Đào tạo nhân lực cho VIFC: Không thể theo tư duy cũ

Trong thập kỷ gần đây, bản đồ tài chính thế giới đang chứng kiến một cuộc đại dịch chuyển. Dòng vốn đầu tư không còn tập trung duy nhất tại các trục truyền thống như London hay New York mà đang có xu hướng đổ mạnh về khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Sự trỗi dậy của các Trung tâm Tài chính Quốc tế (IFC) mới như Singapore hay Hong Kong đã minh chứng cho tiềm năng của khu vực này trong việc kết nối các luồng vốn xuyên biên giới. Theo báo cáo The Future of Financial Centres của World Alliance of International Financial Centers (WAIFC, 2022), vai trò của IFC đang dịch chuyển từ một trung gian tài chính truyền thống sang một trung tâm tích hợp giữa dòng vốn, công nghệ và đổi mới sáng tạo, thay vì chỉ đơn thuần là nơi thực hiện các giao dịch tài chính.

Đối với Việt Nam, mục tiêu xây dựng IFC tại TP.HCM và Đà Nẵng đã trở thành nhiệm vụ chiến lược. Tuy nhiên, một thách thức lớn đang hiện hữu là sự thiếu hụt nguồn nhân lực đủ năng lực vận hành trong môi trường quốc tế. Có một khoảng cách năng lực đáng kể giữa chương trình đào tạo đại học hiện tại với các yêu cầu khắt khe về kỹ năng số (Fintech), am hiểu luật pháp quốc tế và đạo đức nghề nghiệp.

Nhằm tìm lời giải cho bài toán nhân sự, bài viết này hướng đến việc phân tích sâu nhu cầu nhân lực đặc thù tại các IFC và đánh giá thực trạng đào tạo tại Việt Nam. Từ đó đề xuất các định hướng cải cách chương trình đào tạo đại học, tập trung vào việc chuẩn hóa quốc tế và tích hợp công nghệ, nhằm tạo ra thế hệ nhân sự đủ sức đưa Việt Nam trở thành một mắt xích quan trọng trong hệ thống tài chính toàn cầu.

Nhân lực cho VIFC phải đáp ứng yêu cầu gì?

Tính kết nối toàn cầu là đặc trưng cốt lõi định hình vai trò của các Trung tâm Tài chính Quốc tế (IFC) trong hệ thống tài chính toàn cầu. Theo Ngân hàng Thanh toán Quốc tế – BIS (2022), quy mô thị trường ngoại hối toàn cầu đạt khoảng 7,5 nghìn tỷ USD mỗi ngày, với các giao dịch diễn ra liên tục 24 giờ giữa các trung tâm tài chính lớn như London, New York và Singapore. Quy mô và tốc độ này phản ánh một hệ sinh thái tài chính vận hành theo thời gian thực, có mức độ tích hợp cao và phụ thuộc mạnh vào các dòng vốn xuyên biên giới.

Trong bối cảnh đó, năng lực của nguồn nhân lực tài chính không chỉ dừng lại ở chuyên môn nghiệp vụ, mà còn bao gồm khả năng làm việc trong môi trường đa múi giờ, sử dụng thành thạo tiếng Anh chuyên ngành và thích ứng với các chuẩn mực kinh doanh đa văn hóa. Điều này phù hợp với nhận định của WAIFC (2022) rằng các trung tâm tài chính hiện đại đóng vai trò như các nút kết nối trong mạng lưới tài chính toàn cầu, nơi dòng vốn, dữ liệu và tri thức được luân chuyển liên tục.

Cùng với đó, một trong những trụ cột quan trọng của IFC là môi trường pháp lý vừa linh hoạt vừa đảm bảo tính minh bạch và khả năng dự đoán. Các trung tâm tài chính hàng đầu như London, Singapore và Dubai thường áp dụng hệ thống thông luật (Common Law), cho phép xử lý tranh chấp nhanh chóng và phù hợp với các giao dịch tài chính phức tạp mang tính xuyên quốc gia.

