Sau 5 năm triển khai Chiến lược tài chính toàn diện quốc gia, mạng lưới cung ứng dịch vụ tài chính và thanh toán số đã mở rộng đáng kể. Tuy nhiên, khoảng cách tài chính không còn nằm chủ yếu ở địa lý hay số lượng tài khoản ngân hàng, mà ở khả năng tiếp cận các dịch vụ tài chính có chất lượng, đặc biệt là tín dụng chính thức.
Chính vì vậy, Chiến lược tài chính toàn diện quốc gia giai đoạn 2026-2030 không chỉ đặt mục tiêu 95% người trưởng thành có tài khoản giao dịch, mà còn hướng tới mở rộng tín dụng cho khu vực nông nghiệp, nông thôn, nâng tỷ lệ người có lịch sử tín dụng và ưu tiên các nhóm yếu thế như người dân vùng sâu, vùng xa, hộ nghèo, doanh nghiệp nhỏ và hợp tác xã.
Điều đó cho thấy trọng tâm của tài chính toàn diện đang chuyển từ phổ cập tài khoản sang mở rộng cơ hội tiếp cận vốn và các dịch vụ tài chính thiết yếu. Bởi suy cho cùng, một tài khoản ngân hàng chỉ thực sự có ý nghĩa khi giúp người dân tiếp cận được nguồn vốn để phát triển sinh kế.
Dòng vốn tín dụng chưa thể phủ rộng đến các địa bàn xa trung tâm không đơn thuần xuất phát từ sự thiếu chủ động của hệ thống ngân hàng. Trong thực tế, các tổ chức tín dụng phải giải quyết đồng thời bài toán về chi phí phục vụ, khả năng thu thập thông tin và yêu cầu quản trị rủi ro.
Trở ngại đầu tiên là chi phí vận hành. Khách hàng ở vùng sâu, vùng xa thường phân tán, trong khi nhu cầu vay vốn chủ yếu ở quy mô nhỏ. Tuy nhiên, dù khoản vay chỉ vài chục triệu đồng, ngân hàng vẫn phải thực hiện đầy đủ các bước từ nhận biết khách hàng, thẩm định, phê duyệt, giải ngân đến kiểm tra sử dụng vốn và thu hồi nợ. Vì vậy, chi phí xử lý tính trên mỗi đồng vốn thường cao hơn đáng kể so với các khoản tín dụng có quy mô lớn tại đô thị.
Trong bối cảnh đó, nếu chỉ đặt mục tiêu tăng trưởng dư nợ mà không đổi mới kênh phân phối và phương thức thẩm định thì chi phí phát sinh có thể được chuyển một phần sang người vay thông qua lãi suất, phí hoặc các điều kiện tín dụng chặt chẽ hơn. Khi đó, việc mở rộng tín dụng về mặt số lượng chưa chắc đã cải thiện khả năng tiếp cận vốn trên thực tế.
Trở ngại thứ hai là thiếu thông tin tài chính đáng tin cậy. Nhiều hộ sản xuất, kinh doanh có doanh thu ổn định và khả năng trả nợ nhưng phần lớn giao dịch được thực hiện bằng tiền mặt. Họ thường không có báo cáo tài chính đầy đủ, hóa đơn thường xuyên hoặc lịch sử tín dụng đủ rõ để ngân hàng đánh giá. Bên cạnh đó, những tài sản đang trực tiếp phục vụ hoạt động sản xuất có thể có giá trị kinh tế nhưng chưa đáp ứng đầy đủ điều kiện pháp lý hoặc yêu cầu xử lý tài sản bảo đảm. Đây là biểu hiện của sự chưa tương thích giữa đặc điểm của kinh tế nông thôn với mô hình đánh giá tín dụng vốn được thiết kế chủ yếu cho khu vực kinh tế chính thức.
Trở ngại thứ ba liên quan đến sự không phù hợp giữa sản phẩm tín dụng và chu kỳ thu nhập. Nguồn thu từ sản xuất nông nghiệp thường phụ thuộc vào mùa vụ, thời tiết, dịch bệnh và biến động giá nông sản. Vì thế, lịch trả nợ đều đặn hằng tháng, vốn phù hợp với người hưởng lương, có thể trở thành gánh nặng đối với người nông dân chỉ phát sinh thu nhập sau kỳ thu hoạch. Trong trường hợp này, nguy cơ chậm trả có thể xuất phát từ chính cách thiết kế khoản vay, chứ không hoàn toàn do ý thức hay khả năng trả nợ của khách hàng.
