Ưu đãi FDI 'né' thuế tối thiểu toàn cầu: Hai nhóm nhà đầu tư - hai công cụ hỗ trợ
(VNF) - Trong cuộc trao đổi với Tạp chí Đầu tư Tài chính - VietnamFinance, bà Hương Vũ, Tổng Giám đốc EY Consulting Việt Nam, cho rằng áp thuế tối thiểu toàn cầu không có nghĩa là ưu đãi thuế đã “hết thời”, mà cần áp dụng cách tiếp cận “hai nhóm nhà đầu tư - hai công cụ hỗ trợ”.
Thuế tối thiểu toàn cầu buộc Việt Nam đổi cách thu hút FDI
Thuế tối thiểu toàn cầu đang làm thay đổi “luật chơi” trong cạnh tranh thu hút FDI. Theo bà, đâu là tác động lớn nhất đối với Việt Nam?
Bà Hương Vũ: Khi Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) triển khai Thuế tối thiểu toàn cầu (GMT), Việt Nam đã phản ứng khá kịp thời khi ban hành Nghị quyết 107 và áp dụng Thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung tối thiểu nội địa đạt chuẩn (QDMTT) từ năm 2024. Điều này giúp Việt Nam giữ quyền thu phần thuế bổ sung thay vì để các quốc gia khác thu.
Tuy nhiên, thay đổi lớn nhất là các ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp truyền thống không còn mang lại nhiều lợi ích đối với các tập đoàn đa quốc gia thuộc phạm vi GMT. Dù được miễn hay giảm thuế tại Việt Nam, các doanh nghiệp này vẫn phải đảm bảo mức thuế hiệu dụng tối thiểu 15%.
Điều đó đồng nghĩa với việc công cụ cạnh tranh FDI mà Việt Nam sử dụng trong nhiều năm qua đã giảm đáng kể hiệu quả. Chúng ta cần chuyển dần từ cạnh tranh bằng ưu đãi thuế sang cạnh tranh bằng chất lượng môi trường đầu tư, thông qua các cơ chế hỗ trợ chi phí như nghiên cứu - phát triển (R&D), đào tạo nhân lực, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và phát triển chuỗi cung ứng.

Tuy nhiên, cũng cần nhìn nhận một thực tế là phần lớn doanh nghiệp FDI và các nhà cung cấp trong chuỗi cung ứng hiện nay không thuộc phạm vi GMT. Với nhóm này, ưu đãi thuế vẫn là yếu tố quan trọng trong quyết định đầu tư.
Vì vậy, theo tôi, Việt Nam nên áp dụng cách tiếp cận “hai nhóm nhà đầu tư - hai công cụ hỗ trợ”. Đối với doanh nghiệp thuộc GMT, trọng tâm là hỗ trợ chi phí và nâng cao năng lực cạnh tranh. Đối với doanh nghiệp không thuộc GMT, đặc biệt là các doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, vẫn cần duy trì các ưu đãi thuế phù hợp.
- Khi nhiều ưu đãi thuế không còn phát huy hiệu quả như trước, bà đánh giá sức hấp dẫn của Việt Nam hiện nay ra sao?
Bà Hương Vũ: Qua trao đổi với nhiều tập đoàn quốc tế, tôi nhận thấy Việt Nam vẫn sở hữu nhiều lợi thế đáng kể. Trước hết là vị trí chiến lược trong quá trình tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu. Việt Nam đang trở thành điểm đến quan trọng trong chiến lược đa dạng hóa sản xuất của nhiều tập đoàn đa quốc gia.
Thứ hai là mạng lưới hiệp định thương mại tự do (FTA) rộng và chất lượng cao như CPTPP, EVFTA, UKVFTA hay RCEP, tạo lợi thế rất lớn cho hoạt động sản xuất và xuất khẩu.
Thứ ba là nguồn nhân lực trẻ, có khả năng thích ứng nhanh và trình độ kỹ thuật ngày càng được cải thiện, đặc biệt trong các lĩnh vực điện tử, công nghệ thông tin và AI.
