Cú sập lịch sử của bạc: Nhiều 'đòn đánh' cùng lúc, nhà đầu tư nín thở trước ngã rẽ nhạy cảm

Thị trường kim loại quý toàn cầu vừa trải qua một cú sốc lớn khi giá bạc thế giới đã mất gần 30%, giá bạc trong nước cũng giảm hơn 18% chỉ trong thời gian ngắn, cuốn trôi thành quả của nhiều tháng tăng giá trước đó và đẩy không ít nhà đầu tư vào tình thế thua lỗ nặng.

Diễn biến bất ngờ này không chỉ tác động mạnh đến thị trường quốc tế mà còn lan nhanh sang thị trường trong nước, nơi giá bạc vật chất ghi nhận mức giảm kỷ lục. Theo ghi nhận, trong phiên cuối tháng 1/2026, giá bạc tại Việt Nam có thời điểm giảm gần 19 triệu đồng mỗi kg, mức giảm hiếm thấy trong lịch sử giao dịch kim loại quý trong nước.

Đợt lao dốc diễn ra trong bối cảnh thị trường vừa trải qua giai đoạn tăng nóng, giá bạc liên tục lập đỉnh mới lên 120 USD/ounce và được ví như “vàng mới” nhờ kỳ vọng lạm phát, dòng tiền đầu cơ mạnh và tâm lý trú ẩn gia tăng. Tuy nhiên, chỉ trong vài phiên, giá bạc giảm xuống dưới 80 USD/ounce, xu hướng đảo chiều đột ngột khiến thị trường rơi vào trạng thái hoảng loạn.

Một trong những nguyên nhân trực tiếp dẫn tới cú sập là áp lực từ thị trường phái sinh. Trong đó, tỷ lệ ký quỹ được ví như “huyết mạch” của các vị thế sử dụng đòn bẩy. Khi sàn giao dịch điều chỉnh yêu cầu ký quỹ, nhà đầu tư buộc phải bổ sung tiền mặt hoặc chấp nhận bị thanh lý bắt buộc.

Chỉ trong vòng 72 giờ cuối tháng 1/2026, CME Group - đơn vị vận hành sàn Comex - đã liên tiếp ban hành hai quyết định nâng margin, tạo ra áp lực thanh khoản cực lớn đối với các vị thế mua hợp đồng tương lai bạc.

Cụ thể, CME đã nâng tỷ lệ ký quỹ duy trì đối với hợp đồng bạc tiêu chuẩn 5.000 ounce từ 9% lên 11% giá trị hợp đồng, có hiệu lực ngay sau phiên 28/01. Sau đó, CME tiếp tục nâng margin lên 15% với tài khoản thông thường và 16,5% với tài khoản rủi ro cao. Như vậy, tỷ lệ ký quỹ đã tăng tới 67% chỉ trong ba ngày, khiến nhiều nhà đầu tư không kịp xoay xở nguồn tiền để đáp ứng yêu cầu mới.

Áp lực càng trở nên nghiêm trọng khi từ đầu năm 2026, CME chuyển sang tính margin theo tỷ lệ phần trăm giá trị hợp đồng thay vì mức tiền cố định như trước. Khi giá bạc leo lên đỉnh hơn 120 USD/ounce, giá trị mỗi hợp đồng tương lai tăng vọt, kéo theo số tiền ký quỹ phải nộp phình to nhanh chóng.

Việc đồng thời giá bạc ở vùng đỉnh và tỷ lệ margin bị nâng mạnh đã khiến làn sóng bán tháo trở nên không thể tránh khỏi, kéo giá bạc sụp đổ và lan sang cả thị trường vàng khi CME cũng nâng margin đối với kim loại quý này trong phiên 30/01.

Không chỉ yếu tố kỹ thuật, thị trường còn chịu tác động mạnh từ thông tin vĩ mô. Một thông tin chưa được kiểm chứng liên quan đến việc Mỹ có thể thay đổi định hướng chính sách hỗ trợ thị trường kim loại đã xuất hiện đúng thời điểm nhạy cảm, làm dấy lên tâm lý hoang mang.

Trước đó, giá bạc tăng mạnh nhờ kỳ vọng vào chính sách hỗ trợ từ Washington, đặc biệt sau khi Tổng thống Mỹ ký tuyên bố ngày 14/01/2026 về điều chỉnh nhập khẩu khoáng sản quan trọng. Văn bản này đề cập tới các biện pháp bảo vệ ngành khai khoáng nội địa, trong đó khái niệm “giá sàn thương mại” được giới đầu tư xem như một cam kết ngầm rằng giá bạc sẽ được bảo vệ ở mức tối thiểu.

