'Chiến trường' mới của các ông lớn quốc phòng

Các tập đoàn quốc phòng lớn nhất thế giới đã rót một lượng vốn kỷ lục vào các công ty khởi nghiệp trong lĩnh vực quân sự trong năm nay, trong nỗ lực thích ứng với diện mạo đang thay đổi nhanh chóng của chiến tranh hiện đại.

Theo dữ liệu do Dealroom tổng hợp, các nhà thầu quốc phòng hàng đầu, vốn có mối quan hệ hợp tác lâu đời với các chính phủ và quân đội phương Tây, bao gồm Lockheed Martin và BAE Systems, đã tham gia vào các vòng gọi vốn mạo hiểm với tổng giá trị kỷ lục 4,1 tỷ USD tính từ đầu năm đến nay.

Ông Gwen Billon, đối tác phụ trách mảng hàng không vũ trụ và quốc phòng tại ngân hàng tư vấn đầu tư PJT, nhận định: “Các cuộc xung đột gần đây đã nêu bật nhu cầu về một hình thái chiến tranh hiện đại, nơi các nền tảng tác chiến truyền thống phải song hành cùng các công nghệ mang tính đột phá mới. Các công nghệ quốc phòng mới này chắc chắn sẽ tiếp tục phát triển, và các tập đoàn lớn muốn đảm bảo họ nắm bắt được những công nghệ tiên phong đó”.

Sự chuyển dịch này thể hiện rất rõ tại triển lãm hàng không Farnborough diễn ra ngoại ô London, vốn là sự kiện lớn nhất trong năm của ngành. Lần đầu tiên trong lịch sử, một nửa trong số 1.636 đơn vị tham gia triển lãm thuộc lĩnh vực quốc phòng, vốn là phân khúc trước đây luôn bị áp đảo bởi hàng không dân dụng.

Các công ty khởi nghiệp công nghệ quốc phòng tận dụng sự kiện này để giới thiệu những sản phẩm mới nhất, đồng thời nhận được sự săn đón ráo riết từ các ngân hàng và nhà đầu tư tiềm năng, bao gồm cả những "ông lớn" sừng sỏ trong ngành sản xuất trang thiết bị quân sự.

Làn sóng gia tăng chi tiêu ngân sách và cạnh tranh gay gắt

Trước tình hình các cuộc xung đột gia tăng gần đây, đặc biệt là cuộc chiến tại Ukraine, các chính phủ đã đẩy mạnh ngân sách quân sự. Thực tế này làm nổi bật nhu cầu cấp thiết đối với các loại vũ khí có chi phí thấp và thời gian sản xuất nhanh, từ tên lửa đánh chặn cho đến các thiết bị bay không người lái tự hành.

Dữ liệu từ Dealogic cho thấy tổng giá trị các giao dịch trong ngành quốc phòng toàn cầu (bao gồm mua bán - sáp nhập M&A và huy động vốn) đã vượt mốc 40 tỷ USD trong năm nay. Ngành này đang trên đà phá vỡ kỷ lục 59 tỷ USD được thiết lập vào năm 2019.

Các hãng sản xuất vũ khí truyền thống ngày càng chịu nhiều áp lực cạnh tranh từ các đối thủ công nghệ linh hoạt hơn - những đơn vị đang tìm cách đón đầu làn sóng gia tăng chi tiêu chính phủ và sự chuyển dịch công nghệ nhanh chóng. Dữ liệu của Dealroom chỉ ra rằng tổng số vốn mà các công ty khởi nghiệp trong lĩnh vực quốc phòng và an ninh huy động được từ đầu năm đến nay đã đạt 39,8 tỷ USD.

Nếu như trước đây, các tập đoàn quốc phòng lớn chỉ tập trung vào các thị trường cốt lõi như máy bay chiến đấu, tàu chiến hay vũ khí bộ binh, thì nay họ buộc phải thay đổi tư duy và hành động giống như các nhà đầu tư mạo hiểm.

Mới đây, tập đoàn công nghệ quốc phòng Thales của Pháp đã lên kế hoạch thâu tóm Exail Technologies (công ty niêm yết tại Paris chuyên về robot hàng hải và hệ thống định vị) với mức định giá 3,9 tỷ euro, vượt qua đối thủ đồng hương Safran. Cùng ngày, Lockheed Martin cũng đánh bại nhiều đối thủ, trong đó có Thales, để mua lại tập đoàn công nghệ hải quân Ultra Maritime từ quỹ đầu tư tư nhân Advent với giá 3,45 tỷ USD.

Những cuộc đua thâu tóm này phản ánh tham vọng lớn của các tập đoàn quốc phòng trong việc củng cố danh mục công nghệ thông qua các hoạt động M&A cũng như rót vốn vào các đợt huy động quy mô lớn.

Mức độ sôi động của thị trường còn thể hiện qua số lượng giới tài chính tham dự triển lãm Farnborough đạt mức kỷ lục: hơn 650 đại diện, bao gồm các nhà đầu tư, chuyên gia ngân hàng và các quỹ đến từ 350 tổ chức.

