Bức tranh kinh doanh quý II: Lợi nhuận bứt phá, động lực phân hóa

Theo báo cáo của Công ty Chứng khoán An Bình (ABS), trên mẫu 1.063 doanh nghiệp đại diện khoảng 97% vốn hóa trên thị trường chứng khoán, lợi nhuận sau thuế quý II/2026 đạt 243.535 tỷ đồng, tăng 52,2% so với cùng kỳ năm ngoái. Danh sách 736 doanh nghiệp có dữ liệu so sánh của Công ty Chứng khoán Kỹ Thương (TCBS) cũng cho mức tăng 47,3%, trong khi Công ty Chứng khoán Thiên Việt (TVS) ghi nhận mức tăng 49,4% ở các doanh nghiệp có dữ liệu.

Trước đó, theo ABS, lợi nhuận quý I/2026 của các doanh nghiệp trên sàn tăng khoảng 40%. Lũy kế 6 tháng năm nay, ABS thống kê lợi nhuận sau thuế toàn thị trường đạt 449.201 tỷ đồng, tăng 46,36% so với cùng kỳ năm ngoái.

Kết quả này phần nào vượt kỳ vọng của thị trường. Cuối tháng 5, bà Đỗ Hồng Vân, Trưởng phòng Phân tích dữ liệu của FiinGroup, từng cho rằng lợi nhuận doanh nghiệp có dấu hiệu giảm tốc và dòng tiền trên thị trường chứng khoán vẫn khá dè dặt.

Nhóm phi tài chính trở thành động lực tăng trưởng quý II

Ngân hàng vẫn chiếm phần lợi nhuận lớn nhất với gần 87.935 tỷ đồng trong quý II, tương đương hơn 36% tổng lợi nhuận thị trường. Tuy nhiên, lợi nhuận ngành này chỉ tăng 24,7%. Ngược lại, khối phi tài chính tăng tới 75,5%, so với 28,2% của khối tài chính. Sáu tháng đầu năm, mức tăng lần lượt là 67,9% và 23,8%.

Bất động sản là yếu tố lớn nhất trong sự dịch chuyển này. Theo ABS, lợi nhuận ngành này tăng từ khoảng 12.900 tỷ đồng lên 45.900 tỷ đồng trong quý II, tương đương tăng thêm gần 32.940 tỷ đồng. Cứ 100 đồng lợi nhuận tăng thêm của toàn thị trường, khoảng 39 đồng đến từ bất động sản và 21 đồng từ ngân hàng. Hai nhóm cộng lại tạo hơn 60% mức tăng ròng.

Mặc dù ghi nhận con số tổng quan tích cực nhưng đi vào chi tiết, mức tăng trưởng đột biến này chỉ đến từ một số ít doanh nghiệp. TCBS cho biết chỉ riêng Vinhomes (VHM) và Vingroup (VIC) tạo ra khoảng 85% phần lợi nhuận tăng thêm của nhóm này, trong khi 41/87 doanh nghiệp bất động sản vẫn giảm lợi nhuận.

Nếu loại toàn bộ bất động sản khỏi thống kê, theo dữ liệu từ ABS, lợi nhuận của các doanh nghiệp còn lại vẫn tăng khoảng 34,4%. Điều này cho thấy xu hướng gia tăng lợi nhuận là rõ nét và có sự lan toả tương đối rộng, tuy nhiên để đạt được mức tăng vọt gấp rưỡi xét trên góc độ toàn thị trường, vai trò của một số ít doanh nghiệp “đầu tàu” là rất lớn.

Ông Huỳnh Anh Huy, Giám đốc Phân tích ngành Chứng khoán của Công ty Chứng khoán Kafi, cho rằng kết quả kinh doanh quý II/2026 đóng vai trò một "bộ lọc". Theo ông Huy, điều cần nhìn trước tiên là chất lượng tăng trưởng lợi nhuận cốt lõi, tức lợi nhuận đến từ hoạt động kinh doanh chính thay vì được đẩy lên bởi các khoản lợi nhuận bất thường hoặc thoái vốn. Khả năng duy trì biên lợi nhuận cũng là một phép thử quan trọng cho thấy mức độ bền vững của lợi nhuận thị trường.

Nhìn theo tiêu chí này, mùa báo cáo quý II có nền tảng tương đối tốt. TCBS ghi nhận doanh thu của các doanh nghiệp tăng 37,6%, trong khi lợi nhuận tăng 47,3%. Biên lợi nhuận ròng cải thiện từ 13,1% lên 14%. Điều đó cho thấy lợi nhuận đi lên đồng thời với quy mô hoạt động và hiệu quả kinh doanh, thay vì chỉ nhờ các khoản thu nhập tài chính.

Hòa Phát là một ví dụ. Lợi nhuận quý II đạt khoảng 6.371 tỷ đồng, tăng 50%, trong bối cảnh Dung Quất 2 bắt đầu đóng góp sản lượng. Luỹ kế 6 tháng, hoạt động thép vẫn tạo khoảng 96% doanh thu và 68% lợi nhuận hợp nhất. MWG cũng ghi nhận doanh thu quý II tăng khoảng 30% trong khi lợi nhuận tăng 100%. WinCommerce tăng doanh thu 27,4% cùng sự cải thiện mạnh về hiệu quả.