Niềm tin vào giá sàn đã thúc đẩy dòng tiền đầu cơ đổ mạnh vào thị trường với tâm lý gần như “không thể thua lỗ”. Tuy nhiên, ngày 29/01, Reuters đăng tải bài viết dẫn nguồn ẩn danh cho rằng chính quyền Mỹ đang từ bỏ kế hoạch đảm bảo giá sàn do khó khăn ngân sách và tính phức tạp trong can thiệp thị trường. Thông tin này ngay lập tức kích hoạt làn sóng bán tự động từ các hệ thống giao dịch thuật toán, vốn phản ứng cực nhanh với các tín hiệu tiêu cực từ những hãng tin lớn.

Dù sau đó Bộ Năng lượng Mỹ và các doanh nghiệp liên quan đã lên tiếng phủ nhận, khẳng định thông tin trên là sai lệch, nhưng thị trường không kịp “phanh gấp”. Phản ứng ban đầu của thị trường đã khiến các thuật toán giao dịch và dòng tiền ngắn hạn ồ ạt rút lui, tạo áp lực bán cực lớn trong thời gian ngắn.

Bên cạnh đó, những suy đoán liên quan đến định hướng chính sách tiền tệ của Mỹ, trong bối cảnh Tổng thống Mỹ công bố nhân sự mới cho vị trí Chủ tịch Fed với quan điểm được cho là thận trọng và quyết liệt hơn trong kiểm soát lạm phát, đã khiến lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ cùng đồng USD tăng trở lại.

Trong trường hợp ông Kevin Warsh được Thượng viện thông qua và chính thức đảm nhiệm vị trí Chủ tịch Fed, giới đầu tư cho rằng ngân hàng trung ương Mỹ có thể giảm mức độ can dự vào thị trường trái phiếu, qua đó khiến lợi suất kỳ hạn dài chịu áp lực tăng. Diễn biến này sẽ làm thay đổi cán cân dòng tiền trên thị trường tài chính toàn cầu.

Khi lợi suất thực vượt lên trên mức lạm phát, các tài sản không tạo ra dòng tiền như vàng và bạc trở nên kém hấp dẫn hơn. Việc nắm giữ kim loại quý lúc này đồng nghĩa với chi phí cơ hội cao hơn, khiến dòng vốn có xu hướng rời khỏi vàng bạc để tìm đến các tài sản sinh lợi như trái phiếu Kho bạc Mỹ hoặc đồng USD, qua đó gây sức ép giảm giá trong ngắn hạn.

Sau một giai đoạn tăng giá mạnh, hoạt động chốt lời cũng diễn ra ồ ạt. Khi các ngưỡng hỗ trợ quan trọng bị phá vỡ, tâm lý thị trường chuyển nhanh từ kỳ vọng sang lo ngại, khiến lực bán càng gia tăng. Cú giảm sâu này không chỉ xảy ra trên thị trường quốc tế mà còn phản ánh rõ nét tại thị trường trong nước, khi giá bán bạc thỏi tại nhiều doanh nghiệp đồng loạt điều chỉnh giảm mạnh chỉ trong một phiên.

Sau cú sập mạnh, thị trường bạc bước vào giai đoạn được đánh giá là đặc biệt nhạy cảm. Giới đầu tư đang tập trung theo dõi phiên giao dịch ngày 2/2 để xác định liệu nhịp giảm vừa qua chỉ mang tính điều chỉnh kỹ thuật hay là khởi đầu cho một xu hướng giảm sâu hơn.

Một số ý kiến cho rằng thị trường có thể xuất hiện nhịp hồi kỹ thuật sau giai đoạn bán tháo mạnh. Khi giá giảm quá nhanh, các chỉ báo kỹ thuật thường rơi vào vùng quá bán, tạo điều kiện cho lực mua bắt đáy xuất hiện trong ngắn hạn. Vùng giá quanh 80 USD/ounce đang được coi là ngưỡng hỗ trợ quan trọng, nơi giá bạc có thể tạm thời ổn định và hồi phục nhẹ nếu lực bán suy yếu.

Dữ liệu từ VandaTrack Research cho thấy, nhà đầu tư cá nhân đã mua ròng kỷ lục 171 triệu USD cổ phiếu quỹ ETF iShares Silver Trust chỉ trong một ngày, vượt xa cả giai đoạn “ép bán khống” năm 2021. Chỉ số Turnover Momentum của bạc cũng tăng vọt lên gấp hơn 11 lần mức bình thường, cao hơn nhiều so với các cổ phiếu nóng như Nvidia, phản ánh tính đầu cơ cao.

