Chứng khoán Việt Nam nâng hạng: 'Chợ' đã đẹp, giờ cần 'hàng hóa' tốt

Nâng hạng giúp thị trường chứng khoán Việt Nam mở rộng khả năng tiếp cận nguồn vốn quốc tế, đồng thời ghi nhận những bước tiến trong quá trình phát triển và hoàn thiện. Song, khi các nhà đầu tư nước ngoài dành nhiều thời gian hơn để nghiên cứu Việt Nam, yêu cầu đặt ra cũng cao hơn. Thực tế, số lượng doanh nghiệp đáp ứng được các tiêu chí về tăng trưởng bền vững và đủ sức hấp dẫn đối với dòng vốn dài hạn vẫn còn hạn chế.

Ở một góc độ khác, sự trưởng thành của nhà đầu tư trong nước cũng đang mở ra thêm dư địa cho ngành quản lý quỹ. Khi nhà đầu tư ngày càng quan tâm hơn đến kế hoạch tài chính và mục tiêu đầu tư dài hạn, nhu cầu đối với các sản phẩm và dịch vụ quản lý tài sản chuyên nghiệp được kỳ vọng sẽ gia tăng, tạo nền tảng cho ngành phát triển trong thời gian tới.

Chứng khoán nâng hạng: “Chợ” đẹp cần thêm “hàng hóa” tốt

Chia sẻ tại Hội nghị “Đầu tư thông minh trong kỷ nguyên số: Nhận diện cơ hội đầu tư qua các quỹ”, bà Nguyễn Thị Hằng Nga, Tổng giám đốc Công ty Quản lý quỹ đầu tư chứng khoán Vietcombank (VCBF), cho rằng việc FTSE Russell nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam trước hết cho thấy những cải thiện của thị trường đã được ghi nhận.

Theo bà Nga, để đáp ứng các tiêu chí của nhóm thị trường mới nổi thứ cấp, Việt Nam phải đáp ứng nhiều yêu cầu cả về định lượng và định tính. Thời gian qua, Chính phủ, Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đã triển khai nhiều giải pháp nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn và đáp ứng những tiêu chí này.

“Việc được nâng hạng một mặt xác nhận thị trường của chúng ta đã đạt đến tiêu chuẩn của thị trường mới nổi thứ cấp. Tôi nghĩ đó là điều quan trọng nhất”, bà Nga nói.

Một trong những tác động được thị trường quan tâm nhất là khả năng dòng vốn ngoại gia tăng. Ước tính, các quỹ đầu tư thụ động có thể mang tới gần 2 tỷ USD cho thị trường Việt Nam. Dòng vốn này được kỳ vọng sẽ hỗ trợ thanh khoản và gia tăng tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài, vốn hiện vẫn ở mức thấp so với nhiều thị trường khác.Việc nâng hạng cũng có thể khiến các nhà đầu tư quốc tế dành nhiều thời gian hơn để nghiên cứu và đánh giá thị trường Việt Nam. Khi sự quan tâm tăng lên, các doanh nghiệp có thêm cơ hội tiếp cận nguồn vốn quốc tế, qua đó chi phí huy động vốn cũng có thể được cải thiện.

Tuy nhiên, Tổng giám đốc VCBF cho rằng những thay đổi trên chưa đủ để tạo ra một bước chuyển căn bản nếu thị trường không có thêm những doanh nghiệp chất lượng.

“Chúng ta có một cái chợ rất đẹp rồi, và việc quan trọng nhất là chất lượng hàng hóa ở trong cái chợ đó như thế nào”, bà Nga nói.

Qua quá trình tiếp xúc với các nhà đầu tư quốc tế, vị chuyên gia cho biết nhiều tổ chức đánh giá tích cực về triển vọng kinh tế vĩ mô và muốn đầu tư vào Việt Nam. Song khi đi sâu tìm kiếm cơ hội đầu tư cụ thể, họ gặp khó trong việc lựa chọn những doanh nghiệp có triển vọng tăng trưởng dài hạn và bền vững.

Các cổ phiếu lớn trên thị trường hiện tập trung nhiều vào nhóm ngân hàng, tài chính, chứng khoán và bất động sản. Trong khi đó, các quỹ đầu tư chủ động thường có những yêu cầu riêng khi lựa chọn doanh nghiệp, đặc biệt là những quỹ toàn cầu chỉ dành một tỷ trọng nhất định cho mỗi quốc gia.

Theo bà Nga, với các quỹ thụ động hay ETF, dòng tiền sẽ được phân bổ theo cơ cấu chỉ số. Nhưng với các quỹ chủ động, việc Việt Nam được nâng hạng chỉ là một yếu tố khiến thị trường được chú ý hơn, còn quyết định giải ngân vẫn phụ thuộc vào chất lượng của từng doanh nghiệp.

