Đằng sau cú sụt giảm 235 tỷ USD của Bitcoin

Khi Bitcoin không còn là “mặt trời” của vũ trụ tiền số

Trước đây, cách đơn giản nhất để hiểu thị trường tiền điện tử là nhìn vào Bitcoin. Khi đồng tiền điện tử lớn nhất thế giới tăng giá, dòng vốn ồ ạt chảy vào các công ty khởi nghiệp, quỹ đầu tư mạo hiểm, sàn giao dịch và hàng nghìn token mang tính đầu cơ. Khi Bitcoin lao dốc, doanh nghiệp biến mất, nguồn vốn cạn kiệt và hoạt động trên toàn ngành chững lại. Bitcoin không chỉ là tài sản kỹ thuật số lớn nhất mà còn là trung tâm trọng lực của cả nền kinh tế tiền điện tử.

Tuy nhiên, hiện nay một số doanh nghiệp tăng trưởng nhanh nhất trong ngành lại đang vận hành theo một logic hoàn toàn khác.

Bitcoin đã giảm mạnh trong thời gian qua. Vào ngày 7/6, đồng tiền này rơi xuống dưới ngưỡng 60.000 USD, nối dài đà giảm khiến giá trị mất khoảng một nửa so với mức đỉnh đạt được vào năm ngoái.

Làn sóng bán tháo được thúc đẩy bởi dòng vốn rút khỏi các quỹ ETF, cơn sốt trí tuệ nhân tạo (AI) cạnh tranh sự chú ý của nhà đầu tư cá nhân, cùng những nghi vấn ngày càng lớn về khả năng tiếp tục mua vào của các tổ chức doanh nghiệp từng đóng vai trò động lực cho đợt tăng giá trước.

Trong khi đó, phần lớn thị trường altcoin còn trải qua giai đoạn suy thoái nghiêm trọng hơn và bắt đầu từ trước khi Bitcoin giảm sâu gần đây. Theo TradingView, tổng vốn hóa của các altcoin (những đồng tiền điện tử ngoài Bitcoin) từng đạt đỉnh 431 tỷ USD vào tháng 11/2021 nhưng hiện chỉ còn khoảng 170 tỷ USD.

Nhiều hệ sinh thái từng hứa hẹn tái định hình ngành tài chính đang thu hẹp quy mô, sáp nhập hoặc lặng lẽ biến mất. Thế nhưng, nghịch lý là một số doanh nghiệp quan trọng nhất về mặt thương mại trong ngành lại đang tăng trưởng nhanh hơn bao giờ hết.

Stablecoin đang dần trở thành một phần của hệ thống thanh toán toàn cầu, với tổng giá trị giao dịch hàng năm vào khoảng 390 tỷ USD, theo McKinsey & Co. và Artemis Analytics. Các định chế tài chính Phố Wall đang chạy đua mã hóa cổ phiếu, trái phiếu và quỹ thị trường tiền tệ.

Những ngân hàng từng bác bỏ công nghệ blockchain nay bắt đầu thử nghiệm ứng dụng của nó. Các công ty thanh toán đang tích hợp đồng USD kỹ thuật số vào hệ thống của mình. Các thị trường dự đoán thu hút ngày càng nhiều người dùng phổ thông. Hạ tầng kỹ thuật số tiếp tục được mở rộng ngay cả khi nhiều loại tài sản được xây dựng trên nền tảng đó đang gặp khó khăn.

“Trước đây, biểu đồ giá Bitcoin gần như là toàn bộ câu chuyện của ngành tiền điện tử. Giờ thì không còn như vậy nữa. Giá cả và mức độ chấp nhận là hai thước đo khác nhau đối với tiền điện tử, và chúng không nên bị đánh đồng”, ông Eric Jackson, nhà sáng lập kiêm Giám đốc đầu tư của quỹ đầu cơ công nghệ EMJ Capital, nhận định.

Bitcoin đã mất khoảng một nửa giá trị kể từ khi lập đỉnh trên 125.000 USD. Trong phiên giao dịch chiều 8/6 tại New York, Bitcoin ổn định dưới ngưỡng 64.000 USD khi Strategy Inc. nối lại hoạt động mua vào. Trong bảy ngày kết thúc vào ngày 7/6, đồng tiền kỹ thuật số lớn nhất thế giới đã “bốc hơi” khoảng 235 tỷ USD vốn hóa thị trường.

Ngày nay, việc tóm lược thị trường tiền điện tử chỉ bằng một biểu đồ giá ngày càng trở nên khó khăn hơn.