Cuối cùng là hạn chế về kỹ năng số và niềm tin của người sử dụng. Đối với những người chưa quen với dịch vụ tài chính số, quy trình xác thực nhiều bước, hợp đồng dài và biểu phí khó hiểu có thể trở thành rào cản không kém khoảng cách địa lý đến phòng giao dịch ngân hàng. Tình trạng lừa đảo trực tuyến, mạo danh ngân hàng và chiếm đoạt tài khoản cũng khiến nhiều người tiếp tục ưu tiên tiền mặt hoặc các quan hệ vay mượn quen thuộc tại địa phương.
Do đó, số hóa chỉ thực sự góp phần thúc đẩy tài chính toàn diện khi công nghệ vừa giúp giảm chi phí phục vụ, vừa bảo đảm an toàn và thuận tiện cho người sử dụng. Nếu phần lớn rủi ro mới phát sinh từ môi trường số lại được chuyển sang khách hàng thì việc mở rộng công nghệ chưa thể được xem là sự cải thiện thực chất về khả năng tiếp cận tài chính.
Muốn mở rộng tiếp cận vốn, trước hết cần thay đổi cách cung cấp dịch vụ tài chính. Việc mở thêm phòng giao dịch truyền thống tại mọi địa bàn thưa dân khó có thể là giải pháp duy nhất. Hướng đi phù hợp hơn là kết hợp dịch vụ ngân hàng số với các điểm hỗ trợ trực tiếp tại địa phương. Chiến lược giai đoạn 2026–2030 đã xác định vai trò của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Ngân hàng Chính sách xã hội, Ngân hàng Hợp tác xã và hệ thống quỹ tín dụng nhân dân. Đồng thời khuyến khích phát triển các kênh phân phối dựa trên công nghệ số.
Mô hình cần hướng tới phải là số hóa có hỗ trợ. Người dân có thể thực hiện phần lớn giao dịch trên điện thoại nhưng vẫn cần nơi hướng dẫn khi mở tài khoản, xác thực thông tin, giải thích hợp đồng hoặc xử lý sự cố. Trong phạm vi pháp luật cho phép, tổ chức tín dụng có thể phối hợp với bưu điện, hợp tác xã, tổ chức tài chính vi mô và các tổ chức địa phương để hỗ trợ khách hàng.
Tuy nhiên, phạm vi nghiệp vụ, trách nhiệm bảo mật dữ liệu, xử lý tiền mặt và giải quyết khiếu nại tại các điểm hỗ trợ phải được xác định rõ. Mở rộng mạng lưới mà thiếu chuẩn giám sát có thể dẫn đến gian lận, bán sai sản phẩm hoặc lạm dụng thông tin khách hàng.
Tiếp theo là thay đổi cách đánh giá tín dụng. Khi tài sản thế chấp và hồ sơ tài chính không phản ánh đầy đủ năng lực của khách hàng, dữ liệu về dòng tiền có thể hỗ trợ đánh giá tín dụng. Lịch sử giao dịch tài khoản, doanh thu bán hàng, thanh toán hóa đơn, hợp đồng bao tiêu, dữ liệu mua vật tư hoặc sản lượng giao cho hợp tác xã có thể cho thấy mức độ ổn định của hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Mô hình chấm điểm tín nhiệm sử dụng dữ liệu giao dịch, hóa đơn tiện ích, ví điện tử và các dấu vết số khác có thể mở thêm con đường tín dụng cho những người chưa có lịch sử tài chính chính thức. Tuy nhiên, dữ liệu thay thế chỉ nên bổ trợ cho thẩm định truyền thống. Đồng thời, việc mở rộng chấm điểm tín dụng bằng dữ liệu thay thế phải đi kèm các quyền cơ bản của khách hàng như: quyền được biết loại dữ liệu nào đang được sử dụng; được yêu cầu sửa thông tin sai; được giải thích ở mức hợp lý khi bị từ chối tín dụng và được yêu cầu con người xem xét lại quyết định hoàn toàn tự động.
