CBAM tạo ra áp lực mới: DN không thể chỉ 'xanh' trong mỗi nhà máy

Phát biểu tại Hội thảo “Áp lực CBAM, ESG và tiêu chuẩn xanh toàn cầu – Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp khu công nghiệp” đang diễn ra sáng nay (26/8), ông Hoàng Quang Phòng, Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho rằng, các tiêu chuẩn về môi trường, xã hội và quản trị đang dần trở thành điều kiện để doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng, tiếp cận thị trường, nguồn vốn và các đối tác quốc tế. Yêu cầu này đặc biệt rõ nét đối với các doanh nghiệp trong khu công nghiệp, khi phần lớn hoạt động sản xuất hướng tới xuất khẩu và đang chịu sức ép ngày càng lớn từ thị trường quốc tế.

“Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon của Liên minh châu Âu cùng với các tiêu chuẩn xanh ngày càng cao đã đặt ra yêu cầu cấp bách đối với doanh nghiệp trong việc nâng cao quản trị chất thải, sử dụng năng lượng hiệu quả và xây dựng lộ trình giảm phát thải có thể kiểm chứng”, ông Phòng nói.

Thực tế cho thấy nhiều doanh nghiệp đã nhận thức được yêu cầu này và bắt đầu chuyển đổi. Tuy nhiên, không ít doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn khi chưa xác định được điểm bắt đầu, thiếu hệ thống chỉ số có thể đo lường, hạn chế về nhân lực và nguồn vốn, đồng thời còn lúng túng trong việc lựa chọn giải pháp phù hợp với quy mô và đặc thù sản xuất.

“Nếu triển khai chậm thì chi phí sẽ rất lớn. Nhưng nếu chuẩn bị sớm và thực hiện đúng lộ trình, đây sẽ là cơ hội để doanh nghiệp tối ưu chi phí, tiết kiệm nguồn lực, nâng cao năng suất, củng cố uy tín và tăng khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng”, ông Phòng nhấn mạnh.

Điều doanh nghiệp cần lúc này không chỉ là nhận diện xu hướng mà quan trọng hơn là phải có hướng dẫn và giải pháp cụ thể để chủ động chuyển đổi. Doanh nghiệp cần xác định lộ trình phù hợp, từ xây dựng hệ thống dữ liệu, lựa chọn công nghệ, đầu tư thiết bị, huy động nguồn tài chính đến tổ chức thực hiện. Mục tiêu là vừa đáp ứng yêu cầu của thị trường, vừa bảo đảm hiệu quả đầu tư và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Bà Phạm Thị Vân Anh, Giám đốc Kinh doanh miền Bắc, Công ty cổ phần Hai Bốn Bảy (247Express) cho rằng, Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của Liên minh châu Âu bước vào giai đoạn thực thi đầy đủ từ ngày 1/1/2026 đang đặt ra yêu cầu cụ thể đối với toàn bộ chuỗi cung ứng. Chuyển đổi xanh không chỉ là câu chuyện bên trong nhà máy mà cần được triển khai xuyên suốt chuỗi cung ứng. Đối với lĩnh vực logistics, các hướng đi trọng tâm gồm nâng cao hiệu suất phương tiện, tối ưu tuyến vận chuyển và số hóa dữ liệu để đo lường, minh bạch hóa phát thải. Đây cũng là định hướng mà 247Express đang từng bước xây dựng lộ trình triển khai, đồng hành cùng các khu công nghiệp phía Bắc trên hành trình hướng tới chuỗi cung ứng xanh và bền vững hơn.

“Điều này có nghĩa chuyển đổi xanh không còn là việc riêng của nhà máy. Một sản phẩm muốn đáp ứng tiêu chuẩn phát thải của thị trường EU không chỉ được tính từ cổng nhà máy mà phải được xem xét trong toàn bộ hành trình hàng hóa, trong đó có phần đóng góp không nhỏ của logistics. Từ việc tối ưu các tuyến vận chuyển, nâng cao hiệu suất phương tiện đến số hóa dữ liệu để đo lường lượng phát thải phát sinh, hoạt động logistics đang trở thành một phần trong yêu cầu giảm phát thải của doanh nghiệp xuất khẩu.”, bà Vân Anh nói.

Vì thế, doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp logistics cần chủ động nhìn nhận lại vai trò của mình trong bức tranh chung, không chỉ là đơn vị cung cấp dịch vụ vận chuyển mà còn là một nhà cung ứng có trách nhiệm trong chuỗi giá trị. Đây là một hành trình dài và bản thân ngành logistics nói chung, trong đó có chúng tôi, vẫn còn rất nhiều việc phải làm để giảm phát thải trong vận hành, có được dữ liệu đồng bộ, minh bạch cũng như các báo cáo theo yêu cầu của đối tác.

Theo bà, chuyển đổi xanh là một quá trình cần thời gian và doanh nghiệp cần xác định đây là điểm khởi đầu của một hành trình dài, chứ không phải đích đến có thể hoàn thành trong một sớm một chiều. Đối với doanh nghiệp xuất khẩu, các tiêu chuẩn mới về môi trường và carbon không còn dừng ở yêu cầu kỹ thuật mà đang tác động trực tiếp đến chi phí, khả năng tiếp cận thị trường cũng như vị trí của doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

"Do đó, điều doanh nghiệp cần không chỉ là hiểu CBAM là gì mà quan trọng hơn là phải xác định mình cần chuẩn bị những gì, nhóm ngành nào chịu tác động trực tiếp và chính sách xúc tiến thương mại cần thay đổi ra sao để hỗ trợ doanh nghiệp thích ứng với những yêu cầu mới", bà Vân Anh nói.