Chứng khoán Việt nghỉ lễ còn thế giới 'đỏ lửa': Nhà đầu tư 'bán trước, tính sau'?

Tin ra dồn dập trong kỳ nghỉ, nhà đầu tư dễ “bán trước tính sau”?

Trong những ngày qua, hàng loạt biến động đã diễn ra, từ căng thẳng địa chính trị, giá dầu, lãi suất đến diễn biến của đồng USD và còn các thị trường chứng khoán lớn thì “đỏ lửa”. Điều đó cũng đồng nghĩa, khi trở lại giao dịch hôm nay (3/9), nhà đầu tư trong nước phải đối diện cùng lúc với lượng thông tin đã dồn nén trong nhiều ngày.

Ngày 2/9, căng thẳng Mỹ–Iran leo thang trở lại quanh eo biển Hormuz khiến dầu Brent có lúc chạm mốc 95 USD/thùng. Lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm tăng lên 4,8%, cao nhất gần ba năm; trong khi khả năng Fed tăng thêm 0,25 điểm trong tháng 9 được thị trường dự đoán lên 68%, từ 37% chi một tuần trước. Trên thị trường chứng khoán, chỉ số KOSPI của Hàn Quốc giảm gần 4%, Nikkei của Nhật giảm 2,9%, còn đồng USD đã tiến gần mức cao nhất kể từ giữa tháng 8.

Chia sẻ với Tạp chí Đầu tư Tài chính – VietnamFinance, bà Nguyễn Thị Bình Minh, Giám đốc Trung tâm Kinh doanh Công ty Cổ phần Chứng khoán Mirae Asset Việt Nam, cho rằng tình hình này dễ tạo ra tâm lý bất an, thậm chí "khó chịu", đối với nhà đầu tư Việt Nam.

“Danh mục vẫn nằm nguyên đó, nhưng nhà đầu tư không thể làm gì trong khi thế giới liên tục thay đổi. Và khi tin xấu tích tụ trong vài ngày, phản xạ “bán trước rồi tính sau” rất dễ xuất hiện”, bà Bình Minh nói.

Tuy nhiên, theo vị chuyên gia, không phải mọi biến động của thị trường tài chính thế giới đều ngay lập tức làm thay đổi giá trị của cổ phiếu Việt Nam. Từ một cú sốc địa chính trị hay biến động trên thị trường hàng hóa, lãi suất đến sự thay đổi thực sự trong hoạt động của doanh nghiệp là một quá trình truyền dẫn qua nhiều tầng nấc. Chẳng hạn, giá dầu tăng trước hết có thể đẩy chi phí nhiên liệu, vận tải và sản xuất lên cao. Nếu tình trạng này kéo dài, áp lực lạm phát có thể gia tăng, khiến các ngân hàng trung ương khó hạ lãi suất. Lãi suất quốc tế cao hơn làm chi phí vốn tăng và khiến nhà đầu tư yêu cầu mức sinh lời cao hơn khi nắm giữ cổ phiếu. Trong khi đó, đồng USD duy trì ở mức cao cũng có thể gây thêm áp lực lên tỷ giá và dòng vốn tại các thị trường mới nổi như Việt Nam.

Tin xấu có thể làm giá phản ứng rất nhanh, nhưng giá trị doanh nghiệp chỉ thực sự thay đổi khi lợi nhuận, dòng tiền và triển vọng kinh doanh bị ảnh hưởng. Chính sự khác biệt giữa biến động ngắn hạn của giá và sự thay đổi thực sự về giá trị là điều nhà đầu tư cần đặc biệt lưu ý khi thị trường mở cửa trở lại.

“Với các nhà đầu tư cá nhân, thay vì lo lắng và chỉ nhìn vào các tin tức bên ngoài, cần quan sát thêm dữ liệu để có cách nhìn đủ nhất. Trong những thời điểm nhiều cảm xúc nhất, dữ liệu không loại bỏ được bất định nhưng chúng giúp chúng ta phân biệt đâu chỉ là biến động của giá, đâu là thay đổi thực sự của giá trị, và đó là nền tảng quan trọng để mỗi quyết định bớt phụ thuộc vào nỗi sợ”, bà Nguyễn Thị Bình Minh khuyến nghị.

