửi khách hàng đạt 39,17 nghìn tỷ NDT, tăng 5%.

Trong nửa đầu năm, ICBC ghi nhận 446,16 tỷ NDT doanh thu, tăng 9,1%, và 176,48 tỷ NDT lợi nhuận ròng, tăng 4,5%. Riêng lợi nhuận thuộc cổ đông ngân hàng đạt khoảng 173,69 tỷ NDT, tăng 3,3%. NIM ở mức 1,29%, tỷ lệ nợ xấu giảm xuống 1,29%, trong khi tỷ lệ an toàn vốn đạt 18,57%.

Tại Việt Nam, ICBC có Chi nhánh Hà Nội và văn phòng đại diện tại TP.HCM. Chi nhánh Hà Nội đặt tại Daeha Business Center, 360 Kim Mã.

Đáng chú ý, dữ liệu do Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam công bố cho thấy ICBC Hanoi đã cung cấp hơn 4 tỷ USD tín dụng cho thị trường Việt Nam.

Các khoản tín dụng này tập trung vào những lĩnh vực có nhu cầu vốn lớn như năng lượng, sản xuất linh kiện điện tử, nhập khẩu thiết bị cơ khí và các dự án hạ tầng. Chi nhánh cũng đã xây dựng quan hệ hợp tác với khoảng 20 ngân hàng tại Việt Nam và cung cấp dịch vụ cho hơn 20.000 khách hàng cá nhân.

Điều này cho thấy ICBC đang tham gia sâu hơn vào tài trợ vốn cho doanh nghiệp và các dự án có liên quan đến chuỗi cung ứng Trung Quốc.

ICBC cũng đang mở rộng hạ tầng thanh toán. Việc kết nối với hệ thống NAPAS và các ngân hàng Việt Nam giúp khách hàng Trung Quốc thực hiện các giao dịch thanh toán nhanh hơn, tạo thêm một lớp hạ tầng cho dòng tiền giữa hai thị trường.

Ngân hàng nông nghiệp Trung Quốc ABC có tổng tài sản 51,06 nghìn tỷ NDT tính đến 30/6/2026 và tiếp tục là một trong những ngân hàng lớn nhất thế giới về quy mô. Ngân hàng có thế mạnh truyền thống về nông nghiệp, khu vực nông thôn và tài chính bao trùm, đồng thời mở rộng sang ngân hàng doanh nghiệp, bán lẻ và tài chính xanh.

Nửa đầu năm 2026, ABC đạt doanh thu hoạt động 411,122 tỷ nhân dân tệ, tăng 11,18% so với cùng kỳ năm ngoái; lợi nhuận ròng đạt 148,062 tỷ nhân dân tệ, tăng 5,8% so với cùng kỳ năm ngoái; và lợi nhuận ròng thuộc về công ty mẹ đạt 146,381 tỷ nhân dân tệ, tăng 4,93% so với cùng kỳ năm ngoái.

Tại Việt Nam, ABC có Chi nhánh Hà Nội, được cấp phép từ cuối năm 2017 với vốn được cấp 50 triệu USD và bắt đầu hoạt động từ năm 2018.

Đây là lĩnh vực có nhiều dư địa khi Trung Quốc là thị trường thương mại nông sản đặc biệt quan trọng của Việt Nam. Năm 2025, ABC đã ký thỏa thuận hợp tác với Agribank nhằm tăng cường thanh toán xuyên biên giới, tài trợ thương mại và tài chính nông nghiệp. Đây là nhóm giao dịch có tần suất cao và liên quan trực tiếp đến hàng hóa vật chất giữa hai nước.

Có thể thấy, bốn ngân hàng là bốn "cửa ngõ" của dòng vốn Trung Quốc, với điểm chung là đứng ở những "điểm nút" của thương mại và đầu tư - tín dụng, ngoại hối, tài trợ thương mại, thanh toán quốc tế, RMB và có thể tham gia trực tiếp vào dòng tiền giữa hai nền kinh tế.