Kế đến là thiết kế sản phẩm tín dụng theo đặc thù kinh doanh. Người dân vùng sâu, vùng xa không chỉ cần lãi suất thấp, họ cần sản phẩm có thời hạn, kỳ trả nợ và điều kiện sử dụng phù hợp với hoạt động tạo ra thu nhập. Khoản vay cho cây trồng dài ngày cần thời gian ân hạn khác với khoản vay chăn nuôi ngắn ngày. Hộ kinh doanh có dòng tiền quay vòng có thể cần hạn mức tín dụng thay vì vay từng món. Hợp tác xã có hợp đồng bao tiêu có thể được tài trợ dựa trên dòng tiền của chuỗi giá trị. Ở địa bàn chịu rủi ro thời tiết cao, tín dụng cần được kết hợp với bảo hiểm nông nghiệp và cơ chế cơ cấu thời hạn trả nợ rõ ràng.
Để mở rộng cơ hội tiếp cận tín dụng, cũng cần có cơ chế chia sẻ rủi ro phù hợp. Mở rộng tín dụng đến nhóm khách hàng có chi phí phục vụ cao và dữ liệu hạn chế sẽ khó bền vững nếu toàn bộ rủi ro đặt lên bảng cân đối của tổ chức tín dụng. Nhà nước có thể hỗ trợ thông qua bảo lãnh tín dụng, bảo hiểm nông nghiệp, đồng tài trợ, xây dựng cơ sở dữ liệu và các công cụ tài chính hỗn hợp.
Vai trò của Nhà nước nên là kiến tạo điều kiện, không phải thay thế quyết định thương mại của ngân hàng. Cơ chế bảo lãnh hoặc hỗ trợ lãi suất thiếu điều kiện có thể làm méo mó quá trình thẩm định, khuyến khích lựa chọn dự án kém hiệu quả và tạo tâm lý trông chờ.
Cơ chế chia sẻ rủi ro cần có mục tiêu rõ, thời hạn xác định và tiêu chí đánh giá kết quả. Tổ chức tín dụng vẫn phải giữ một phần rủi ro đủ lớn để duy trì kỷ luật thẩm định. Hiệu quả không nên chỉ đo bằng số khoản vay được bảo lãnh mà phải xem xét chất lượng tín dụng, khả năng duy trì hoạt động của người vay và chi phí ngân sách.
Cuối cùng, mở rộng tiếp cận vốn phải đi cùng bảo vệ người tiêu dùng. Đối với nhóm khách hàng dễ bị tổn thương, minh bạch và khả năng khiếu nại có ý nghĩa không kém khả năng tiếp cận vốn. Sản phẩm tín dụng cần công khai tổng chi phí bằng ngôn ngữ dễ hiểu thay vì chỉ nêu lãi suất danh nghĩa. Quy trình bán hàng phải kiểm tra khả năng trả nợ, không thúc đẩy vay liên tục và không gắn khoản vay với sản phẩm không cần thiết. Khách hàng phải có kênh phản ánh thuận tiện, kể cả khi họ không thành thạo công nghệ.
Chiến lược 2026–2030 đã đặt ra yêu cầu minh bạch cơ cấu phí, thúc đẩy cho vay có trách nhiệm, bảo vệ quyền tiếp cận và chỉnh sửa thông tin tín dụng, đồng thời hoàn thiện cơ chế bảo vệ người tiêu dùng phù hợp với tài chính số và nhóm yếu thế. Vấn đề là chuyển các yêu cầu này thành chuẩn mực có thể kiểm tra và thực thi.
Tài chính toàn diện không được đo bằng việc đưa thật nhiều khoản vay đến những người trước đây chưa được vay. Mục tiêu phải là cung cấp dịch vụ phù hợp, an toàn và có trách nhiệm cho những nhóm khách hàng mà thị trường truyền thống chưa phục vụ hiệu quả. Khi dịch vụ tài chính giúp người dân tích lũy, tiếp cận vốn, quản trị rủi ro và duy trì sinh kế, tài chính toàn diện mới tạo ra giá trị thực chất.