Dấu hiệu của sự trưởng thành

Bitcoin chưa bao giờ là đích đến duy nhất của ngành tiền điện tử. Tầm nhìn lớn hơn là xây dựng một hệ thống tài chính vận hành trên các mạng lưới kỹ thuật số. Và nghịch lý là khi nhiều token mất dần sức hút với nhà đầu tư, những ứng dụng thực tế của công nghệ đứng sau chúng lại ngày càng được chấp nhận rộng rãi.

Ra mắt năm 2024, quỹ thị trường tiền tệ được mã hóa BUIDL của BlackRock đã nhanh chóng trở thành một trong những sản phẩm token hóa lớn nhất thế giới với quy mô tài sản đạt 2,4 tỷ USD, theo dữ liệu từ RWA.xyz. Một ví dụ khác là việc Nasdaq gần đây hợp tác với sàn giao dịch tiền điện tử Kraken để cung cấp dịch vụ giao dịch cổ phiếu được mã hóa. Tính chung, hơn 30 tỷ USD tài sản thuộc nhiều loại khác nhau, từ cổ phiếu đến bất động sản, đã được token hóa, theo thống kê của RWA.xyz.

Việc ứng dụng stablecoin cũng đang mở rộng vượt ra ngoài phạm vi các công ty chuyên về tiền điện tử. Visa và Mastercard đã nâng cấp khả năng thanh toán bằng stablecoin, trong khi ngày càng nhiều doanh nghiệp thanh toán thử nghiệm hạ tầng USD kỹ thuật số phục vụ chuyển tiền và thanh toán xuyên biên giới. Theo dữ liệu của Artemis, tổng khối lượng giao dịch stablecoin đã tăng 72%, đạt 33 nghìn tỷ USD trong năm 2025.

“Mặc dù chúng tôi khá bất ngờ khi Bitcoin suy yếu trong bối cảnh các tài sản rủi ro khác tăng mạnh những tuần gần đây, nhưng thực tế là diễn biến của Bitcoin chỉ phản ánh cảm nhận của nhà đầu tư đối với riêng loại tài sản này. Điều đó không nhất thiết phản ánh mức độ chấp nhận công nghệ đang diễn ra bên dưới bề mặt”, ông Adam Phillips, Giám đốc điều hành và đối tác tại EP Wealth Advisors ở Torrance, California, cho biết.

Hàng chục triệu token đã được tạo ra trong vài năm gần đây. Tuy nhiên, theo Delphi Digital, hiện chỉ còn chưa tới 1.700 token duy trì được hoạt động giao dịch có ý nghĩa. Trên phần lớn thị trường, dòng vốn và sự chú ý chỉ xuất hiện trong thời gian ngắn trước khi nhanh chóng chuyển sang những cơ hội mới.

Đó cũng là lời giải thích cho một trong những nghịch lý lớn nhất của chu kỳ hiện nay. Một số thành công rõ nét nhất của ngành tiền điện tử lại xuất hiện đồng thời với một trong những giai đoạn thanh lọc khắc nghiệt nhất. Công nghệ blockchain ngày càng được tích hợp sâu hơn vào hệ thống tài chính truyền thống, ngay cả khi phần lớn các tài sản được xây dựng xung quanh nó đang dần bị thị trường bỏ lại phía sau.

Trong những giai đoạn trước, điều này có thể bị xem là một mối đe dọa mang tính sống còn. Nhưng hiện nay, nó ngày càng giống một dấu hiệu của sự trưởng thành.

“Ngành công nghiệp tiền điện tử vẫn đang trong quá trình chuyển đổi từ đầu cơ bán lẻ sang các ứng dụng mang tính tổ chức. Các tổ chức tài chính đang tập trung vào tiện ích thực tế và hạ tầng dài hạn bất chấp sự biến động mạnh của giá Bitcoin”, bà Roxanna Islam, Giám đốc nghiên cứu ngành và lĩnh vực tại công ty ETF TMX VettaFi, nhận định.

Lịch sử cho thấy những công nghệ mới hiếm khi phát triển theo đường thẳng. Ngành đường sắt vẫn tồn tại dù vô số công ty đường sắt phá sản. Internet tiếp tục phát triển sau sự sụp đổ của hàng trăm cổ phiếu dot-com. Các cơn sốt đầu cơ tài chính thường là nguồn vốn xây dựng nên những hạ tầng mà giá trị thực sự của chúng chỉ được nhận ra khi làn sóng đầu cơ lắng xuống.

Có thể tiền điện tử cũng đang bước vào một giai đoạn tương tự. Lần đầu tiên, công nghệ này trở nên đủ quan trọng để vượt ra khỏi hoạt động giao dịch đầu cơ đã tạo nên nó. Bitcoin vẫn giữ vai trò vô cùng quan trọng, nhưng không còn là yếu tố duy nhất quyết định toàn bộ câu chuyện của ngành như trước đây.