Chuyện 'nhạy cảm' khi DN dùng tiền mặt: Tiện nhưng dễ sai, để lại rủi ro lớn
(VNF) - Ông Nguyễn Hồ Ngọc - Giám đốc Đào tạo ATC Academy lưu ý rằng, chi tiền mặt trong doanh nghiệp là vấn đề “nhạy cảm”, doanh nghiệp cần hiểu được bản chất của tiền mặt trong mối quan hệ với thuế để tránh rủi ro.
Những khoản chi chứa đựng rủi do
Với kinh nghiệm hơn 10 năm trong lĩnh vực kế toán, trao đổi với Tạp chí Đầu tư Tài chính – VietnamFinance, ông Nguyễn Hồ Ngọc - Giám đốc Đào tạo ATC Academy cho biết, có một thực tế hiện nay, nhiều doanh nghiệp không sợ thuế bằng việc sợ chứng minh những khoản chi bằng tiền mặt.
Ông phân tích, chi tiền mặt nghe tưởng đơn giản nhưng lại là “mảnh đất” để lộ ra nhiều rủi ro nhất. Không phải vì doanh nghiệp cố ý gian lận mà vì tiền mặt không để lại dấu vết kiểm chứng đủ mạnh và trong thời đại dữ liệu số liên thông, mọi khoản chi “không dấu vết” đều có nguy cơ trở thành điểm yếu.

Ông Ngọc dẫn chứng, đã từng xử lý một hồ sơ doanh nghiệp thương mại, mỗi tháng sử dụng hàng chục khoản chi tiền mặt nhỏ: chi vận chuyển, chi giao hàng, chi mua vật tư, chi sửa chữa nhanh, chi hỗ trợ khách hàng… Không khoản nào lớn, nhưng gộp lại, số tiền mỗi năm lên đến gần cả tỷ đồng.
Khi được hỏi về hồ sơ, doanh nghiệp cung cấp các chứng từ gồm: phiếu chi, bảng kê, giấy đề nghị… phần lớn đều viết tay. Hóa đơn có cái đủ, cái thiếu, có hóa đơn vài chục nghìn, có cái chỉ là biên nhận.
“Tuy nhiên, khi đặt vào mắt người kiểm soát thuế, đó là một hệ thống hồ sơ chỉ tồn tại về hình thức, không có sức mạnh chứng minh bản chất của giao dịch”, vị chuyên gia đặt vấn đề.
Chính vì vậy, ông Ngọc nhấn mạnh, dùng tiền mặt trong DN không sai, nhưng dùng mà không để lại “dấu chân thực tế” thì luôn tiềm ẩn rủi ro. Với tiền mặt, điều khó nhất không phải là chứng từ, mà là chứng minh rằng khoản chi đó thực sự phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh.
'Con dao hai lưỡi' của thói quen cũ
Cơ quan thuế thường đặt câu hỏi: “Tại sao không chuyển khoản? Tại sao không ký hợp đồng? Tại sao không có bằng chứng giao nhận?” Và doanh nghiệp thường lúng túng, bởi mọi quyết định chi tiền đều diễn ra nhanh, thuận tiện và đơn giản họ nghĩ rằng “chi nhỏ không quan trọng”. Nhưng với cơ quan thuế, những khoản nhỏ ấy lại phản ánh văn hóa vận hành của doanh nghiệp.
Vị chuyên gia thuế cũng chỉ ra rằng, một doanh nghiệp dùng nhiều tiền mặt thường có ba đặc điểm: Quy trình chưa rõ ràng, kiểm soát nội bộ lỏng lẻo và giao dịch thiếu chứng cứ điện tử để đối chiếu. Đó là ba “điểm vàng” để cơ quan thuế đánh giá rủi ro.
Hoặc ông Ngọc tiếp tục ví dụ, từng gặp trường hợp doanh nghiệp chi tiền mặt trả lại hàng cho khách. Không hợp đồng, không biên bản thu hồi hàng hóa, không phiếu nhập lại kho. Kế toán thường biện minh: “khách khó tính, nên sếp xử lý nhanh cho xong.” Nhưng với cơ quan thuế, đó là một khoản chi không chứng minh được bản chất, nên bị loại thẳng khi quyết toán thuế.