Bên cạnh đó, sau hơn 30 năm thu hút FDI, Việt Nam đã hình thành một hệ sinh thái công nghiệp tương đối hoàn chỉnh với sự hiện diện của nhiều tập đoàn lớn như Samsung, Intel, LG, Foxconn, Lego, Amkor hay Siemens. Điều này tạo nên mạng lưới nhà cung cấp, nguồn nhân lực có kinh nghiệm và hệ sinh thái sản xuất thuận lợi cho các nhà đầu tư mới.
Ngoài ra, quy mô thị trường hơn 100 triệu dân cùng tầng lớp trung lưu đang gia tăng nhanh cũng giúp Việt Nam không chỉ là cứ điểm sản xuất mà còn là thị trường tiêu dùng đầy tiềm năng.
Quan trọng hơn cả là sự ổn định chính trị và kinh tế vĩ mô. Với các dự án có vòng đời đầu tư từ 10-20 năm, tính ổn định và khả năng dự báo của môi trường kinh doanh có giá trị không kém, thậm chí quan trọng hơn những ưu đãi tài chính ngắn hạn.
Phân vai chính sách, chuyển từ ưu đãi thuế sang hỗ trợ đầu tư
- Theo bà, sau chu kỳ ưu đãi thuế, Việt Nam nên chuyển sang mô hình hỗ trợ nào để tiếp tục cạnh tranh với Indonesia, Malaysia hay Thái Lan?
Bà Hương Vũ: Điều quan trọng nhất là không nên nhìn nhận Thuế tối thiểu toàn cầu theo hướng “ưu đãi thuế đã hết vai trò”. Vấn đề là phải xác định đúng đối tượng để có chính sách phù hợp.
Đối với các tập đoàn thuộc phạm vi GMT như Samsung, Intel, LG, Bosch, Siemens hay Foxconn, ưu đãi thuế không còn tạo khác biệt. Thay vào đó, Việt Nam cần tập trung vào các chương trình hỗ trợ chi phí như tài trợ R&D, hỗ trợ đào tạo nhân lực, phát triển hạ tầng, đổi mới sáng tạo và hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam tham gia chuỗi cung ứng.
Trong khi đó, nhóm doanh nghiệp vệ tinh và các nhà cung cấp cấp 1, cấp 2 - vốn chiếm số lượng lớn và phần lớn không thuộc GMT - vẫn rất cần các ưu đãi thuế. Thuế suất thực tế thấp giúp cải thiện ngay dòng tiền và là lợi thế cạnh tranh rõ rệt.
Nếu Việt Nam chuyển hoàn toàn sang hỗ trợ chi phí mà bỏ ưu đãi thuế thì sẽ chưa phù hợp với thực tế của cộng đồng doanh nghiệp FDI và công nghiệp hỗ trợ hiện nay.
Theo tôi, đã đến lúc Việt Nam chuyển từ tư duy ưu đãi theo quy mô vốn đầu tư sang ưu đãi theo đóng góp vào chuỗi giá trị và khả năng lan tỏa. Những doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng trong các ngành chiến lược như bán dẫn, điện tử, AI hay công nghệ cao nên được hưởng các cơ chế ưu đãi như thuế suất ưu đãi, khấu hao nhanh hoặc tín dụng đầu tư, ngay cả khi quy mô vốn không quá lớn.
- Theo bà, đâu là những chính sách cần ưu tiên để thay thế vai trò của ưu đãi thuế trong giai đoạn tới?
Bà Hương Vũ: Hỗ trợ đầu tư bằng tiền mặt (cash grant) là một công cụ quan trọng và nhiều quốc gia như Hàn Quốc, Mỹ hay đặc biệt là Trung Quốc đã sử dụng khá hiệu quả. Tuy nhiên, theo tôi, Việt Nam không nên áp dụng đại trà vì sẽ tạo áp lực lớn lên ngân sách và dễ dẫn đến cuộc đua xin hỗ trợ. Cash grant chỉ thực sự phát huy tác dụng khi nền tảng cạnh tranh của quốc gia đã đủ mạnh.
Ưu tiên số một của Việt Nam hiện nay vẫn phải là cải cách thủ tục hành chính. Đây là yếu tố tác động đến toàn bộ vòng đời của một dự án đầu tư và ảnh hưởng tới mọi nhà đầu tư, mọi ngành nghề và mọi địa phương.
