Đèo Cả thúc đẩy triển khai tuyến đường sắt Việt – Lào

Đây là đề nghị của Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh trong buổi làm việc tiếp Bộ trưởng Bộ Công chính và Vận tải Lào Leklay Sivilay về thúc đẩy các dự án kết nối hạ tầng giao thông trọng điểm trong hợp tác giữa hai nước, diễn ra vào ngày 7/4 vừa qua tại Hà Nội.

Tại buổi làm việc, Bộ trưởng Bộ Công chính và Vận tải Lào Leklay Sivilay nhấn mạnh tình hữu nghị tốt đẹp, đoàn kết đặc biệt và hợp tác toàn diện giữa hai Đảng, hai Chính phủ và nhân dân hai nước Lào - Việt Nam.

Trên tinh thần đó, Bộ trưởng Leklay Sivilay cho biết phía Lào mong muốn thúc đẩy các dự án kết nối hạ tầng trọng điểm, mang tính chiến lược giữa hai nước trong đó đặc biệt quan tâm dự án dự án đường sắt Vũng Áng - Mụ Giạ - Thakhek - Viêng Chăn.

Thời gian qua, dưới sự chỉ đạo của Chính phủ hai nước, các cơ quan liên quan và Liên danh nhà đầu tư nghiên cứu đề xuất dự án là Đèo Cả - PTL đã tích cực triển khai các bước chuẩn bị dự án.

Các nghiên cứu tiền khả thi, khả thi từng bước được hoàn thiện, làm rõ hướng tuyến, quy mô đầu tư, nhu cầu vận tải và phương án kỹ thuật sơ bộ. Đồng thời, các bên cũng đã tiến hành trao đổi về mô hình đầu tư theo phương thức đối tác công - tư (PPP), xác định nguyên tắc phân chia trách nhiệm giữa Nhà nước và doanh nghiệp, cũng như định hướng huy động nguồn lực từ các tổ chức tài chính trong và ngoài nước.

Quá trình nghiên cứu cũng cho thấy dự án sở hữu dư địa phát triển lớn, song để hiện thực hóa hiệu quả cần tiếp tục hoàn thiện các điều kiện về cơ chế và phương án tài chính phù hợp với tính chất liên quốc gia.

Đoạn tuyến phía Việt Nam, đặc biệt khu vực từ cửa khẩu Mụ Giạ về cảng Vũng Áng, có địa hình phức tạp, đặt ra yêu cầu cao về giải pháp kỹ thuật và nguồn lực đầu tư, đồng thời mở ra không gian để doanh nghiệp phát huy năng lực tổ chức thi công các công trình quy mô lớn.

Về phía Lào, việc xây dựng phương án tài chính đồng bộ cho toàn tuyến cũng cần được thúc đẩy, tạo tiền đề để dự án sớm bước vào giai đoạn triển khai thực chất. Đây là những yếu tố đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa Chính phủ hai nước và vai trò chủ động, tiên phong của doanh nghiệp trong đề xuất giải pháp tổng thể.

Bộ trưởng Xây dựng Trần Hồng Minh nhấn mạnh dự án đường sắt Vũng Áng - Mụ Giạ - Thakhek - Viêng Chăn là dự án mang tầm chiến lược dài hạn, hiện thực hóa việc giúp Lào từ "quốc gia không có biển" trở thành "quốc gia kết nối", cần triển khai sớm.

Tuy nhiên, để dự án khi triển khai, đi vào vận hành đảm bảo thực chất, hiệu quả, Bộ trưởng Trần Hồng Minh đề nghị hai bên, đặc biệt là Liên danh Đèo Cả - PTL tiếp tục nghiên cứu, đề xuất cách thức triển khai dự án PPP, từ tư vấn dự án, tư vấn quản lý dự án, phân chia dự án thành phần, xác định nguồn vốn, huy động vốn và cả về công nghệ, tiêu chuẩn, quy chuẩn đảm bảo đồng bộ, thống nhất.

Tại đây, đại diện liên danh nhà đầu tư nghiên cứu đề xuất dự án, ông Hồ Minh Hoàng – Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Đèo Cả cho biết, sau khoảng 3 năm triển khai nghiên cứu, liên danh đã thực hiện các bước cơ bản của giai đoạn tiền khả thi và khả thi, tạo nền tảng quan trọng để tiến tới phê duyệt chủ trương đầu tư.

Nguồn thu chính khi tuyến hoàn thành và đi vào vận hành sẽ đến từ hoạt động vận tải hàng hóa, đặc biệt là luồng hàng từ Lào sang Việt Nam qua cảng Vũng Áng. Tuy nhiên, mấu chốt để dự án đảm bảo tiến độ triển khai là khả năng thu xếp vốn của phía Lào đối với tổng thể dự án, cũng như việc thu xếp phần vốn ngân sách của Chính phủ Việt Nam theo tỷ lệ tham gia.

Từ thực tiễn đó, liên danh nhà đầu tư nghiên cứu dự án đề xuất lập kế hoạch chi tiết để đảm bảo cho việc phê duyệt chủ trương đầu tư dự án, đồng thời làm rõ trách nhiệm của các doanh nghiệp, Chính phủ và cơ chế bảo lãnh vốn vay quốc tế. Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Đèo Cả cũng cho biết cần đẩy nhanh công tác thiết kế kỹ thuật, sớm hoàn thiện hồ sơ để phục vụ thẩm định và triển khai theo đúng kế hoạch.

Theo ông, việc xác lập vai trò chính thức của các doanh nghiệp khi triển khai dự án là yếu tố then chốt để tạo niềm tin cho các tổ chức tài chính quốc tế, đồng thời bảo đảm tính khả thi cho toàn bộ quá trình triển khai.