Trong bối cảnh đó, nhân sự tài chính không chỉ cần kiến thức pháp luật cơ bản mà còn phải sở hữu tư duy tuân thủ (compliance mindset) và khả năng làm việc trong môi trường đa chuẩn mực pháp lý, bao gồm luật quốc tế, quy định chống rửa tiền (AML) và các chuẩn mực báo cáo tài chính toàn cầu.

Bên cạnh đó, khi lợi thế cạnh tranh ngày càng được quyết định bởi năng lực xử lý và khai thác dữ liệu hơn là quy mô sở hữu dữ liệu, nhân sự tài chính không thể chỉ dựa vào kiến thức truyền thống mà cần tích hợp sâu năng lực công nghệ, bao gồm phân tích dữ liệu lớn (Big Data), trí tuệ nhân tạo (AI) và các hệ thống giao dịch tự động. Đây chính là nền tảng để hình thành thế hệ nhân sự “lai” giữa tài chính và công nghệ – yếu tố quyết định khả năng cạnh tranh của các IFC trong kỷ nguyên số.

Ba đặc điểm cốt lõi của IFC – tính kết nối toàn cầu, môi trường pháp lý minh bạch và hàm lượng công nghệ cao – tạo ra những yêu cầu mang tính cấu trúc đối với nguồn nhân lực tài chính. Nhân sự không chỉ cần kiến thức chuyên môn sâu mà còn phải có khả năng vận hành trong môi trường xuyên biên giới, tuân thủ các chuẩn mực pháp lý quốc tế và làm chủ các công cụ công nghệ hiện đại.

Điều này cho thấy cải cách đào tạo tài chính không thể dừng lại ở việc truyền thụ kiến thức lý thuyết, mà cần chuyển dịch sang mô hình phát triển năng lực toàn diện, tích hợp giữa tài chính, công nghệ và chuẩn mực quốc tế, nhằm đáp ứng yêu cầu vận hành của các Trung tâm Tài chính Quốc tế trong bối cảnh toàn cầu hóa.

5 nhóm nhân lực lõi của IFC

Theo Securities and Futures Commission (2022), tính đến ngày 31/3/2022, Hong Kong có 48.401 người được cấp phép trong lĩnh vực chứng khoán và hợp đồng tương lai, phản ánh quy mô đáng kể của hệ sinh thái dịch vụ tài chính. Ở góc độ phát triển nhân lực, Financial Services Development Council (2023) cũng cho thấy Hong Kong đang đặc biệt chú trọng nâng cao mức độ sẵn sàng nghề nghiệp của sinh viên và người trẻ trong lĩnh vực tài chính.

Cụ thể, lực lượng nhân sự này được phân bổ vào các nhóm cốt lõi như ngân hàng đầu tư, quản lý tài sản, pháp lý tài chính, công nghệ tài chính và các dịch vụ hỗ trợ, tạo thành một mạng lưới liên kết chặt chẽ nhằm đảm bảo sự vận hành hiệu quả của trung tâm tài chính. Điều này cho thấy, năng lực cạnh tranh của một IFC không chỉ đến từ quy mô thị trường mà còn phụ thuộc vào mật độ và chất lượng của các chuyên gia tài chính cấp cao.

Nhóm Ngân hàng đầu tư (Investment Banking) và Thị trường vốn

Trong cấu trúc của một Trung tâm Tài chính Quốc tế, nhóm Ngân hàng Đầu tư và Thị trường vốn giữ vai trò trung tâm trong việc hình thành và dẫn dắt các dòng chảy vốn xuyên biên giới. Đây là lực lượng chịu trách nhiệm khởi tạo, cấu trúc và phân phối các công cụ tài chính phức tạp, qua đó kết nối nhu cầu huy động vốn quy mô lớn của doanh nghiệp và chính phủ với nguồn vốn từ các nhà đầu tư tổ chức trên phạm vi toàn cầu. Thông qua các hoạt động này, nhóm này góp phần nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực và thúc đẩy sự phát triển của thị trường vốn quốc tế, phù hợp với vai trò trung gian tài chính bậc cao được nhấn mạnh trong các nghiên cứu về trung tâm tài chính toàn cầu.

