Đề xuất giãn thuế tới 6 tháng: Trợ lực ngắn hạn, chờ thêm 'liều thuốc' dài hạn

Tác động rõ nét với hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ

Theo dự thảo Nghị định vừa được Bộ Tài chính đưa ra lấy ý kiến, doanh nghiệp, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh có thể được gia hạn thời hạn nộp thuế giá trị gia tăng (GTGT), thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN), thuế thu nhập cá nhân (TNCN) và tiền thuê đất từ 2 - 6 tháng trong năm 2026.

Đáng chú ý, các khoản thuế GTGT phát sinh từ tháng 5 đến tháng 9/2026 đối với doanh nghiệp kê khai theo tháng sẽ được lùi thời hạn nộp đến cuối năm. Thuế TNDN tạm nộp quý II và quý III cũng được kéo dài thời hạn tương tự. Riêng tiền thuê đất được đề xuất gia hạn thêm 6 tháng đối với 50% số tiền phải nộp kỳ đầu năm.

Trao đổi với VietnamFinance, TS Lê Duy Bình, chuyên gia kinh tế khẳng định việc tiếp tục gia hạn thời hạn nộp thuế và tiền thuê đất trong năm 2026 là một giải pháp hỗ trợ dòng tiền rất đáng chú ý đối với doanh nghiệp trong bối cảnh nhu cầu mở rộng sản xuất, đầu tư và thích ứng với những biến động của kinh tế thế giới vẫn đang hiện hữu.

“Điểm đáng quan tâm là chính sách này không phải miễn, giảm thuế mà chỉ kéo dài thời gian nộp thuế. Điều đó đồng nghĩa Nhà nước không làm giảm nghĩa vụ tài chính của doanh nghiệp nhưng giúp doanh nghiệp có thêm nguồn vốn lưu động trong ngắn hạn để phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh”, ông Bình nói.

Theo vị chuyên gia, với các doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu hoặc các ngành có nhu cầu vốn lớn, việc được gia hạn thuế GTGT từ 2-6 tháng có thể tạo ra hiệu ứng tương tự một khoản tín dụng không lãi suất từ Nhà nước. Nguồn tiền này có thể được sử dụng để mua nguyên liệu, trả lương, đầu tư máy móc hoặc mở rộng đơn hàng trong giai đoạn cao điểm cuối năm.

“Đối với hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ, tác động thậm chí còn rõ nét hơn bởi đây là nhóm thường gặp khó khăn trong tiếp cận tín dụng ngân hàng. Việc được lùi thời hạn nộp thuế giúp giảm áp lực thanh khoản, qua đó hỗ trợ duy trì hoạt động sản xuất kinh doanh”, ông Bình khẳng định.

Tuy nhiên, ông Bình cũng cho rằng cần nhìn nhận rằng đây chỉ là giải pháp hỗ trợ ngắn hạn về dòng tiền. Để doanh nghiệp thực sự phục hồi và tăng trưởng bền vững, điều quan trọng hơn vẫn là cải thiện môi trường kinh doanh, mở rộng thị trường tiêu thụ, thúc đẩy đầu tư công và tạo điều kiện tiếp cận vốn với chi phí hợp lý.

Về phía ngân sách nhà nước, chính sách này có thể làm giảm thu ngân sách trong từng thời điểm nhưng không làm giảm tổng số thu cả năm. Nếu được triển khai hiệu quả, việc hỗ trợ doanh nghiệp duy trì sản xuất và mở rộng hoạt động có thể tạo hiệu ứng tích cực đối với tăng trưởng kinh tế, từ đó góp phần gia tăng nguồn thu ngân sách trong trung và dài hạn.

Giải pháp hỗ trợ nhanh nhất và trực tiếp nhất

Đánh giá về đề xuất gia hạn thời hạn nộp thuế và tiền thuê đất năm 2026, trao đổi với VietnamFinance, chuyên gia kinh tế TS Lê Xuân Nghĩa cho rằng đây là một trong những giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp có tác động nhanh và trực tiếp nhất trong bối cảnh nền kinh tế vẫn đang đối mặt với nhiều khó khăn.

Theo TS Lê Xuân Nghĩa, trong các công cụ điều tiết kinh tế vĩ mô hiện nay, chính sách thuế luôn là giải pháp có tốc độ lan tỏa nhanh nhất đến hoạt động sản xuất, kinh doanh. Việc giảm hoặc gia hạn nghĩa vụ thuế không chỉ giúp doanh nghiệp cải thiện dòng tiền mà còn góp phần kích thích tiêu dùng, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Ông cho rằng việc kéo dài thời hạn nộp thuế giá trị gia tăng (GTGT) sẽ tạo điều kiện để doanh nghiệp giảm áp lực tài chính ngắn hạn, có thêm nguồn lực duy trì sản xuất và mở rộng hoạt động kinh doanh. Đồng thời, đây cũng là công cụ hỗ trợ thị trường tiêu dùng khi góp phần hạ giá thành sản phẩm, kích cầu mua sắm và giúp doanh nghiệp đẩy nhanh quá trình giải phóng hàng tồn kho.

