Cảnh báo nóng về việc ‘đốt tiền’ vào AI: Thổi phồng giá cổ phiếu, làm phình to núi nợ

Trong nhiều năm qua, mỗi khi nhắc đến “bong bóng” trên thị trường tài chính, giới đầu tư thường nghĩ đến những cổ phiếu tăng giá quá nhanh. Thế nhưng, trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo (AI), tâm điểm của cơn sốt này đã chuyển sang một nơi khác thường hơn nhiều: giá trị của một công ty sản xuất chip.

Hiện nay, Nvidia có giá trị vốn hóa khoảng 5.500 tỷ USD. Để dễ hình dung, con số này lớn hơn tổng sản phẩm quốc nội (GDP) hàng năm của mọi quốc gia trên thế giới ngoại trừ Mỹ và Trung Quốc. Vào giữa tháng 5/2026, Nvidia thậm chí đã vượt qua cả quy mô nền kinh tế Đức.

Khi chứng kiến giá trị Nvidia liên tục leo thang, nhiều nhà đầu tư đặt câu hỏi liệu đây có phải là một bong bóng tài sản hay không. Nếu cơn sốt AI hạ nhiệt, liệu thị trường chứng khoán có lao dốc và cuốn theo các khoản tiết kiệm hưu trí của hàng triệu người?

Đó là những câu hỏi hoàn toàn hợp lý. Tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia tài chính, mối nguy thực sự có thể không nằm ở cổ phiếu. Cảnh báo đáng chú ý nhất trong năm nay không đến từ những nhà đầu cơ bán khống, mà đến từ JPMorgan – một trong những ngân hàng lớn nhất thế giới. Và điều họ lo ngại không phải là giá cổ phiếu AI, mà là khối nợ khổng lồ đang được tạo ra để tài trợ cho cuộc đua này.

Cuộc chạy đua AI đã trở nên quá lớn để có thể phớt lờ

Để hiểu vì sao JPMorgan lo lắng, cần nhìn vào quy mô đầu tư thực tế mà AI đang đòi hỏi.

Năm tập đoàn công nghệ đang dẫn đầu làn sóng xây dựng hạ tầng AI gồm Alphabet, Amazon, Meta, Microsoft và Oracle đã cam kết chi tổng cộng khoảng 969 tỷ USD cho các trung tâm dữ liệu và hệ thống chip xử lý AI.

Trong nhiều năm, những khoản đầu tư này được tài trợ chủ yếu bằng dòng tiền hoạt động kinh doanh. Tuy nhiên, quy mô xây dựng hiện nay đã vượt xa khả năng tạo tiền mặt ngay cả của những “gã khổng lồ” công nghệ. Kết quả là họ buộc phải tìm đến thị trường trái phiếu để vay vốn.

Năm 2025, năm công ty này đã phát hành khoảng 121 tỷ USD trái phiếu doanh nghiệp tại Mỹ. Để thấy mức độ bùng nổ, con số này cao gấp hơn bốn lần mức trung bình 28 tỷ USD mỗi năm trong giai đoạn từ 2020 đến 2024.

Đây không còn là một biến động nhỏ mang tính thời điểm. Nó phản ánh sự thay đổi mang tính cấu trúc của toàn bộ thị trường tín dụng doanh nghiệp, nơi các tập đoàn công nghệ đang trở thành những người vay vốn lớn nhất.

Điểm đáng chú ý nhất là quy mô nợ liên quan đến AI đang tăng lên với tốc độ chưa từng có.

Tính đến cuối tháng 5/2026, các khoản nợ phục vụ cho AI đã chiếm khoảng 15% toàn bộ thị trường trái phiếu doanh nghiệp. Theo nhiều chuyên gia, đây là tỷ lệ rất cao nếu so với các tiêu chuẩn lịch sử.

Điều đáng nói là JPMorgan không cho rằng những công ty công nghệ lớn đang vay nợ quá mức. Trên thực tế, bảng cân đối kế toán của họ vẫn rất mạnh, lợi nhuận dồi dào và khả năng trả nợ cao.

Vấn đề nằm ở một khía cạnh khác: sự tập trung rủi ro.

Năm 2005, lĩnh vực công nghệ chỉ chiếm chưa tới 2% thị trường trái phiếu chất lượng đầu tư. Ngày nay, tỷ lệ đó đã tăng lên khoảng 10%. Đồng thời, lượng trái phiếu mới phát hành liên tục tăng khiến nhà đầu tư phải hấp thụ khối lượng giấy nợ khổng lồ.

Nói cách khác, rủi ro không còn tập trung ở một công ty cụ thể mà đang nằm trong chính cấu trúc của thị trường tài chính.

Các dữ liệu hiện nay cho thấy cuộc chạy đua AI đang tiêu tốn lượng vốn khổng lồ.