Tại các trung tâm tài chính hàng đầu như London và New York, nhóm nhân sự này đóng vai trò chủ chốt trong các thương vụ niêm yết, tái cấu trúc doanh nghiệp và các giao dịch mua bán, sáp nhập xuyên biên giới. Các vị trí điển hình bao gồm chuyên gia tư vấn M&A, chuyên gia bảo lãnh phát hành cổ phiếu và chuyên gia cấu trúc công cụ nợ. Những vai trò này không chỉ tham gia vào việc thiết kế giao dịch mà còn trực tiếp ảnh hưởng đến định giá doanh nghiệp, chiến lược huy động vốn và mức độ thành công của các thương vụ trên thị trường quốc tế. Theo Financial Services Development Council (2022), tại Hong Kong, lực lượng chuyên gia trong lĩnh vực ngân hàng đầu tư và thị trường vốn chiếm tỷ trọng đáng kể trong tổng số hơn 120.000 chuyên gia tài chính được cấp phép, phản ánh mức độ chuyên môn hóa cao của nhóm này trong hệ sinh thái tài chính.

Về mặt chiến lược, sự hiện diện của một đội ngũ Ngân hàng Đầu tư phát triển là điều kiện quan trọng để một trung tâm tài chính nâng cao khả năng thu hút và phân bổ dòng vốn quốc tế. Nhóm này đóng vai trò chuyển hóa các tài sản và cơ hội kinh doanh thành các sản phẩm tài chính có tính thanh khoản cao, từ đó gia tăng độ sâu và tính hiệu quả của thị trường. Nếu thiếu lực lượng này, một trung tâm tài chính khó có thể vượt qua vai trò là thị trường nội địa để trở thành điểm đến của các dòng vốn xuyên quốc gia, do hạn chế trong khả năng cấu trúc và phân phối các giao dịch quy mô lớn.

Để đáp ứng yêu cầu vận hành trong môi trường tài chính toàn cầu có độ phức tạp cao, nhân sự trong lĩnh vực này cần hội tụ các năng lực chuyên sâu. Trước hết là khả năng xây dựng và phân tích các mô hình định giá tài sản, bao gồm doanh nghiệp, công cụ nợ và các sản phẩm phái sinh, nhằm đảm bảo tính chính xác trong quá trình ra quyết định. Bên cạnh đó là kỹ năng đàm phán và phối hợp trong môi trường đa văn hóa, giúp cân bằng lợi ích giữa các bên trong các giao dịch quốc tế. Cuối cùng, khả năng phân tích xu hướng thị trường và các yếu tố vĩ mô đóng vai trò then chốt trong việc lựa chọn thời điểm và cấu trúc giao dịch phù hợp, qua đó tối ưu hóa hiệu quả huy động vốn và kiểm soát rủi ro trong điều kiện biến động của thị trường toàn cầu (McKinsey & Company, 2023).

Nhóm Quản lý tài sản (Asset Management) và Quản lý quỹ

Nếu nhóm Ngân hàng Đầu tư giữ vai trò khởi tạo và huy động dòng vốn, thì nhóm Quản lý tài sản và Quản lý quỹ đảm nhiệm chức năng điều tiết, bảo toàn và gia tăng giá trị của dòng vốn đó trong dài hạn. Đây là phân khúc đóng vai trò nền tảng trong việc tạo lập tính ổn định và bền vững cho một Trung tâm Tài chính Quốc tế, giúp trung tâm không chỉ là nơi giao dịch mà còn trở thành điểm đến lưu giữ và tối ưu hóa tài sản toàn cầu. Vai trò này ngày càng được nhấn mạnh trong bối cảnh các dòng vốn dài hạn từ quỹ hưu trí, quỹ đầu tư có chủ quyền và nhà đầu tư tổ chức chiếm tỷ trọng lớn trong hệ thống tài chính quốc tế.