Tuy nhiên, không ít chuyên gia tỏ ra thận trọng với kịch bản này. Nếu tâm lý lo ngại vẫn chiếm ưu thế và dòng tiền đầu cơ tiếp tục rút lui, nhịp hồi - nếu có - cũng chỉ mang tính kỹ thuật và khó duy trì lâu.

Trong trường hợp áp lực bán tiếp tục gia tăng, giá bạc hoàn toàn có thể đối mặt với nguy cơ phá vỡ các ngưỡng hỗ trợ thấp hơn, mở rộng đà giảm trong trung hạn.

Ông Jeffrey Christian - một nhà phân tích và cố vấn nổi tiếng trong thị trường kim loại quý và hàng hóa, Giám đốc điều hành tại CPM Group nói với Business Insider rằng những lo ngại hiện tại về lạm phát, sự mạnh mẽ của đồng đô la Mỹ và các rủi ro khác sẽ tiếp tục thúc đẩy các nhà đầu tư hướng đến bạc như một nơi trú ẩn an toàn.

Tuy nhiên, ông cảnh báo rằng nếu giá giảm thêm nữa, điều đó có thể dẫn đến tình trạng rút lui quy mô lớn khỏi thị trường. Trong trường hợp xấu nhất, Christian dự đoán giá bạc có thể giảm xuống còn 68 USD/ounce, tức là giảm thêm 17%.

CPM Group đang theo dõi sát sao một số chỉ báo có thể báo hiệu sự suy giảm hơn nữa trên thị trường bạc. Những chỉ báo này bao gồm dấu hiệu giảm sút sự quan tâm của nhà đầu tư đối với bạc, lượng tồn kho tăng lên và sự thay đổi trong động lực giao dịch của bạc, trái phiếu và các quỹ ETF liên quan đến bạc.

Bất chấp sự sụt giảm gần đây, Christian vẫn khẳng định giá bạc có thể duy trì ở mức cao hoặc thậm chí tăng lên đến năm 2026.

Thanh khoản thị trường, diễn biến của các quỹ ETF bạc và dòng vốn trên thị trường phái sinh được xem là những chỉ báo quan trọng để đánh giá xu hướng tiếp theo. Việc dòng tiền có quay trở lại hay không sẽ đóng vai trò then chốt trong việc xác định khả năng tạo đáy của thị trường bạc sau cú sập mạnh.

Trên thị trường tài chính, dòng tiền đầu tư vào bạc cũng cho thấy dấu hiệu suy yếu. Tổng lượng nắm giữ của các quỹ ETF bạc đã giảm khoảng 5,1 triệu ounce trong phiên gần nhất, ghi nhận phiên rút vốn thứ 5 liên tiếp. Việc dòng vốn tổ chức rút lui khi giá đang ở vùng cao đã góp phần gia tăng áp lực điều chỉnh, khiến thị trường bạc khép lại tháng 1 với nhịp giảm sâu sau giai đoạn tăng nóng.

Nhìn về trung và dài hạn, triển vọng của thị trường bạc vẫn phụ thuộc lớn vào các yếu tố vĩ mô toàn cầu. Chính sách tiền tệ của Fed, diễn biến lạm phát và xu hướng của đồng USD sẽ tiếp tục là những biến số quan trọng chi phối giá bạc. Nếu lãi suất duy trì ở mức cao trong thời gian dài, áp lực đối với các tài sản không sinh lãi như bạc sẽ chưa thể sớm chấm dứt.

Tuy vậy, theo đánh giá của nhiều chuyên gia, bạc vẫn có những yếu tố hỗ trợ dài hạn nhất định nhờ vai trò trong sản xuất công nghiệp và công nghệ. Nhu cầu bạc trong các lĩnh vực như năng lượng tái tạo, điện tử và sản xuất công nghệ cao có thể tạo lực cầu nền tảng, giúp hạn chế đà giảm quá sâu của giá trong dài hạn. Dù vậy, trong ngắn hạn, yếu tố đầu cơ và tâm lý thị trường vẫn là nhân tố chi phối chính.

Sau cú lao dốc mạnh, thị trường cần thời gian để hấp thụ hết lượng cung bán ra và thiết lập mặt bằng giá mới. Theo các phân tích, quá trình tạo đáy thường không diễn ra trong một vài phiên mà cần sự ổn định về thanh khoản và tâm lý. Do đó, nhà đầu tư được khuyến nghị theo dõi sát các tín hiệu vĩ mô và diễn biến dòng tiền trước khi đưa ra quyết định mới.