Đầu tháng này, hãng sản xuất máy bay không người lái Quantum Systems của Đức đã huy động thành công 1,2 tỷ USD, nâng mức định giá lên khoảng 8 tỷ USD, với sự góp mặt của nhà đầu tư Airbus. Trong khi đó, ngày 9/7, công ty quốc phòng hàng hải Kraken Technology của Anh cũng thông báo gọi được 175 triệu USD, đạt mốc định giá "kỳ lân" 1 tỷ USD với sự đồng hành của Rheinmetall.

Tìm kiếm lợi thế từ bài học chiến trường

Một lãnh đạo cấp cao từ tập đoàn quốc phòng hàng đầu châu Âu và một chuyên gia tư vấn hàng không vũ trụ cho biết mối quan tâm lớn nhất của các nhà đầu tư hiện nay là công nghệ quốc phòng và tương lai của chiến tranh.

Những mối quan tâm này rút ra từ bài học thực tế tại Ukraine cũng như các cuộc xung đột giữa Mỹ và Iran, nơi các thiết bị không người lái trên không, trên biển và các hệ thống phòng thủ đối kháng ngày càng đóng vai trò then chốt.

Các tập đoàn quốc phòng lớn đã gia tăng ngân sách cho hoạt động nghiên cứu & phát triển (R&D), đồng thời rót vốn vào các quỹ đầu tư mạo hiểm nhằm tiếp cận sớm các công nghệ hứa hẹn mang lại lợi nhuận cao.

Theo phân tích từ Vertical Research Partners, 13 nhà sản xuất vũ khí lớn nhất thế giới (không tính Airbus và Boeing do mảng hàng không dân dụng quá lớn) ước tính đã tăng chi tiêu R&D nội bộ thêm hơn 25%, lên mức 11,6 tỷ USD trong giai đoạn 2021 – 2026.

Tập đoàn BAE Systems của Anh gần đây đã cam kết rót 50 triệu euro vào hai quỹ do Lakestar và Expeditions quản lý, đây là hai trong số những nhà đầu tư rót vốn mạnh nhất vào các công ty khởi nghiệp quốc phòng tại châu Âu.

Tương tự, Lockheed Martin, nhà sản xuất vũ khí lớn nhất thế giới tính theo doanh thu, tuần trước tuyên bố sẽ đầu tư ít nhất 100 triệu USD vào các công ty khởi nghiệp công nghệ quốc phòng tại Anh và châu Âu. Động thái này nằm trong kế hoạch mở rộng quy mô nhánh đầu tư mạo hiểm của hãng từ 400 triệu USD lên 1 tỷ USD.

Chia sẻ với Financial Times, ông Frank St. John, Giám đốc Vận hành (COO) của Lockheed Martin, cho biết tập đoàn nhận thấy "tiềm năng chưa được khai phá rất lớn tại châu Âu" trong mảng công nghệ quốc phòng. Ông ví von Lockheed muốn "vun xới cho khu vườn công nghệ này và chờ đón những hạt giống nảy mầm".

Ông St. John cho biết thêm, thông qua quỹ đầu tư này, tập đoàn Mỹ sẽ kết nối các công ty khởi nghiệp với đội ngũ kỹ sư đang phát triển dự án mới của Lockheed nhằm "tìm giải pháp tích hợp công nghệ của họ vào các dòng sản phẩm sẵn có của chúng tôi".

Cũng trong tuần trước, mảng Quốc phòng & Vũ trụ của Airbus (trụ sở tại Đức) cho biết họ đã trở thành nhà đầu tư nòng cốt cho một quỹ mới chuyên tập trung vào các công nghệ lưỡng dụng (phục vụ cả dân sự lẫn quân sự). Quỹ E2D này đặt mục tiêu huy động 500 triệu euro để đầu tư vào các lĩnh vực hàng không, hàng hải và không gian vũ trụ.

Tập đoàn hàng không vũ trụ và quốc phòng châu Âu này cũng đã thiết lập quan hệ đối tác với nhiều công ty khởi nghiệp công nghệ quốc phòng, bao gồm SkyFall của Ukraine và hãng sản xuất tên lửa Frankenburg Technologies của Estonia.

Ông Andreas Reinecke, Trưởng bộ phận Kinh doanh An ninh mạng & Kỹ thuật số Quốc phòng tại Airbus Defence and Space, nhấn mạnh rằng các cuộc xung đột gần đây, đặc biệt là tại Ukraine, đã chứng minh tốc độ thay đổi công nghệ chóng mặt trong chiến tranh hiện đại.

Theo ông, đối với Airbus, việc xây dựng một "hệ sinh thái đối tác linh hoạt" với các đơn vị quy mô nhỏ hơn nhưng nhanh nhạy hơn là yếu tố "sống còn" để có thể bắt kịp với bước tiến nhanh chóng của công nghệ chiến trường.