Đặc biệt với các lĩnh vực như bán dẫn, AI hay trung tâm dữ liệu, vòng đời công nghệ rất ngắn. Nếu mất hai năm để hoàn tất thủ tục thì công nghệ có thể đã thay đổi. Với các tập đoàn công nghệ, tốc độ triển khai dự án đôi khi còn quan trọng hơn các ưu đãi tài chính.
Ưu tiên tiếp theo là phát triển hạ tầng, logistics, cảng biển, đường cao tốc đến hạ tầng dữ liệu. Song song với đó là phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Đây có lẽ sẽ là thách thức lớn nhất của Việt Nam trong những năm tới, đặc biệt trong các lĩnh vực bán dẫn, AI, trung tâm dữ liệu, công nghệ cao và kỹ thuật chính xác.
Xin cảm ơn bà!
Nói 'không' với FDI chất lượng thấp: Thời cơ đã tới?
TP.HCM thu hồi 895ha đất để đầu tư 58 dự án
(VNF) - TP. HCM, ngày 27/8, kỳ họp HĐND đã thông qua danh mục 58 dự án phải thu hồi gần 895ha đất, trong đó có 44 dự án sử dụng vốn ngân sách.
Tiềm lực của Miza khi đầu tư khu công nghiệp 1.400 tỷ đồng tại Nghi Sơn
(VNF) - Công ty Cổ phần Miza (MZG) vừa được chấp thuận đầu tư khu công nghiệp gần 1.400 tỷ đồng tại Nghi Sơn - Thanh Hóa, đánh dấu bước ngoặt từ nhà sản xuất giấy sang phát triển hạ tầng công nghiệp.
Google rút Pixel khỏi Trung Quốc, Việt Nam là ứng cử viên hàng đầu
(VNF) - Google được cho là sẽ chuyển toàn bộ dây chuyền sản xuất smartphone Pixel, đồng hồ thông minh và tai nghe không dây khỏi Trung Quốc từ năm 2027. Trong cuộc dịch chuyển này, Việt Nam đang nổi lên là ứng cử viên hàng đầu khi đã chiếm 63% sản lượng Pixel toàn cầu, vượt xa Trung Quốc và Ấn Độ.
Hà Tĩnh mở 'đại lộ' rộng 70m dẫn dòng đầu tư vào khu vực phía Bắc
(VNF) - Hà Tĩnh đang mở rộng tuyến ĐH.17 với tổng vốn gần 700 tỷ đồng nhằm tăng kết nối Khu công nghiệp Gia Lách với Quốc lộ 1A và đường ven biển, đón dòng vốn đầu tư mới.
Đà Nẵng: Đầu tư nút giao thông cầu Hòa Xuân gần 1.600 tỷ đồng
(VNF) - Dự án Cụm nút giao thông Lê Thanh Nghị - Cách Mạng Tháng Tám - Thăng Long - đường dẫn lên cầu Hòa Xuân được triển khai tại phường Hòa Cường và phường Hòa Xuân, với tổng vốn đầu tư gần 1.600 tỷ đồng.
Nhà đầu tư ngoại rút lui, Thủy điện Hủa Na muốn làm dự án điện mặt trời Sơn Quang
(VNF) - Sau khi dự án Nhà máy Điện mặt trời Sơn Quang tại huyện Hương Sơn chính thức bị tỉnh Hà Tĩnh "khai tử" do nhà đầu tư cũ dây dưa, chậm triển khai, "ghế nóng" tại dự án này đang thu hút sự quan tâm của một gương mặt quen thuộc trong ngành năng lượng là Công ty Cổ phần Thủy điện Hủa Na, có trụ sở đặt tại Nghệ An.
FDI chiếm 80% kim ngạch xuất khẩu, Việt Nam tăng tốc nâng cấp nhà cung ứng nội địa
(VNF) - Khu vực FDI đang tạo ra hơn 80% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam, nhưng mức độ tham gia của doanh nghiệp trong nước lại chưa tương xứng. Bài toán của Việt Nam là nâng cấp doanh nghiệp nội địa để giữ lại nhiều hơn giá trị từ dòng vốn này.