Trường hợp của Singapore là minh chứng điển hình cho vai trò chiến lược của lĩnh vực này. Theo Monetary Authority of Singapore (2023), tổng tài sản quản lý tại Singapore đã vượt ngưỡng 4.000 tỷ USD, đưa quốc gia này trở thành một trong những trung tâm quản lý tài sản hàng đầu châu Á. Sự phát triển mạnh mẽ của mô hình Family Office trong những năm gần đây đã làm gia tăng đáng kể nhu cầu đối với các chuyên gia quản lý tài sản cấp cao, đặc biệt là các vị trí liên quan đến quản lý danh mục đầu tư và tư vấn tài chính cá nhân hóa cho nhóm khách hàng có giá trị tài sản lớn. Điều này phản ánh xu hướng chuyển dịch từ quản lý tài sản đại trà sang các dịch vụ tài chính chuyên biệt và có mức độ tùy biến cao.

Nhóm nhân lực này đảm nhận vai trò quản trị và luân chuyển các dòng vốn quy mô lớn từ các quỹ hưu trí, quỹ đầu tư có chủ quyền và tài sản của các cá nhân có giá trị tài sản ròng cao. Hoạt động cốt lõi bao gồm phân bổ tài sản chiến lược giữa các lớp tài sản khác nhau nhằm tối ưu hóa lợi nhuận theo mức độ chấp nhận rủi ro, đồng thời thiết lập các cơ chế quản trị rủi ro danh mục nhằm bảo vệ tài sản trước biến động của thị trường toàn cầu. Thông qua các quyết định phân bổ vốn, nhóm này có ảnh hưởng trực tiếp đến dòng chảy đầu tư xuyên biên giới và mức độ ổn định của hệ thống tài chính.

Nhân sự trong lĩnh vực quản lý tài sản cần sở hữu tư duy dài hạn và khả năng phân tích đa chiều. Trước hết là năng lực đánh giá và lựa chọn các công cụ đầu tư đa dạng, bao gồm cả tài sản truyền thống và tài sản thay thế như quỹ đầu tư tư nhân và bất động sản. Bên cạnh đó, khả năng hoạch định tài chính và tối ưu hóa cấu trúc thuế trong môi trường quốc tế là yếu tố quan trọng, đặc biệt đối với các danh mục tài sản xuyên biên giới. Cuối cùng, kỹ năng xây dựng và duy trì mối quan hệ với khách hàng đóng vai trò then chốt, bởi niềm tin và sự ổn định trong quan hệ là nền tảng để đảm bảo tính bền vững của hoạt động quản lý tài sản trong dài hạn.

Nhóm Pháp lý tài chính quốc tế (International Financial Law)

Trong cấu trúc vận hành của một Trung tâm Tài chính Quốc tế, hệ thống pháp lý giữ vai trò nền tảng trong việc đảm bảo tính ổn định, minh bạch và niềm tin của thị trường. Đây không chỉ là yếu tố hỗ trợ mà còn là điều kiện tiên quyết quyết định khả năng thu hút và duy trì dòng vốn quốc tế. Sự hiện diện của một đội ngũ chuyên gia pháp lý tài chính có trình độ cao giúp đảm bảo mọi giao dịch được thực hiện trong khuôn khổ pháp luật rõ ràng, qua đó giảm thiểu rủi ro và chi phí giao dịch trong môi trường tài chính toàn cầu.

Nhân sự pháp lý trong IFC hoạt động trong phạm vi chuyên môn sâu và mang tính liên ngành cao, khác biệt đáng kể so với các lĩnh vực pháp lý truyền thống. Các lĩnh vực cốt lõi bao gồm luật thị trường vốn, điều chỉnh các hoạt động phát hành và niêm yết chứng khoán xuyên biên giới; pháp lý liên quan đến fintech và tài sản số, nhằm xây dựng khung pháp lý cho các mô hình tài chính mới; và pháp lý trong các giao dịch mua bán, sáp nhập và chuyển giao công nghệ, nơi quyền lợi của nhà đầu tư cần được bảo vệ trong các cấu trúc giao dịch phức tạp. Sự đa dạng và phức tạp này đòi hỏi nhân sự không chỉ nắm vững luật quốc gia mà còn phải hiểu sâu các chuẩn mực pháp lý quốc tế và thông lệ thị trường.