Tags:
(VNF) - Để đáp ứng nhu cầu vốn gia tăng, các ngân hàng đang đẩy mạnh nhiều kênh huy động vốn ngoài kênh tiết kiệm truyền thống. Dù chi phí vốn cao hơn lãi suất tiết kiệm nhưng đổi lại, các kênh này có thời hạn dài, giúp các nhà băng dễ tính toán hơn.
(VNF) - Hong Leong, Public Bank và CIMB là ba ngân hàng Malaysia đang hoạt động tại Việt Nam theo mô hình ngân hàng 100% vốn nước ngoài. Sau nhiều năm hiện diện, quy mô hoạt động và kết quả kinh doanh của ba ngân hàng có sự khác biệt.
(VNF) - Theo ông Trần Tuấn Minh, chuyên gia tư vấn, Chứng khoán SSI, điều kiện cốt lõi để mặt bằng lãi suất hạ nhiệt một cách bền vững là Ngân hàng Nhà nước phải tăng nguồn cung VND nhằm hỗ trợ và bù đắp nguồn vốn đầu vào cho các ngân hàng thương mại.
(VNF) - Tăng trưởng huy động vốn đến ngày 22/8 đạt 8,77%, cao hơn mức tăng tín dụng giúp thanh khoản trong ngắn hạn của hệ thống ngân hàng được cải thiện.
(VNF) - Tín dụng ngân hàng đang đổ mạnh vào các dự án hạ tầng nhờ hàng loạt cơ chế nới room và nới tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, để đảm bảo an toàn hệ thống, cần cấu trúc lại nguồn vốn theo hướng đa tầng mà ở đó ngân hàng chỉ đóng vai trò vốn mồi.
(VNF) - Lãi suất tiết kiệm kỳ hạn 13 tháng đã chạm mốc 10%/năm nhưng đi kèm điều kiện đặc biệt. PVcomBank đang áp dụng lãi suất 10%/năm cho kỳ hạn 13 tháng với số tiền gửi tối thiểu 2.000 tỷ đồng.
(VNF) - Theo MBS, mặc dù đồng nội tệ duy trì vị thế khá ổn định trong thời gian qua song vẫn còn phải chịu áp lực thời gian tới khi đồng USD được kỳ vọng sẽ mạnh lên trong nửa cuối năm.
(VNF) - Trong nửa đầu năm nay, nhiều ngân hàng tăng mạnh thu nhập cho nhân viên nhưng cũng có không ít nhà băng ghi nhận lương, thưởng của nhân viên suy giảm.
(VNF) - Lợi nhuận ngành ngân hàng đang tăng mạnh nhưng động lực giữa các nhóm có sự khác biệt rõ rệt. Ngân hàng quốc doanh hưởng lợi từ quy mô lớn, chất lượng tài sản và chi phí tín dụng thấp, trong khi một số ngân hàng tư nhân tận dụng room tín dụng cao để mở rộng tài sản sinh lãi.
(VNF) - Theo Bộ phận Phân tích Kinh tế và Tình hình Tài chính Techcombank, việc lãi suất giảm mạnh không phải là điều dễ đạt được, đặc biệt trong bối cảnh áp lực tăng trưởng khiến nhu cầu vốn vẫn ở mức cao.
(VNF) - Tổng Giám đốc (CEO) là vị trí được trả thù lao cao nhất tại các ngân hàng. Trong 6 tháng đầu năm, các CEO nhận mức lương hàng tháng từ hơn 700 triệu đồng đến gần 3 tỷ đồng.
(VNF) - Từ tháng 6/2026, thị trường trái phiếu ngân hàng đã sôi động trở lại cả về quy mô phát hành lẫn mặt bằng lãi suất. Nhiều ngân hàng đẩy mạnh phát hành trái phiếu với lãi suất lên tới 10%/năm trong bối cảnh áp lực vốn tăng cao.
(VNF) - Ngân hàng tăng cường phát hành trái phiếu trong tháng 8, với lãi suất tới 10%/năm. Lãi suất chứng chỉ tiền gửi tại nhiều ngân hàng đang cao hơn đáng kể so với tiền gửi tiết kiệm.
(VNF) - Nhiều ngân hàng đồng loạt tung các chương trình ưu đãi về lãi vay mua nhà, với mức giảm tới hơn 1%/năm và thời gian cố định lãi suất kéo dài.