Quảng Trị tìm nhà đầu tư nhà máy điện rác hơn 2.100 tỷ đồng
(VNF) - UBND tỉnh Quảng Trị vừa chính thức công bố thông tin lựa chọn nhà đầu tư đối với Dự án Xử lý chất thải rắn bằng công nghệ đốt rác phát điện tại xã Nam Trạch với tổng vốn đầu tư hơn 2.110 tỷ đồng.
Qua thời 'đốt tiền', nhà máy Amkor Technology Việt Nam bắt đầu 'hái quả'
(VNF) - Sau khi phát sinh khoảng 16 triệu USD chi phí tăng thêm trong giai đoạn khởi động năm 2024, nhà máy Amkor Technology tại Bắc Ninh đang chuyển sang giai đoạn tăng sản lượng và mở rộng công suất.
VSIP muốn đầu tư hạ tầng tại Khu thương mại tự do Đà Nẵng
(VNF) - VSIP đề xuất dự án Đầu tư xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng khu chức năng tại Vị trí số 7 thuộc Khu thương mại tự do Đà Nẵng.
'Càng nhiều kỳ lân, Việt Nam càng hút vốn đầu tư mạo hiểm'
(VNF) - Chia sẻ với Tạp chí Đầu tư Tài chính - VietnamFinance, ông Vinnie Lauria, nhà sáng lập quỹ đầu tư mạo hiểm Golden Gate Ventures, nhận định Việt Nam chỉ thực sự trở thành điểm đến của dòng vốn đầu tư mạo hiểm khi có thể tạo ra những doanh nghiệp fintech mang tầm khu vực và toàn cầu. Đó cũng là thời điểm các “kỳ lân” công nghệ sẽ kéo dòng vốn quốc tế đến thị trường.
Những đại dự án đưa TP.HCM thành trung tâm logistics hàng đầu khu vực
(VNF) - Dòng vốn FDI mới của TP.HCM sẽ do hệ sinh thái cảng biển - logistics đóng vai trò xương sống để thu hút nhà đầu tư toàn cầu.
Mở cơ chế tín chỉ carbon cho hoạt động thu giữ, lưu trữ CO2
(VNF) - Luật Dầu khí sửa đổi bổ sung khung pháp lý cho hoạt động thu giữ, vận chuyển, bơm ép và lưu trữ CO2, đồng thời cho phép nhà thầu tham gia hoạt động CCS được sở hữu, trao đổi và mua bán tín chỉ carbon theo quy định.
Phú Quốc: Hơn 5 tỷ USD và kỳ vọng dấu mốc đột phá từ APEC 2027
(VNF) - Hơn 5 tỷ USD đang được rót vào sân bay, trung tâm hội nghị, khách sạn và hạ tầng giao thông tại Phú Quốc trước thềm APEC 2027. Việt Nam kỳ vọng sự kiện này không chỉ phục vụ một hội nghị cấp cao, mà còn tạo cú hích để đảo ngọc chuyển mình thành trung tâm du lịch, đầu tư và MICE mang tầm quốc tế.
Tăng thêm hơn 21.600 tỷ đồng cho dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng
(VNF) - Dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng dự kiến tăng thêm hơn 21.600 tỷ đồng do điều chỉnh hướng tuyến, bổ sung 8,4 km đoạn Yên Viên - Gia Lâm và thay đổi phương án tổ chức khai thác.
Mở thêm quỹ đất 276ha phát triển Khu thương mại tự do Đà Nẵng
(VNF) - Khu chức năng tại vị trí số 7 thuộc Khu thương mại tự do Đà Nẵng, triển khai tại xã Hòa Vang có tổng diện tích 276ha.
IFC và bài toán hút vốn đầu tư mạo hiểm
(VNF) - Khi dòng vốn đầu tư mạo hiểm toàn cầu ngày càng thận trọng với fintech và các startup đổi mới sáng tạo, Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam (VIFC) và sự tham gia của các quỹ đầu tư mạo hiểm của Nhà nước được kỳ vọng sẽ tạo ra “làn gió mới” trong lĩnh vực này.