Dữ liệu “chỉ điểm” cơ hội

Theo bà Nguyễn Thị Bình Minh có ba tín hiệu quan trọng về mặt bằng thị trường cần được đặt cạnh nhau trước khi đưa ra quyết định.

Thứ nhất, VN-Index đã tăng mạnh nhưng đà tăng chưa lan tỏa rộng. Vị chuyên gia chi ra rằng, VN-Index chuyển sang xu hướng tăng từ ngày 30/7 và kết thúc tháng 8 tại 1.832,12 điểm, có thêm 5,6%. Tuy nhiên, mức tăng này chưa phản ánh đầy đủ diễn biến của phần lớn cổ phiếu trên thị trường. Riêng VIC đã đóng góp khoảng 38,39 điểm vào mức tăng của chỉ số. Trong khi đó, độ rộng thị trường vẫn khá hẹp, khi chỉ 39,8% cổ phiếu nằm trên MA50 và 26,7% nằm trên MA200, dù đã cao hơn mức khoảng 17% tại thời điểm “cú sốc thuế Trump” hồi tháng 4/2025.

Thứ hai, điểm số cao chưa đồng nghĩa thị trường đang “đắt”. P/E VN-Index hiện khoảng 12,6 lần, thấp hơn trung bình ba năm khoảng 13,1 lần. Đáng chú ý hơn, nếu loại nhóm Vingroup, P/E phần còn lại chỉ khoảng 10,6 lần, sát vùng thấp khoảng -2 độ lệch chuẩn trong ba năm qua, tương đương VN-Index ở mức 1316 điểm.

“Đây là sự khác biệt giữa việc nhìn vào điểm số và nhìn vào giá trị. VN-Index ở 1.832 điểm có thể tạo cảm giác thị trường đã ở vùng cao, nhưng mức giá nhà đầu tư đang trả cho mỗi đồng lợi nhuận của phần lõi thị trường lại vẫn ở vùng thấp”, đại diện Mirae Asset Việt Nam phân tích.

Thứ ba, định giá rẻ không chỉ xuất hiện ở chỉ số mà khá phổ biến theo ngành. Dẫn dữ liệu từ MoneyGain, bà Nguyễn Thị Bình Minh cho hay, phần lớn các ngành hiện giao dịch dưới mức P/E trung bình ba năm, trong đó ngân hàng khoảng 8,9 lần, dầu khí 8,5 lần, điện – nước – xăng dầu khí đốt 10,9 lần, hàng và dịch vụ công nghiệp 11,5 lần, còn bán lẻ và bảo hiểm khoảng 12,3 lần.

Tuy nhiên, định giá thấp chỉ thực sự trở nên đáng chú ý khi đi cùng với tăng trưởng lợi nhuận. Tính đến ngày 28/8, 1.134 trong tổng số 1.522 doanh nghiệp, đại diện cho 99,6% vốn hóa thị trường, đã công bố kết quả kinh doanh. Doanh thu toàn thị trường tăng khoảng 36,5%, trong khi lợi nhuận tăng hơn 50%. Trong đó, lợi nhuận ngành ngân hàng tăng 24,4%; hàng và dịch vụ công nghiệp tăng 40,3%; tài nguyên cơ bản tăng 89,7%; thực phẩm và đồ uống tăng 37,5%; còn dầu khí tăng khoảng 250,7%.

Khi đặt hai yếu tố này cạnh nhau, bức tranh trở nên rõ nét hơn: nhiều nhóm ngành đang duy trì tốc độ tăng trưởng lợi nhuận tích cực, trong khi định giá vẫn thấp hơn mặt bằng lịch sử.

Dòng tăng trưởng đang nằm ở đâu?

Nhưng thị trường rẻ không đồng nghĩa mọi cổ phiếu đều là cơ hội. Theo bà Nguyễn Thị Bình Minh, điều đáng quan tâm hơn là xác định những ngành đang đồng thời hội tụ ba yếu tố: tăng trưởng cải thiện, định giá hấp dẫn và động lực đủ rõ để duy trì trong những quý tới.