(VNF) - Trong vài năm qua, VietinBank liên tục tinh gọn mạng lưới giao dịch vật lý, trong khi quy mô tài sản và lợi nhuận vẫn tăng trưởng mạnh. Đến cuối tháng 6/2026, ngân hàng còn 822 phòng giao dịch trên toàn quốc.
(VNF) - Sự bùng nổ của các ứng dụng “mua trước, trả sau” (BNPL), ví điện tử, và app vay tiền online khiến nhiều sinh viên dễ sập bẫy nợ nần. Việc dễ dàng duyệt vay qua vài bước đăng ký trực tuyến thường kéo theo “ảo giác” lãi suất 0% hoặc phí ẩn cao ngất ngưởng, dẫn đến nguy cơ nợ xấu và ảnh hưởng xấu đến điểm tín dụng cá nhân.
(VNF) - Hàng nghìn tỷ đồng doanh thu bảo hiểm đang được các ngân hàng đưa về hệ sinh thái của mình. Đằng sau sự dịch chuyển đó không chỉ là câu chuyện nguồn thu, mà còn là bài toán phát triển bancassurance theo hướng dài hạn và bền vững hơn.
(VNF) - Dù cam kết rót tỷ USD và liên tục mở rộng quy mô tài sản, KBank tại TPHCM gắn liền với gia tộc của nữ tỷ phú Madam Pang ngậm ngùi báo lỗ hơn 1.000 tỷ đồng sau 5 năm vào Việt Nam.
(VNF) - Đề án Cải cách tổng thể thị trường tài chính đã đưa việc bổ sung khung pháp lý cho các mô hình kinh doanh mới, bao gồm ngân hàng số, lên bàn nghị sự ở cấp cao nhất, qua đó tạo cơ sở để Ngân hàng Nhà nước đẩy nhanh quá trình nghiên cứu, soạn thảo các quy định cụ thể.
(VNF) - Theo giới phân tích, việc mua cổ phần một ngân hàng đã sẵn có thị phần dẫn đầu mảng quản lý gia sản như Techcombank là cách nhanh nhất để những ngân hàng ngoại nhảy thẳng vào cuộc chơi đúng lúc thị trường sắp bùng nổ.
(VNF) - China Eximbank đề xuất thu xếp khoản vay 6,5 tỷ USD cho tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, trong đó tính tới phương án sử dụng nhân dân tệ và huy động hợp vốn từ các ngân hàng Trung Quốc. Đằng sau đề xuất này là một trong những định chế tài chính chính sách lớn nhất Trung Quốc, với tổng tài sản hơn 6.000 tỷ nhân dân tệ.
(VNF) - Nếu Techcombank thực sự đưa một nhà đầu tư chiến lược nước ngoài vào với tỷ lệ 15%, phần lớn số cổ phiếu này khó có thể đến từ room ngoại còn trống.
(VNF) - Gần 40 năm hiện diện tại Việt Nam, BNP Paribas từng đầu tư 20% vào OCB trước khi thoái toàn bộ vốn. Lịch sử hoạt động và các thương vụ M&A của ngân hàng Pháp cho thấy một chiến lược mở rộng linh hoạt tại các thị trường và lĩnh vực giàu tiềm năng.
(VNF) - Chỉ một ngày sau khi xuất hiện thông tin BNP Paribas và KB Kookmin Bank cùng nhắm tới ít nhất 15% cổ phần Techcombank trong thương vụ có thể trị giá 2 tỷ USD, ngân hàng Pháp đã chính thức phủ nhận kế hoạch này.
(VNF) - Để đáp ứng nhu cầu vốn gia tăng, các ngân hàng đang đẩy mạnh nhiều kênh huy động vốn ngoài kênh tiết kiệm truyền thống. Dù chi phí vốn cao hơn lãi suất tiết kiệm nhưng đổi lại, các kênh này có thời hạn dài, giúp các nhà băng dễ tính toán hơn.
(VNF) - Khu đô thị VSIP Nghệ An có quy mô khoảng 380ha, được phát triển theo mô hình tích hợp công nghiệp – đô thị – dịch vụ. Hiện các sản phẩm nhà liền kề, biệt thự và shophouse tại dự án được chào bán với giá từ 4,7 tỷ đồng đến 10 tỷ đồng/căn.