“Khoản nhỏ, nhưng chi nhiều, thường xuyên đủ để tạo thành tiền lệ: Hồ sơ lỏng lẻo → rủi ro tăng → bị soi đến các khoản khác”, ông Ngọc lưu ý.
Một sai lầm phổ biến khác được vị chuyên gia nhắc đến, đó là doanh nghiệp dùng tiền mặt để chi cho những khoản phải chuyển khoản theo quy định: Các khoản thanh toán từ 5 triệu trở lên đối với hàng hóa, dịch vụ có hóa đơn.

Thực tế, nhiều doanh nghiệp chia nhỏ thanh toán để “né” điều kiện chuyển khoản. Về mặt kế toán, dòng tiền khớp, nhưng xét về nghiệp vụ thuế, hành vi chia nhỏ thanh toán là một trong những dấu hiệu rủi ro mà hệ thống quản lý dữ liệu tự động của cơ quan thuế cảnh báo ngay. Một khi bị cảnh báo, hồ sơ thuế sẽ được đặt trong trạng thái theo dõi, và những khoản chi khác dù thực tế cũng bị kiểm tra kỹ hơn.
Do đó, ông Nguyễn Hồ Ngọc nhìn nhận, tiền mặt không tạo ra rủi ro, chính cách doanh nghiệp sử dụng tiền mặt mới tạo rủi ro. Một doanh nghiệp có kiểm soát tốt hoàn toàn có thể dùng tiền mặt cho các khoản chi nhỏ: họ lập phiếu giao nhận, có hình ảnh, có chứng minh qua email, có báo giá và phê duyệt nội bộ rõ ràng. Họ biến tiền mặt thành một phần của hệ thống kiểm soát, không phải một “lỗ hổng thuận tiện.” Khi kiểm tra, cơ quan thuế không có gì để phản bác, vì mỗi khoản chi đều có dấu vết, có lý do, có bằng chứng.
Điều đáng nói, công nghệ hiện nay đang làm thay đổi cách cơ quan thuế tiếp cận các khoản chi tiền mặt. Dữ liệu hóa đơn điện tử, dữ liệu ngân hàng, dữ liệu giao dịch thương mại… tất cả đều được liên thông.
Một điều nữa, khi doanh nghiệp chi tiền mặt cho một dịch vụ mà bên cung cấp không có năng lực tương ứng trên hệ thống, cơ quan thuế nhìn ra ngay. Ví dụ, khi doanh nghiệp báo chi sửa chữa thiết bị bằng tiền mặt nhưng không có lịch sử bảo trì, không có hình ảnh hiện trường, không có nhật ký sửa chữa, hồ sơ bị xem là thiếu thực tế. Càng nhiều chi tiền mặt, cơ quan thuế càng đặt câu hỏi: “Tại sao doanh nghiệp không để lại dấu vết?”
Vì thế, ông Ngọc đưa ra lời khuyên đối với doanh nghiệp khi sử dụng chi tiền mặt đó là luôn phải đi kèm dấu vết. Dấu vết của giao dịch, dấu vết của phê duyệt, dấu vết của kết quả, dấu vết của sự tồn tại thực tế, khách quan của giao dịch.
Một doanh nghiệp kiểm soát thuế giỏi không tìm cách giảm tiền mặt bằng mệnh lệnh, mà bằng hệ thống. Hệ thống đó buộc mọi khoản chi, dù là nhỏ nhất, phải có lý do của nó. Một hồ sơ đủ chặt để khi cơ quan thuế hỏi, doanh nghiệp không chỉ đưa ra chứng từ, mà đưa ra một bức tranh đầy đủ về lý do, bản chất và sự thật.
“Trong thời đại số, tiền mặt không còn là vùng an toàn. Nó là con dao hai lưỡi: dùng đúng, nó giúp doanh nghiệp linh hoạt nhưng dùng sai, nó phơi bày tất cả những thứ doanh nghiệp muốn giấu. Và chỉ có người hiểu được bản chất của tiền mặt trong mối quan hệ với thuế mới biết cách biến nó thành công cụ chứ không phải rủi ro”, ông Ngọc kết luận.