Về chức năng, đội ngũ pháp lý tài chính đóng vai trò trực tiếp trong việc cấu trúc hóa và bảo vệ các dòng vốn. Họ tham gia soạn thảo và thẩm định các hợp đồng xuyên quốc gia, đảm bảo tính tương thích pháp lý giữa các hệ thống pháp luật khác nhau, đồng thời thiết lập cấu trúc pháp lý cho các định chế như quỹ đầu tư mạo hiểm, quỹ đầu cơ và quỹ đầu tư tư nhân. Bên cạnh đó, hoạt động giải quyết tranh chấp thông qua các cơ chế trọng tài tài chính độc lập giúp tăng cường tính an toàn và hiệu quả của thị trường, đặc biệt trong các giao dịch có giá trị lớn và độ phức tạp cao. Vai trò này góp phần tạo dựng niềm tin – yếu tố cốt lõi trong hoạt động của các trung tâm tài chính quốc tế.

Kinh nghiệm của Hong Kong cho thấy lợi thế pháp lý là một cấu phần quan trọng của IFC. Theo InvestHK, Hong Kong có nền tảng hệ thống thông luật (common law) lâu đời, khung pháp lý có tính minh bạch và khả năng dự đoán cao, đồng thời sở hữu hệ sinh thái dịch vụ pháp lý và giải quyết tranh chấp quốc tế phát triển mạnh. Đây là yếu tố giúp củng cố niềm tin của nhà đầu tư và hỗ trợ các giao dịch tài chính xuyên biên giới.

Nhóm Công nghệ tài chính (Fintech) và Dữ liệu

Dù được xem là nhóm nhân lực mới nổi trong vài thập kỷ gần đây, Fintech đã nhanh chóng trở thành trụ cột trung tâm trong hệ sinh thái của các Trung tâm Tài chính Quốc tế hiện đại. Sự phát triển của công nghệ không chỉ đóng vai trò hỗ trợ mà đang tái định hình toàn bộ phương thức vận hành của dòng vốn, từ thanh toán, đầu tư đến quản trị rủi ro. Theo McKinsey & Company (2023), quá trình số hóa đang làm thay đổi căn bản mô hình kinh doanh của các định chế tài chính, trong đó công nghệ trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và khả năng mở rộng thị trường.

Trong thực tiễn, nhân sự Fintech tại các IFC tập trung phát triển và vận hành các công nghệ nền tảng có ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả và tính minh bạch của hệ thống tài chính. Công nghệ blockchain được ứng dụng trong thanh toán xuyên biên giới và lưu ký tài sản số, giúp giảm chi phí trung gian và tăng độ tin cậy của giao dịch. Trí tuệ nhân tạo và học máy đóng vai trò quan trọng trong việc phân tích dữ liệu lớn nhằm dự báo xu hướng thị trường, chấm điểm tín dụng và phát hiện gian lận tài chính với độ chính xác cao. Bên cạnh đó, giao dịch thuật toán cho phép tự động hóa quá trình thực thi lệnh với tốc độ cực nhanh, góp phần nâng cao tính thanh khoản và hiệu quả của thị trường vốn. Những ứng dụng này phản ánh xu hướng tích hợp sâu giữa tài chính và công nghệ trong các trung tâm tài chính toàn cầu.

Nhóm Fintech được hình thành từ sự giao thoa giữa kiến thức tài chính và năng lực công nghệ. Các vị trí điển hình bao gồm chuyên gia lập trình định lượng và nhà khoa học dữ liệu tài chính, những người có khả năng kết hợp tư duy toán học với kỹ năng lập trình để xây dựng các mô hình phân tích và hệ thống giao dịch tự động. Nhân sự trong lĩnh vực này không chỉ hiểu cơ chế vận hành của thị trường tài chính mà còn có khả năng chuyển hóa các chiến lược kinh doanh thành các thuật toán có thể triển khai trên quy mô lớn. Đây là yếu tố then chốt giúp các định chế tài chính nâng cao tốc độ xử lý và độ chính xác trong ra quyết định (Goldman Sachs, 2023).