Trong bối cảnh kinh tế thế giới còn tiềm ẩn nhiều bất ổn, giá nguyên vật liệu nhập khẩu và chi phí đầu vào vẫn biến động mạnh, chính sách thuế còn đóng vai trò giảm bớt áp lực chi phí đối với doanh nghiệp, qua đó hỗ trợ duy trì sức cạnh tranh của hàng hóa trong nước.

Đặc biệt, theo TS Lê Xuân Nghĩa, việc gia hạn thời gian nộp thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) thực chất là một hình thức hỗ trợ tài chính rất hiệu quả cho khu vực sản xuất kinh doanh.

“Có thể xem đây như một khoản vay không lãi suất từ Nhà nước. Doanh nghiệp được giữ lại một lượng tiền mặt đáng kể để phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh mà không phải chịu thêm chi phí vốn”, ông nhận định.

Theo vị chuyên gia, lợi ích này càng trở nên quan trọng đối với khối doanh nghiệp nhỏ và vừa - khu vực đang chịu nhiều áp lực về dòng tiền sau nhiều năm liên tiếp đối mặt với những biến động của thị trường. Việc được kéo dài thời gian nộp thuế sẽ giúp doanh nghiệp có thêm nguồn lực để duy trì hoạt động, thanh toán chi phí vận hành, trả lương lao động và tái đầu tư sản xuất.

Tuy nhiên, TS Lê Xuân Nghĩa cho rằng các chính sách thuế chỉ mang tính hỗ trợ trước mắt và không thể thay thế các giải pháp cải cách mang tính căn cơ hơn cho nền kinh tế.

Theo ông, để tạo động lực tăng trưởng bền vững trong giai đoạn tới, Chính phủ cần đồng thời tháo gỡ ba điểm nghẽn lớn.

Thứ nhất là khơi thông đầu tư công thông qua việc rà soát, điều chỉnh các định mức và đơn giá xây dựng. Theo TS Lê Xuân Nghĩa, giá vật liệu xây dựng và chi phí nhân công đã tăng mạnh trong nhiều năm qua nhưng nhiều định mức, đơn giá vẫn chưa được cập nhật kịp thời. Điều này khiến không ít nhà thầu rơi vào tình trạng càng thi công càng thua lỗ, dẫn đến tâm lý e ngại tham gia các dự án mới.

Hệ quả là nhiều công trình đầu tư công chậm tiến độ hoặc đình trệ, làm giảm hiệu quả của một trong những động lực tăng trưởng quan trọng nhất của nền kinh tế. Theo ông, muốn thúc đẩy tăng trưởng, trước hết phải giải phóng được nguồn lực đang bị ách tắc trong khu vực đầu tư công.

Thứ hai là cần giải quyết dứt điểm bài toán tín dụng cho nhà ở xã hội. TS Lê Xuân Nghĩa cho rằng việc kỳ vọng các ngân hàng thương mại tự cân đối nguồn vốn để cho vay dài hạn với lãi suất ưu đãi là không khả thi trong bối cảnh thị trường bất động sản vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Ông đề xuất ngân sách nhà nước cần tham gia hỗ trợ lãi suất cho cả doanh nghiệp phát triển dự án và người mua nhà. Chỉ khi có cơ chế hỗ trợ đủ mạnh, chương trình phát triển nhà ở xã hội mới có thể vận hành hiệu quả và đáp ứng nhu cầu thực tế của người dân.

Thứ ba là cần tiếp tục giảm gánh nặng cho khu vực hộ kinh doanh. Theo TS Lê Xuân Nghĩa, ngưỡng doanh thu chịu thuế hiện hành đối với hộ kinh doanh đã không còn phù hợp với thực tiễn khi quy mô doanh thu của nhiều cơ sở kinh doanh nhỏ hiện nay đã tăng đáng kể do yếu tố lạm phát và giá cả.

Ông dẫn chứng, ngay cả một quán ăn bình dân hiện nay cũng có thể đạt doanh thu từ 1,5-1,7 tỷ đồng mỗi năm nhưng biên lợi nhuận thực tế không cao. Vì vậy, ông kiến nghị nâng ngưỡng doanh thu chịu thuế của hộ kinh doanh lên khoảng 5 tỷ đồng/năm nhằm giảm áp lực tài chính, tạo điều kiện cho khu vực kinh tế cá thể phát triển.

Bên cạnh đó, TS Lê Xuân Nghĩa cũng đề nghị các cơ quan quản lý sớm ban hành hướng dẫn rõ ràng, minh bạch hơn về hóa đơn điện tử để doanh nghiệp và hộ kinh doanh yên tâm triển khai, hạn chế phát sinh chi phí tuân thủ không cần thiết.

"Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng cao trong những năm tới, các chính sách hỗ trợ dòng tiền thông qua thuế là cần thiết nhưng cần được triển khai song song với những cải cách mạnh mẽ hơn về đầu tư công, tín dụng nhà ở xã hội và môi trường kinh doanh. Đây mới là những yếu tố quyết định giúp doanh nghiệp phục hồi năng lực cạnh tranh và tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững của nền kinh tế", ông Nghĩa nói.