Cố tình dùng ‘2 sổ kế toán’: Nhẹ phạt 60 triệu, nặng xử lý hình sự đến 20 năm
- Nhiều DN xăng dầu có biểu hiện ‘bất thường’: Cục Thuế kiểm tra, xử lý vi phạm 06/04/2026 09:59
- Cục Thuế cảnh báo DN sử dụng song song '2 sổ kế toán' nhằm gian lận thuế 03/04/2026 04:33
- Đề xuất sang tên sổ đỏ cho người thân được miễn thuế 03/04/2026 12:18
Hiệu ứng từ nâng hạng thị trường: Cơ hội ở đâu?
(VNF) - Kỳ vọng nâng hạng thị trường đang mở ra khả năng thu hút dòng vốn ngoại trong trung và dài hạn. Tuy nhiên, diễn biến ngắn hạn lại kém tích cực khi VN-Index giảm hơn 6% từ đầu năm, phản ánh tâm lý thận trọng của nhà đầu tư trước các yếu tố vĩ mô. Trong bối cảnh đó, hiệu suất các quỹ mở phần nào cho thấy cách dòng tiền đang dịch chuyển và lựa chọn cơ hội trên thị trường.
Hoán đổi cổ phiếu để thoát nợ 500 tỷ, tình hình tài chính của HQC ra sao?
(VNF) - Công ty cổ phần Tư vấn - Thương mại - Dịch vụ Địa ốc Hoàng Quân vừa phát hành 50 triệu cổ phiếu để hoán đổi khoảng 500 tỷ đồng nợ trái phiếu.
Nhân lực tài chính chất lượng cao - lợi thế cạnh tranh trong phát triển VIFC
(VNF) - Trong tiến trình xây dựng Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam (VIFC), các yếu tố như cơ chế đặc thù, khung pháp lý hay hạ tầng thị trường thường được coi là điều kiện tiên quyết. Tuy nhiên, kinh nghiệm từ các trung tâm tài chính hàng đầu cho thấy một thực tế rõ ràng: lợi thế cạnh tranh bền vững không chỉ nằm ở thể chế, mà còn nằm ở chất lượng nguồn nhân lực.
Vay 5.800 lượng vàng khi giá 17 triệu, sau 16 năm cõng nợ 890 tỷ không thể trả nổi
(VNF) - Cùng với việc giá vàng tăng phi mã, khoản vay vàng của Công ty Kinh doanh Thủy hải sản Sài Gòn (APT) đã "phình to" từ 103 tỷ đồng lên hơn 891 tỷ đồng sau 16 năm.
PYN Elite Fund gom thêm 15 triệu cổ phiếu SHS, nâng sở hữu lên gần 7%
(VNF) - Quỹ ngoại đến từ Phần Lan PYN Elite Fund vừa có động thái gia tăng đáng kể tỷ trọng sở hữu tại Công ty Cổ phần Chứng khoán Sài Gòn – Hà Nội (HNX: SHS).
DN có số lượng cổ đông 'khủng': Lợi thế quy mô hay rủi ro phân tán quyền lực?
(VNF) - Khi cơ cấu cổ đông quá phân tán, việc đảm bảo tỷ lệ tham dự để tổ chức ĐHĐCĐ trở thành thách thức không nhỏ đối với một số doanh nghiệp.
Lộ trình kiến tạo TTTCQT Việt Nam: Kinh nghiệm quốc tế và hàm ý chính sách
(VNF) - Xây dựng trung tâm tài chính quốc tế (TTTCQT) tại Việt Nam là một quá trình cải cách thể chế và nâng cấp hạ tầng thị trường trong dài hạn, chứ không đơn thuần là một dự án thu hút đầu tư.
Hai DN năng lượng Hồng Phong 1 và Hồng Phong 2 ‘lỗ nặng’, bị phạt vì vi phạm về trái phiếu
(VNF) - Công ty Hồng Phong 1 và Hồng Phong 2 thuộc hệ sinh thái WTO đều ghi nhận kết quả kinh doanh kém khả quan năm 2025, đồng thời bị phạt do vi phạm về công bố thông tin liên quan đến trái phiếu doanh nghiệp.