Ở cấp độ chiến lược, sự phát triển của Fintech đã tạo ra một cuộc cạnh tranh toàn cầu trong việc thu hút nguồn nhân lực công nghệ tài chính chất lượng cao. Theo TheCityUK (2023), các trung tâm tài chính như London và Singapore đang triển khai nhiều chính sách nhằm thu hút kỹ sư Fintech và chuyên gia dữ liệu, trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gia tăng từ các ngân hàng số và các nền tảng tài chính phi tập trung. Việc sở hữu một hệ sinh thái Fintech phát triển không chỉ giúp IFC duy trì lợi thế cạnh tranh mà còn mở ra cơ hội tham gia vào các xu hướng mới như tài chính xanh và tài chính bền vững, nơi công nghệ đóng vai trò quan trọng trong việc đo lường, xác thực và minh bạch hóa dữ liệu liên quan đến ESG (WAIFC, 2022).

Nhóm Dịch vụ hỗ trợ tài chính chuyên sâu

Một Trung tâm Tài chính Quốc tế không thể vận hành hiệu quả và bền vững nếu thiếu vắng hệ thống các định chế cung cấp dịch vụ hỗ trợ tài chính chuyên sâu. Nhóm nhân lực này đóng vai trò thiết yếu trong việc đảm bảo tính minh bạch, độ tin cậy và sự ổn định của thị trường, thông qua các hoạt động kiểm toán, đánh giá tín nhiệm và giám sát tuân thủ. Đây là lớp hạ tầng mềm giúp giảm thiểu rủi ro hệ thống và củng cố niềm tin của nhà đầu tư trong môi trường tài chính toàn cầu.

Thành phần của nhóm này bao gồm các chuyên gia làm việc tại các định chế có uy tín quốc tế, tạo thành một mạng lưới giám sát đa tầng. Các hãng kiểm toán quốc tế đảm nhiệm việc xác thực báo cáo tài chính theo chuẩn mực quốc tế, qua đó đảm bảo tính trung thực và minh bạch của thông tin tài chính. Các tổ chức xếp hạng tín nhiệm cung cấp các đánh giá độc lập về năng lực tài chính của doanh nghiệp và chính phủ, hỗ trợ nhà đầu tư trong việc ra quyết định. Bên cạnh đó, các chuyên gia quản trị rủi ro và tuân thủ đóng vai trò giám sát các hoạt động tài chính nhằm đảm bảo tuân thủ các quy định về phòng chống rửa tiền và tài trợ khủng bố, góp phần bảo vệ uy tín của trung tâm tài chính trên trường quốc tế.

Nhóm nhân lực này góp phần giải quyết một trong những vấn đề cốt lõi của thị trường tài chính quốc tế, đó là tình trạng thông tin bất đối xứng. Thông qua việc cung cấp các báo cáo kiểm toán và đánh giá độc lập, họ giúp thiết lập một hệ thống thông tin đáng tin cậy, cho phép các nhà đầu tư từ các thị trường khác nhau có thể đánh giá và so sánh cơ hội đầu tư một cách minh bạch. Điều này không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro mà còn tạo ra một môi trường kinh doanh công bằng, nơi mọi chủ thể đều phải tuân thủ các chuẩn mực công bố thông tin thống nhất.

Sự hiện diện của các định chế kiểm toán và xếp hạng tín nhiệm hàng đầu là một trong những yếu tố quan trọng góp phần duy trì niềm tin thị trường. Lịch sử các cuộc khủng hoảng tài chính cho thấy sự suy yếu của hệ thống giám sát và kiểm soát có thể dẫn đến những hệ quả nghiêm trọng đối với toàn bộ hệ thống tài chính. Do đó, việc xây dựng một đội ngũ chuyên gia kiểm toán, xếp hạng tín nhiệm và quản trị rủi ro chất lượng cao không chỉ là yêu cầu kỹ thuật mà còn là cam kết về tính minh bạch và độ an toàn của một Trung tâm Tài chính Quốc tế đối với các nhà đầu tư toàn cầu.