“Dữ liệu MoneyGain cho thấy không ít ngành đang hội tụ những điều kiện này. Trong đó, dầu khí và thực phẩm – đồ uống là hai nhóm đáng chú ý, với những động lực tăng trưởng khác nhau nhưng cùng gợi mở một cách nhìn về giá trị trong bối cảnh thị trường nhiều nhiễu động”, bà Nguyễn Thị Bình Minh chia sẻ.

Với ngành dầu khí, tín hiệu đáng nhìn không chỉ là diễn biến tăng của giá dầu, mà là một chu kỳ đầu tư thượng nguồn đang mở ra.

“Giá dầu tăng do căng thẳng địa chính trị có thể tạo hiệu ứng tức thời lên giá cổ phiếu, nhưng với doanh nghiệp dịch vụ dầu khí Việt Nam, điều quan trọng hơn là giá dầu duy trì ở mức đủ hấp dẫn để thúc đẩy đầu tư thăm dò và khai thác. Dữ liệu đang cho thấy sự chuyển động này: lợi nhuận ngành dầu khí quý II/2026 tăng khoảng 250,7% so với cùng kỳ, trong khi P/E ngành chỉ khoảng 8,5 lần, vẫn ở vùng thấp so với lịch sử (-1 độ lệch chuẩn trung bình 3 năm)”, bà Bình Minh phân tích.

PVS là một ví dụ cụ thể. Trong quý II/2026, doanh thu đạt khoảng 8.574 tỷ đồng, tăng 16,5%, trong khi lợi nhuận tăng nhanh hơn, đạt 531 tỷ đồng, tăng 48,1%. P/E hiện khoảng 9,6 lần, thấp đáng kể so với mức bình quân 5 năm khoảng 16,5 lần. Theo xếp hạng MoneyGain, PVS đạt 89/100 điểm về tốc độ tăng trưởng lợi nhuận và được xếp hạng A về hiệu quả tăng trưởng. Sức mạnh lực cầu và sức mạnh giá cũng đang cải thiện tích cực. Điểm đáng nhìn ở đây, theo bà Bình Minh, không đơn thuần là giá dầu tăng thì cổ phiếu dầu khí sẽ tăng, mà là dấu hiệu cho thấy một chu kỳ tăng trưởng đang dần hình thành trong chính hoạt động của doanh nghiệp.

Trong khi đó, với nhóm thực phẩm và đồ uống, câu chuyện lại nằm ở sự phục hồi của lợi nhuận và hiệu quả hoạt động, trong khi định giá vẫn ở gần vùng thấp lịch sử. Quý II/2026, lợi nhuận ngành tăng khoảng 37,5%, trong khi P/E chỉ khoảng 14,4 lần, gần vùng -2 độ lệch chuẩn ba năm là 14,2 lần và thấp đáng kể so với mức bình quân 18,8 lần.

MSN được lấy làm ví dụ tiêu biểu. Lợi nhuận thuộc cổ đông công ty mẹ tăng 377,4% trong năm 2024 và tiếp tục tăng 105,5% trong năm 2025. Cùng với sự cải thiện của lợi nhuận, các chỉ số hiệu quả hoạt động cũng chuyển biến tích cực: biên lợi nhuận gộp tăng từ 27,6% năm 2022 lên 31,3% năm 2025; biên lợi nhuận ròng phục hồi từ 2,4% năm 2023 lên 8,3% năm 2025, trong khi ROE tăng từ 5% lên 15,8%. Đến quý II/2026, doanh thu của MSN đạt khoảng 28.118 tỷ đồng, tăng 53,5%, còn lợi nhuận đạt 3.125 tỷ đồng, tăng 202,8%.

Với kết quả cải thiện qua nhiều quý và nhiều năm, MSN cũng nằm trong nhóm doanh nghiệp được MoneyGain đánh giá cao về tăng trưởng lợi nhuận, với 86/100 điểm, đồng thời đạt xếp hạng A về hiệu quả tăng trưởng.