“Khi có sự cam kết rõ ràng từ Chính phủ hai nước, dự án mới có thể thu hút được nguồn lực và triển khai thành công", Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Đèo Cả cho hay.

Tập đoàn Đèo Cả đề xuất phương án triển khai toàn tuyến theo một mô hình PPP thống nhất, với sự tham gia của liên danh doanh nghiệp hai nước, nhằm đảm bảo tính đồng bộ từ thiết kế, thi công đến vận hành, đồng thời, kiến nghị thành lập một đầu mối quản lý chung, có sự tham gia của cả hai phía, để thống nhất tiêu chuẩn, quy trình và điều phối toàn bộ dự án. Việc thống nhất một đơn vị tư vấn chung cho toàn dự án cũng được đề xuất nhằm đảm bảo tính nhất quán trong quá trình triển khai.

Về phía nước bạn Lào, ông Chanthone Sitthixay – Chủ tịch PTL bày tỏ đồng tình với các ý kiến từ phía doanh nghiệp Việt Nam đại diện liên danh nhà đầu tư, cho rằng đây là cách tiếp cận sáng tạo, linh hoạt trong việc xây dựng cơ chế triển khai, đặc biệt là các giải pháp nhằm rút ngắn thời gian nhưng vẫn đảm bảo tiến độ và hiệu quả dự án.

Nhất trí với đề xuất xác lập vai trò của liên danh doanh nghiệp Việt - Lào trong triển khai dự án, đại diện PTL nhấn mạnh việc tiến tới ký kết thỏa thuận hợp tác có sự chứng kiến của lãnh đạo cấp cao hai nước tạo nền tảng pháp lý vững chắc và củng cố niềm tin cho các đối tác tài chính.

Tại đây, Bộ trưởng Bộ Công chính và Vận tải Lào Leklay Sivilay cho biết phía Lào mong muốn thúc đẩy các dự án kết nối hạ tầng trọng điểm, mang tính chiến lược giữa hai nước, đồng thời tăng cường trao đổi chuyên gia, chia sẻ kinh nghiệm trong quản lý dự án xây dựng. Bộ trưởng Bộ Công chính và Vận tải Lào đề nghị liên danh doanh nghiệp hai nước triển khai dự án tốc độ và hiệu quả, đảm bảo lợi ích đôi bên.

Về phía Việt Nam, Bộ trưởng Bộ Xây dựng đánh giá cao sự chủ động, tích cực của liên danh trong việc nghiên cứu, đề xuất phương án triển khai dự án. Các kiến nghị về cơ chế, mô hình đầu tư và tổ chức thực hiện được ghi nhận là có tính thực tiễn cao, phù hợp với đặc thù của một dự án hạ tầng liên quốc gia, đồng thời thể hiện rõ vai trò tiên phong của doanh nghiệp trong việc đồng hành cùng Nhà nước.

Kết luận buổi làm việc, các bên thống nhất tăng cường trao đổi đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện hồ sơ dự án, đặc biệt là kế hoạch triển khai chi tiết, phương án tài chính và công tác thiết kế kỹ thuật. Đồng thời, việc báo cáo và xin ý kiến chỉ đạo từ lãnh đạo cấp cao hai nước sẽ được xúc tiến trong thời gian sớm nhất để thúc đẩy dự án đến giai đoạn triển khai đầu tư.

Dự án đường sắt kết nối Việt – Lào từ Vũng Áng - Mụ Giạ - Thakhek - Viêng Chăn được xác định là một trong những công trình hạ tầng then chốt trong hợp tác Việt Nam - Lào, góp phần mở ra hành lang vận tải hiệu quả, kết nối trực tiếp Lào với biển Đông thông qua hệ thống cảng biển miền Trung Việt Nam.

Với tổng chiều dài khoảng 500 - 560km, tuyến đường sắt đi qua nhiều khu vực địa hình phức tạp, đòi hỏi yêu cầu cao về kỹ thuật và nguồn lực đầu tư.

Khi hoàn thành, dự án không chỉ giúp giảm chi phí logistics, thúc đẩy xuất nhập khẩu hàng hóa mà còn tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội cho các địa phương dọc tuyến, đồng thời nâng cao năng lực kết nối khu vực.

Theo kế hoạch, toàn tuyến được đầu tư, xây dựng và vận hành đồng bộ trong giai đoạn từ quý I/2028 đến quý II/2030.

Công ty cổ phần Đầu tư hạ tầng giao thông Đèo Cả (HHV), theo báo cáo tài chính hợp nhất năm 2025, ghi nhận doanh thu hơn 3.801 tỷ đồng, tăng trưởng gần 15% so với năm 2024. Lợi nhuận sau thuế đạt hơn 671 tỷ đồng, tăng trưởng 35,5%. Tổng tài sản hơn 40.752 tỷ đồng, cho thấy quy mô và năng lực tài chính tiếp tục được củng cố.

Đến nay, HHV đã tham gia đầu tư, thi công và quản lý vận hành gần 670 km đường cao tốc và quốc lộ, hơn 40 km hầm đường bộ và 21 trạm thu phí, với tổng mức đầu tư các dự án PPP khoảng 60.000 tỷ đồng.

Trong lĩnh vực đầu tư, bên cạnh các dự án hiện hữu, HHV đang cùng Tập đoàn Đèo Cả (công ty mẹ) nghiên cứu đề xuất nhiều dự án hạ tầng giao thông trọng điểm trong đó bao gồm dự án đường sắt kết nối Việt - Lào, đồng thời tiếp tục củng cố nguồn nhân lực và công nghệ hiện đại, chuẩn bị bài bản để sẵn sàng tham gia triển khai dự án.