Việc thiếu hụt bất kỳ mắt xích nào trong 5 nhóm nhân lực trên đều có thể làm gián đoạn quá trình vận hành và làm suy giảm sức hấp dẫn của một trung tâm tài chính đối với các nhà đầu tư quốc tế. Các nghiên cứu về phát triển trung tâm tài chính cũng chỉ ra rằng năng lực cạnh tranh của một IFC không chỉ phụ thuộc vào quy mô thị trường hay chính sách ưu đãi, mà còn nằm ở mức độ hoàn thiện của hệ sinh thái nhân lực và khả năng phối hợp giữa các nhóm chức năng chuyên biệt. Do đó, bài toán nhân lực đối với Việt Nam không đơn thuần là gia tăng số lượng lao động trong ngành tài chính, mà là xây dựng một hệ sinh thái nhân sự đa ngành, có tính liên kết cao và đáp ứng các chuẩn mực vận hành quốc tế.

Hệ thống đào tạo trong nước cần sớm thích ứng

Trong những năm gần đây, hệ thống đào tạo các ngành tài chính, ngân hàng, kế toán, kiểm toán và fintech tại Việt Nam đã có bước phát triển đáng kể cả về quy mô lẫn mức độ đa dạng chương trình. Nhiều cơ sở đào tạo đã chủ động cập nhật giáo trình quốc tế, mở rộng chương trình giảng dạy bằng tiếng Anh và triển khai các mô hình liên kết đào tạo nhằm tiệm cận chuẩn mực toàn cầu.

Việt Nam đã hình thành được một nền tảng đào tạo tương đối rộng, với số lượng lớn các trường đại học và chương trình chuyên ngành, góp phần cung ứng nguồn nhân lực cho hệ thống tài chính – ngân hàng trong nước. Điều này tạo ra lợi thế về quy mô và khả năng đáp ứng nhu cầu nhân lực ở cấp độ vận hành cơ bản.

Tuy nhiên, sự phát triển này vẫn chủ yếu phục vụ cho hệ thống tài chính truyền thống, với trọng tâm là ngân hàng thương mại, kế toán và kiểm toán nội địa. Trong khi đó, các lĩnh vực mang tính đặc thù của Trung tâm Tài chính Quốc tế như ngân hàng đầu tư, quản lý tài sản, pháp lý tài chính quốc tế và fintech chuyên sâu vẫn chưa được chú trọng đúng mức. Điều này cho thấy định hướng đào tạo hiện nay chưa thực sự đồng bộ với yêu cầu của một IFC, nơi đòi hỏi mức độ chuyên môn hóa cao, khả năng vận hành xuyên biên giới và tích hợp công nghệ sâu.

Để đáp ứng yêu cầu nguồn nhân lực cho Trung tâm Tài chính Quốc tế, chương trình đào tạo tài chính cần được tái cấu trúc theo hướng tiệm cận chuẩn mực quốc tế, chuyển từ tiếp cận truyền thống thiên về lý thuyết sang phát triển năng lực thực thi. Việc thiết kế khung chương trình nên tham chiếu trực tiếp các hệ thống chuẩn nghề nghiệp toàn cầu như CFA, FRM và ACCA nhằm đảm bảo sinh viên không chỉ nắm vững kiến thức nền tảng mà còn đáp ứng được yêu cầu của thị trường lao động tài chính quốc tế. Trên cơ sở đó, nội dung đào tạo cần được mở rộng và chuyên sâu hóa theo các lĩnh vực cốt lõi của hệ sinh thái IFC như thị trường vốn, ngân hàng đầu tư, quản lý tài sản, tuân thủ tài chính, fintech và phân tích rủi ro.

Song song với việc cập nhật nội dung, phương pháp đào tạo cần được chuyển dịch mạnh mẽ sang hướng thực hành và mô phỏng nghiệp vụ. Việc triển khai các mô hình như phòng tài chính thực nghiệm, mô phỏng giao dịch thị trường, phân tích dữ liệu tài chính và vận hành các hệ thống robo-advisor không chỉ giúp sinh viên tiếp cận với công nghệ tài chính hiện đại mà còn hình thành tư duy ra quyết định dựa trên dữ liệu. Đây chính là nền tảng của mô hình đào tạo Fintech-driven, nơi công nghệ không còn là công cụ hỗ trợ mà trở thành lõi vận hành của toàn bộ quá trình học tập và thực hành tài chính.