Vinpearl muốn chào bán riêng lẻ 100 triệu cổ phiếu, giá 80.000 đồng
(VNF) - Vinpearl dự kiến trình cổ đông kế hoạch chào bán riêng lẻ 100 triệu cổ phiếu, huy động 8.000 tỷ đồng trong năm 2026.
Hoa Sen chốt ngày phát hành hơn 186 triệu cổ phiếu trả cổ tức
(VNF) - Tập đoàn Hoa Sen dự kiến phát hành hơn 186 triệu cổ phiếu để trả cổ tức với tỷ lệ 30%, chốt danh sách cổ đông vào đầu tháng 5/2026.
Hàng loạt doanh nghiệp điện gió, điện mặt trời lỗ nặng kéo dài
(VNF) - Theo công bố kết quả hoạt động kinh doanh năm 2025, loạt doanh nghiệp kinh doanh trong lĩnh vực điện gió, điện mặt trời lỗ nặng như: CTCCP Năng lượng Hồng Phong 2, CTCP Năng lượng Hồng Phong 1, Công ty TNHH Điện gió Hòa Đông 2,….
Cố tình dùng ‘2 sổ kế toán’: Nhẹ phạt 60 triệu, nặng xử lý hình sự đến 20 năm
(VNF) - Nếu bị phát hiện vi phạm, cá nhân và doanh nghiệp có thể bị xử phạt với nhiều mức khác nhau về hành chính, hình sự và truy thu số tiền trốn thuế.
Nhiều DN xăng dầu có biểu hiện ‘bất thường’: Cục Thuế kiểm tra, xử lý vi phạm
(VNF) - Theo Cục Thuế, qua rà soát cơ sở dữ liệu phát hiện thấy dấu hiệu bất thường của một số doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu, tiềm ẩn nguy cơ rủi ro cao trong quản lý thuế đối với hoạt động này.
‘Gọng kìm’ chi phí và thuế quan bóp nghẹt tăng trưởng xuất khẩu thuỷ sản, dệt may còn 1 chữ số
(VNF) - Hai ngành xuất khẩu chủ lực của Việt Nam là thuỷ sản và dệt may đang bước vào năm 2026 trong bối cảnh kém thuận lợi, khi nhu cầu tiêu dùng toàn cầu suy yếu, rủi ro thuế quan gia tăng và áp lực chi phí đầu vào chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Theo báo cáo mới đây của SSI Research, tăng trưởng xuất khẩu của hai ngành này trong năm 2026 nhiều khả năng chỉ ở mức một chữ số.
Chính sách thuế và môi trường cạnh tranh quốc tế trong TTTCQT Việt Nam
(VNF) - Mặc dù Việt Nam có nhiều tiềm năng trong việc phát triển trung tâm tài chính quốc tế (TTTCQT), nhưng hệ thống chính sách thuế và môi trường thể chế vẫn cần được cải thiện để tăng tính cạnh tranh.
Đếm ngược kỳ rà soát của FTSE Russell: 'Sáng cửa' nâng hạng, điểm tên 30 cổ phiếu tiềm năng
(VNF) - Vượt qua kỳ rà soát nâng hạng của FTSE Russell, thị trường chứng khoán có thể bắt đầu đón dòng vốn ETF ngoại lên tới 1,67 tỷ USD, tập trung vào nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn, có tỷ lệ free-float cao và thanh khoản tốt.
Cổ phiếu tăng mạnh: Tâm điểm VHM, DGC, bất ngờ TNI, CTP
(VNF) - Bộ đôi bluechip VHM và DGC lọt danh sách cổ phiếu tăng mạnh theo hai cách khác nhau: một nhờ kỳ vọng tăng trưởng và câu chuyện cổ tức, một nhờ lực cầu bắt đáy. Trong khi đó, cặp penny TNI và CTP cùng bứt phá nhờ thông tin tích cực từ báo cáo tài chính kiểm toán.