Phân hoá rõ nét

Theo thống kê từ TCBS, 5 doanh nghiệp có đóng góp lợi nhuận tăng thêm lớn nhất tạo khoảng 57% mức tăng ròng, Top 10 khoảng 74% còn Top 20 xấp xỉ 94%. Nếu loại Top 5, tăng trưởng của phần còn lại giảm từ 47,3% xuống khoảng 22,8%; loại Top 10 còn khoảng 15,6% và Top 20 chỉ còn hơn 5%. TCBS cũng ghi nhận 475/736 doanh nghiệp ghi nhận tăng trưởng lợi nhuận và 12/13 nhóm ngành đi lên.

Phân tách theo giá trị vốn hoá, trong quý vừa qua, lợi nhuận nhóm vốn hóa lớn tăng 56,7%, nhóm vốn hóa vừa tăng 36,1%, còn nhóm vốn hóa nhỏ giảm 24,5%. Sau khi loại HHS – doanh nghiệp có mức lợi nhuận đột biến trong kỳ so sánh năm trước – lợi nhuận nhóm vốn hóa nhỏ vẫn tăng khoảng 16,8%, nhưng thấp đáng kể so với hai nhóm còn lại.

Như vậy, tăng trưởng lợi nhuận đang có độ lan tỏa tương đối rộng trên toàn thị trường, nhưng mức đóng góp vẫn nghiêng mạnh về nhóm doanh nghiệp vốn hóa lớn, khiến chất lượng và quy mô của đà tăng trưởng giữa các nhóm doanh nghiệp có sự phân hóa đáng kể.

Bên cạnh đó, mặc dù lợi nhuận tăng ở phần lớn các ngành, bên trong sự tăng trưởng đó cũng xuất hiện những phân hóa rõ rệt. Ngay trong cùng một nhóm ngành, tác động của môi trường kinh doanh, giá hàng hóa, cấu trúc chi phí hay các khoản bất thường có thể khiến kết quả của từng doanh nghiệp đi theo những hướng rất khác nhau.

Ở nhóm bán lẻ và tiêu dùng, MWG là trường hợp lợi nhuận tăng nhanh hơn đáng kể so với doanh thu, phản ánh sự cải thiện về hiệu quả vận hành. Trong khi đó, PNJ lại đi theo chiều ngược lại khi doanh thu quý II vẫn tăng nhưng doanh nghiệp chuyển sang lỗ gần 283 tỷ đồng sau khi trích lập khoảng 865 tỷ đồng liên quan nghĩa vụ mua lại kim cương.

Tại nhóm dầu khí, mức tăng lợi nhuận trên 200% của toàn ngành cũng không đồng nghĩa tất cả doanh nghiệp cùng hưởng lợi như nhau. BSR đạt 7.460 tỷ đồng lợi nhuận, tăng gần 9 lần trong bối cảnh hoạt động lọc dầu thuận lợi. Trong khi đó, kết quả của Petrolimex được hỗ trợ đáng kể bởi khoản hoàn nhập dự phòng hàng tồn kho khoảng 6.100 tỷ đồng, còn PVS có hàng trăm tỷ đồng thu nhập bất thường.

Trong nhóm thực phẩm và đồ uống, kết quả kinh doanh cũng phân hóa. Vinamilk (VNM) phục hồi vững với doanh thu và lợi nhuận sau thuế tăng lần lượt 12,7% và 28% so với cùng kỳ. Masan (MSN) tăng trưởng nổi bật, với doanh thu tăng 53,5% và lợi nhuận sau thuế tăng hơn 3 lần nhờ cải thiện ở các mảng tiêu dùng cốt lõi và giá vonfram tăng mạnh. Ngược lại, doanh thu của “ông lớn” ngành bia Sabeco (SAB) gần như đi ngang, còn lợi nhuận giảm nhẹ so với cùng kỳ.

Ở ngành điện, thủy điện chịu áp lực từ điều kiện thủy văn kém thuận lợi, trong khi nhiệt điện được hỗ trợ bởi nhu cầu điện tiếp tục tăng. PV Power (POW) là điểm sáng nhờ sản lượng nhiệt điện cao hơn và thu nhập một lần; Nhơn Trạch 2 (NT2) cũng duy trì tăng trưởng doanh thu trên 35% và lợi nhuận trên 23%. Ngược lại, REE ghi nhận doanh thu thùi lùi và lợi nhuận tăng không đáng kể, còn Hà Đô (HDG) ghi nhận doanh thu sụt giảm nhưng lợi nhuận dương trở lại khi dự án điện gió 7A không còn lỗ tỷ giá.

Nhìn tổng thể, bức tranh lợi nhuận quý II cho thấy các doanh nghiệp niêm yết đang bước vào một nhịp tăng trưởng rõ nét hơn, với sự cải thiện đã xuất hiện trên diện tương đối rộng. Đây là tín hiệu cho thấy chu kỳ lợi nhuận đang chuyển sang trạng thái tích cực hơn, dù mức độ hưởng lợi và khả năng duy trì tăng trưởng là khác nhau giữa các doanh nghiệp.