Bên cạnh đó, một trong những điều kiện tiên quyết để nâng cao chất lượng đào tạo nhân lực tài chính là tăng cường sự gắn kết giữa nhà trường và các định chế tài chính trong hệ sinh thái IFC. Việc thiết lập quan hệ hợp tác chặt chẽ với ngân hàng, công ty chứng khoán, quỹ đầu tư và các hiệp hội nghề nghiệp không chỉ giúp chương trình đào tạo bám sát nhu cầu thị trường mà còn tạo điều kiện để sinh viên tiếp cận với môi trường làm việc thực tế ngay từ sớm. Trong bối cảnh đó, mô hình học kỳ doanh nghiệp đan xen cần được triển khai như một cấu phần chính thức trong chương trình đào tạo, cho phép sinh viên tích lũy kinh nghiệm thực tiễn liên tục thay vì chỉ thực tập ngắn hạn ở giai đoạn cuối khóa.

Việc phát triển hệ sinh thái mentorship và mời các chuyên gia thực tiễn tham gia giảng dạy đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng đào tạo. Các chuyên gia đến từ các trung tâm tài chính lớn như Singapore hay Hong Kong không chỉ mang lại góc nhìn thực tiễn mà còn giúp sinh viên hiểu rõ hơn về tiêu chuẩn vận hành toàn cầu. Đồng thời, việc tích hợp các chứng chỉ nghề nghiệp quốc tế vào chương trình đào tạo thông qua cơ chế “mapping” sẽ giúp sinh viên xây dựng lộ trình nghề nghiệp rõ ràng, rút ngắn khoảng cách giữa đào tạo đại học và yêu cầu tuyển dụng của các định chế tài chính quốc tế.

Việc phát triển nguồn nhân lực phục vụ Trung tâm Tài chính Quốc tế không thể chỉ dựa vào nỗ lực của các cơ sở đào tạo mà cần được đặt trong một chiến lược tổng thể ở cấp quốc gia. Trước hết, cần xây dựng định hướng phát triển nhân lực tài chính chất lượng cao gắn với mục tiêu hình thành IFC, trong đó xác định rõ các nhóm nhân sự trọng yếu và lộ trình đào tạo dài hạn. Điều này giúp đảm bảo sự đồng bộ giữa hệ thống giáo dục, nhu cầu thị trường và chiến lược phát triển kinh tế.

Ngoài ra, Nhà nước cần có cơ chế hỗ trợ các chương trình đào tạo chất lượng cao thông qua việc đầu tư cơ sở hạ tầng, tài trợ học bổng và khuyến khích các mô hình đào tạo tiên tiến theo hướng Fintech-driven và Standard-aligned. Việc thu hút các chuyên gia quốc tế, giảng viên và nhân sự cấp cao từ các trung tâm tài chính hàng đầu cũng là một giải pháp quan trọng nhằm nâng cao chất lượng đào tạo và thúc đẩy chuyển giao tri thức. Về dài hạn, cần xây dựng một hệ sinh thái phát triển nhân lực bền vững thông qua mạng lưới hợp tác quốc tế, chương trình mentorship xuyên biên giới và các chính sách thu hút nhân tài, qua đó tạo nền tảng vững chắc để Việt Nam từng bước tham gia vào chuỗi giá trị tài chính toàn cầu.

Trong bối cảnh Chính phủ đang đẩy mạnh triển khai các hoạt động của trung tâm tài chính quốc tế theo định hướng đã được Quốc hội thông qua, Tạp chí Đầu tư Tài chính – VietnamFinance phối hợp với Cơ quan Điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế tại thành phố Đà Nẵng (VIFC-DN) và Hiệp hội Tư vấn Tài chính Việt Nam (VFCA) tổ chức hội thảo “VIFC-DN: Kiến tạo thể chế - Định hình dòng vốn thế hệ mới” vào 08h30 ngày 30/6/2026 tại Khách sạn Novotel, thành phố Đà Nẵng.

Hội thảo quy tụ các nhà hoạch định chính sách, chuyên gia kinh tế, doanh nghiệp và nhà đầu tư nhằm thảo luận các cơ chế đột phá để phát triển VIFC-DN, thu hút các dòng vốn thế hệ mới trong các lĩnh vực tài chính số, tài chính thương mại và tài chính xanh.