Hạ tầng năng lượng AI: Lợi thế mới hút FDI công nghệ cao
(VNF) - Sự phát triển nhanh chóng của các “nhà máy AI” đang làm thay đổi mạnh nhu cầu về điện, làm mát và quản lý năng lượng trên toàn cầu. Ông Đặng Nguyễn Ngữ - Tổng giám đốc Schneider Electric Việt Nam và Campuchia, cho rằng hạ tầng năng lượng AI đáng tin cậy, bền vững và sẵn sàng mở rộng sẽ trở thành lợi thế cạnh tranh quan trọng của Việt Nam trong thu hút FDI công nghệ cao.
CII đề xuất làm đường ven biển 20.000 tỷ tại Lâm Đồng, đổi lấy quỹ đất 500ha
(VNF) - Sơ bộ tổng mức đầu tư dự án khoảng 20.000 tỷ đồng. Nhà đầu tư đề xuất thực hiện theo phương thức PPP, loại hợp đồng BT, thanh toán bằng quỹ đất với diện tích dự kiến khoảng 500ha dọc các tuyến đường ven biển.
‘Ông lớn’ Nhật Bản tăng đầu tư, đưa Việt Nam vào chuỗi cung ứng chip
(VNF) - Hãng sản xuất vật liệu bán dẫn Tokuyama (Nhật Bản) đang đặt Việt Nam vào vị trí quan trọng trong chiến lược tái cấu trúc mạng lưới sản xuất polysilicon, nhằm giảm phụ thuộc vào một nhà máy duy nhất tại Nhật Bản và đón đầu nhu cầu vật liệu bán dẫn tăng mạnh.
Cảng Đà Nẵng thu nghìn tỷ nửa đầu năm, muốn đầu tư cảng cạn Hòa Nhơn 13ha
(VNF) - Công ty Cổ phần Cảng Đà Nẵng đề xuất chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời chấp thuận nhà đầu tư dự án Đầu tư xây dựng cảng cạn Hòa Nhơn, quy mô gần 13ha.
Meiko Electronics mở rộng đầu tư, đưa Việt Nam thành cứ điểm sản xuất công nghệ cao
(VNF) - Công ty TNHH Meiko Hightech được Hà Nội cho thuê hơn 10.300 m2 đất tại Khu công nghiệp công nghệ cao 1, Khu Công nghệ cao Hòa Lạc để thực hiện dự án nhà máy sản xuất và nghiên cứu. Trong khi đó, tập đoàn mẹ Meiko Electronics đang liên tục mở rộng công suất sản xuất tại Việt Nam.
Bắc Ninh và Quảng Ninh lên TP trực thuộc TW: Nâng tầm hai cực tăng trưởng mới
(VNF) - Bắc Ninh và Quảng Ninh đang hoàn thiện các bước cuối cùng để trở thành thành phố (TP) trực thuộc Trung ương (TW). Vị thế mới sẽ mở thêm dư địa, nâng tầm để hai địa phương phát huy vai trò cực tăng trưởng, thu hút đầu tư và đón dòng vốn vào các ngành công nghệ cao.
LOTTE Mart chuyển hướng chiến lược, nhắm tới các đô thị công nghiệp Việt Nam
(VNF) - Sau khoảng 3 năm không mở thêm siêu thị mới, LOTTE Mart liên tiếp khai trương hai điểm bán tại Tây Ninh và phường Bắc Giang (Bắc Ninh), nâng mạng lưới tại Việt Nam lên 17 siêu thị.
TP.HCM thu hồi 895ha đất để đầu tư 58 dự án
(VNF) - TP. HCM, ngày 27/8, kỳ họp HĐND đã thông qua danh mục 58 dự án phải thu hồi gần 895ha đất, trong đó có 44 dự án sử dụng vốn ngân sách.
Cận cảnh căn biệt thự lấn chiếm đất Bảo tàng Lịch sử quốc gia của con trai nguyên giám đốc
(VNF) - Khoảng 80m² đất thuộc quyền quản lý, sử dụng của Bảo tàng Lịch sử quốc gia tại số 23 Tông Đản (Hà Nội) được Thanh tra Chính phủ xác định là đất lấn chiếm nhưng vẫn được cấp sổ đỏ.






























