Kinh nghiệm xây dựng và phát triển trung tâm tài chính quốc tế và bài học cho Việt Nam
(VNF) - Sự thành công của các trung tâm tài chính quốc tế phụ thuộc vào sự kết hợp giữa thể chế ổn định, môi trường kinh doanh thuận lợi, chính sách thuế cạnh tranh, nhân lực chất lượng cao và hệ thống hạ tầng tài chính hiện đại.
Trung tâm tài chính quốc tế: Thêm nguồn tài lực tiếp sức tăng trưởng hai con số
(VNF) - Mục tiêu tăng trưởng hai con số đặt ra yêu cầu cấp thiết phải mở rộng các kênh huy động vốn, đặc biệt là dòng vốn quốc tế. Trong bối cảnh đó, PGS.TS Nguyễn Hữu Huân cho rằng việc xây dựng Trung tâm Tài chính quốc tế tại TP.HCM sẽ là bước đi chiến lược, tạo “cửa ngõ” kết nối dòng vốn toàn cầu với nhu cầu phát triển của nền kinh tế Việt Nam.
Pharmedic: Sản phẩm vi phạm chất lượng, vốn suy giảm và tài sản 'bốc hơi'
(VNF) - Từng là biểu tượng của sự ổn định với dòng tiền dồi dào, Công ty Cổ phần Dược phẩm Dược liệu Pharmedic (HNX: PMC) bước vào năm 2026 với tín hiệu kém vui khi bị phạt vi phạm chất lượng thuốc mức độ 2 và những con số không tích cực về tài chính.
Tác động của Fintech đến thu hút vốn đầu tư tại Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam
(VNF) - Bài viết phân tích tác động của Fintech đến khả năng thu hút vốn đầu tư tại Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam thông qua các kênh chủ yếu như giảm chi phí giao dịch, rút ngắn thời gian xử lý, nâng cao tính minh bạch, tăng khả năng truy xuất dữ liệu, mở rộng tiếp cận dịch vụ tài chính và cải thiện hiệu quả phân bổ vốn.
Bứt phá sau niêm yết, TCBS đặt mục tiêu tăng trưởng hai chữ số trong năm 2026
(VNF) - Trong bối cảnh nền kinh tế nói chung và thị trường chứng khoán nói riêng chuyển mình mạnh mẽ trong năm 2025, Công ty Cổ phần Chứng khoán Kỹ Thương (TCBS, HoSE: TCX) đã ghi dấu một năm hoạt động thành công bậc nhất trong lịch sử, đồng thời thiết lập những nền móng vững chắc cho một chu kỳ tăng trưởng mới.
HSC muốn huy động 5.600 tỷ cho vay margin, lập công ty con tại VIFC-HCMC
(VNF) - HSC lên 3 phương án chào bán cổ phiếu trình ĐHĐCĐ thông qua, dự kiến huy động hơn 5.600 tỷ đồng để bổ sung cho hoạt động cho vay ký quỹ.
HoSE ‘cắt’ margin 68 cổ phiếu đầu quý II/2026, NVL được ‘cởi trói’
(VNF) - Cổ phiếu NVL không còn xuất hiện trong danh sách bị cắt margin.
Hiệu ứng từ nâng hạng thị trường: Cơ hội ở đâu?
(VNF) - Kỳ vọng nâng hạng thị trường đang mở ra khả năng thu hút dòng vốn ngoại trong trung và dài hạn. Tuy nhiên, diễn biến ngắn hạn lại kém tích cực khi VN-Index giảm hơn 6% từ đầu năm, phản ánh tâm lý thận trọng của nhà đầu tư trước các yếu tố vĩ mô. Trong bối cảnh đó, hiệu suất các quỹ mở phần nào cho thấy cách dòng tiền đang dịch chuyển và lựa chọn cơ hội trên thị trường.
Vành đai 3,5 dần thành hình, trục phát triển 'nóng' của bất động sản phía Tây Hà Nội
(VNF) - Tuyến đường Vành đai 3,5 đoạn từ Quốc lộ 32 đến Đại lộ Thăng Long đang dần thể hiện vai trò như một trục "xương sống" của không gian phát triển đô thị phía Tây Hà Nội.


























