Năm “siêu tập đoàn” công nghệ đã phát hành khoảng 121 tỷ USD trái phiếu trong năm 2025, cao hơn rất nhiều so với mức trung bình 28 tỷ USD của giai đoạn trước đó.

Nợ liên quan đến AI hiện chiếm khoảng 15% tổng quy mô thị trường trái phiếu doanh nghiệp.

Tỷ trọng ngành công nghệ trong thị trường tín dụng chất lượng đầu tư đã tăng từ dưới 2% năm 2005 lên khoảng 10% hiện nay.

Đáng chú ý hơn, Phố Wall dự báo lượng trái phiếu mới liên quan đến AI trong năm 2026 có thể dao động từ 100 đến 300 tỷ USD.

Điều khiến JPMorgan báo động chính là quỹ đạo tăng trưởng này. Ngân hàng dự báo rằng vào năm 2027, tổng chi tiêu cho AI có thể vượt qua cả ngân sách quân sự toàn cầu.

Theo Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm (SIPRI), chi tiêu quân sự toàn thế giới năm 2024 đạt khoảng 2.718 tỷ USD. Nếu dự báo của JPMorgan trở thành hiện thực, thế giới có thể sớm chứng kiến một nghịch lý lịch sử: số tiền vay để xây dựng chatbot, mô hình ngôn ngữ và trung tâm dữ liệu sẽ lớn hơn số tiền các quốc gia dùng để trang bị quân đội và vũ khí.

Vì sao điều này ảnh hưởng trực tiếp đến nhà đầu tư cá nhân?

Nhiều người cho rằng rủi ro trái phiếu doanh nghiệp chỉ liên quan đến các tổ chức tài chính lớn. Thực tế không phải vậy.

Nếu bạn đang nắm giữ các quỹ đầu tư trái phiếu theo chỉ số, điều rất phổ biến trong các tài khoản hưu trí và đầu tư dài hạn, thì bạn gần như chắc chắn đã sở hữu một phần số nợ AI này.

Các quỹ chỉ số buộc phải phản ánh cấu trúc của thị trường. Khi các tập đoàn công nghệ phát hành thêm trái phiếu, tỷ trọng của chúng trong danh mục quỹ cũng tự động tăng lên. Nhà đầu tư có thể không chủ động lựa chọn, nhưng vẫn đang gián tiếp đặt cược vào tương lai của AI.

Ngay cả những nhà quản lý quỹ chuyên nghiệp cũng bắt đầu tỏ ra thận trọng. Một số quỹ hưu trí lớn tại Mỹ cho rằng mức lợi suất bổ sung mà nhà đầu tư nhận được từ các trái phiếu công nghệ dài hạn hiện không đủ hấp dẫn so với rủi ro đang gia tăng.

Điều đáng suy ngẫm nhất không phải là quy mô của Nvidia hay bất kỳ tập đoàn công nghệ nào. Điều đáng lo là toàn bộ hệ thống tài chính đang ngày càng gắn chặt với một chủ đề duy nhất: AI.

Trong danh mục cổ phiếu, nhà đầu tư đã tiếp xúc với AI thông qua nhóm “Magnificent Seven” gồm các đại gia công nghệ Mỹ. Trong danh mục trái phiếu, họ lại tiếp tục tiếp xúc với AI thông qua lượng nợ khổng lồ do các công ty này phát hành.

Nói cách khác, cùng một câu chuyện đầu tư đang xuất hiện ở cả hai phía của danh mục tài sản, nơi lẽ ra phải có vai trò cân bằng và giảm thiểu rủi ro cho nhau.

Đó mới là chi phí thực sự mà JPMorgan đang cảnh báo. Không phải một công ty riêng lẻ đang gặp khó khăn tài chính, mà là việc ngày càng nhiều vốn của thế giới đang đổ dồn vào một chủ đề duy nhất.

Giải pháp không phải là bán tháo cổ phiếu công nghệ hay quay lưng với AI. Điều quan trọng là nhà đầu tư cần hiểu rõ mình đang sở hữu những gì. Hãy xem lại quỹ đầu tư lớn nhất trong tài khoản của mình và kiểm tra mức độ phụ thuộc của nó vào 5 “ông lớn” công nghệ.

Nếu cuộc cách mạng AI tiếp tục tăng tốc, việc hiểu rõ danh mục sẽ giúp bạn tận dụng cơ hội tốt hơn. Còn nếu cơn sốt này bất ngờ chững lại, sự hiểu biết đó có thể trở thành lớp phòng thủ quan trọng nhất cho tài sản của bạn. Trong mọi trường hợp, con số tưởng chừng phi lý của kỷ nguyên AI giờ đây không còn nằm trên báo cáo tài chính của các tập đoàn nữa, nó đã hiện diện ngay trong tài khoản đầu tư của hàng triệu người trên khắp thế giới.