“Ngay cả khi chưa được nâng hạng, họ cũng đã tìm kiếm cơ hội đầu tư ở Việt Nam và đã cảm thấy khó khăn trong việc tìm kiếm. Kể cả bây giờ nâng hạng, nếu không có hàng hóa mới hấp dẫn thì rất khó thu hút các nhà đầu tư nước ngoài”, bà Nga nhận định.

Từ góc độ quản lý danh mục, bà Nga cho biết sự kiện nâng hạng không làm thay đổi triết lý đầu tư của VCBF. Công ty vẫn tập trung vào đầu tư giá trị và dài hạn, lựa chọn những doanh nghiệp có đội ngũ quản trị tốt, chiến lược phát triển rõ ràng, lợi thế cạnh tranh và nền tảng tài chính đủ vững để vượt qua những biến động của nền kinh tế và thị trường.

Vì vậy, việc một cổ phiếu được đưa vào hay ra khỏi rổ chỉ số FTSE không phải là tiêu chí để VCBF điều chỉnh chiến lược đầu tư. Theo bà Nga, dòng tiền vào những cổ phiếu liên quan có thể tạo ra tác động trong ngắn hạn, nhưng hiệu quả đầu tư vẫn phải được đánh giá trong một chu kỳ dài hơn.

Nhà đầu tư trưởng thành, ngành quản lý quỹ có thêm dư địa

Nếu bà Nga nhìn vào cơ hội thu hút dòng vốn quốc tế và yêu cầu nâng chất lượng doanh nghiệp, ông Thái Anh Tùng, Giám đốc Đầu tư kiêm Phó Giám đốc Khối Kinh doanh Công ty cổ phần Quản lý quỹ đầu tư MB (MB Capital), lại nhấn mạnh một thay đổi đang diễn ra ngay trong thị trường nội địa.

Theo ông Tùng, việc FTSE Russell nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam là sự công nhận đối với “sự trưởng thành” của thị trường tài chính Việt Nam.

“Thị trường đã trưởng thành. Chưa nói đến phát triển, nhưng nó đã trưởng thành. Điều đó cho thấy từng thành viên ở trong thị trường, gồm cả nhà đầu tư và những người làm trong ngành, cũng đã trưởng thành hơn”, ông Tùng nói.

Theo đại diện MB Capital, sự thay đổi này có thể quan sát qua sự gia tăng thanh khoản cũng như phản ứng của thị trường qua các nhịp biến động. Nhà đầu tư trong nước đã có kế hoạch đầu tư rõ ràng hơn, biết lựa chọn cơ hội và quan tâm nhiều hơn đến mục tiêu tài chính của mình.

Sự thay đổi trong hành vi nhà đầu tư, theo lãnh đạo MB Capital, chính là cơ hội cho ngành quản lý quỹ. Khi nhà đầu tư ngày càng có kế hoạch hơn, họ sẽ có xu hướng tìm kiếm những sản phẩm đầu tư phù hợp với mục tiêu tài chính và mức độ chấp nhận rủi ro, thay vì tự mình chạy theo từng biến động của thị trường.

Tuy nhiên, quy mô ngành quỹ tại Việt Nam vẫn còn khá khiêm tốn. Theo ông Thái Anh Tùng, tổng quy mô của ngành hiện mới tương đương khoảng 5% GDP, thấp hơn đáng kể so với nhiều thị trường mới nổi, nơi tỷ lệ này có thể dao động từ 20% đến 50% hoặc cao hơn.

Khoảng cách này cho thấy dư địa tăng trưởng của ngành quản lý quỹ vẫn còn rất lớn. Ông Tùng cho rằng việc thị trường được nâng hạng là một tín hiệu tích cực và là sự chứng minh cho quá trình phát triển của thị trường Việt Nam, qua đó tạo thêm điều kiện để ngành quỹ mở rộng quy mô.

Đồng quan điểm với lãnh đạo VCBF về việc nâng hạng không làm thay đổi nền tảng đầu tư, ông Thái Anh Tùng cho biết MB Capital vẫn kiên định với phương pháp đầu tư dựa trên giá trị cơ bản và đầu tư dài hạn.

Đây cũng là điểm chung trong cách nhìn của các công ty quản lý quỹ về sự kiện nâng hạng. Dòng vốn mới có thể tạo ra những tác động đáng kể đối với thị trường, song việc đầu tư vẫn cần dựa trên giá trị của doanh nghiệp và triển vọng dài hạn.

Với thị trường chứng khoán, nâng hạng là một bước tiến quan trọng trong quá trình hội nhập và mở rộng khả năng tiếp cận nguồn vốn quốc tế. Nhưng để tận dụng tốt cơ hội này, bài toán tiếp theo vẫn là nâng chất lượng doanh nghiệp niêm yết và tạo thêm lựa chọn cho dòng vốn chủ động.

Còn với ngành quản lý quỹ, bên cạnh dòng tiền quốc tế, dư địa phát triển còn nằm ở chính sự thay đổi của nhà đầu tư trong nước – một thị trường mà quy mô tài sản được quản lý vẫn còn rất nhỏ so với tiềm năng của nền kinh tế.