Diễn biến và những ẩn số sau cuộc bán tháo PNJ trong tháng 7/2026

Phiên 31/7, cổ phiếu PNJ có thời điểm giảm hết biên độ xuống 30.250 đồng, mức thấp nhất kể từ tháng 10/2020. PNJ kết thúc tháng 7 ở mức 31.000 đồng/ cổ phiếu, với khối lượng giao dịch gần 18 triệu đơn vị trong phiên cuối tháng.

So với mức 63.000 đồng vào cuối tháng 6, thị giá PNJ đã giảm khoảng 52% tại đáy trong phiên. Với gần 512 triệu cổ phiếu lưu hành, quy mô vốn hóa của doanh nghiệp từ khoảng 32.300 tỷ đồng co lại còn xấp xỉ 15.800 tỷ đồng, tương đương khoảng 16.500 tỷ đồng giá trị thị trường bị xóa sổ.

Vòng xoáy bán tháo PNJ tháng 7

Điểm khởi đầu của biến động xuất hiện đầu tháng 7, khi cơ quan chức năng công bố việc điều tra ông Đặng Ngọc Thảo, nguyên Giám đốc Công ty TNHH MTV Giám định PNJ, thường được biết đến với tên P-Lab, liên quan đến vụ án buôn lậu kim cương.

Thị trường phản ứng gần như tức thời. PNJ giảm sàn ba phiên liên tiếp vào các ngày 3, 6 và 7/7, từ 63.100 đồng xuống 50.800 đồng. Phiên 8/7, dòng tiền bắt đáy bất ngờ hấp thụ hơn 25 triệu cổ phiếu, giúp PNJ đảo chiều tăng 2,36% lên 52.000 đồng. Nhưng nhịp hồi này không kéo dài. Cổ phiếu tiếp tục giảm sâu trong những phiên kế tiếp, dù từng có một phiên tăng trần vào ngày 14/7.

Đợt bán mạnh nhất diễn ra từ ngày 21 đến 24/7, khi PNJ có bốn phiên giảm sàn liên tiếp, từ 41.000 đồng xuống 30.750 đồng. Riêng phiên 24/7, hơn 41,3 triệu cổ phiếu được sang tay, lập kỷ lục thanh khoản kể từ khi PNJ niêm yết. Dù dòng tiền bỏ ra hơn 1.200 tỷ đồng để hấp thụ nguồn cung, cổ phiếu vẫn đóng cửa tại giá sàn và còn hơn 423.000 đơn vị chờ bán.

Thanh khoản kỷ lục cho thấy có lực cầu rất lớn tham gia bắt đáy, nhưng đồng thời phản ánh nhu cầu thoát khỏi cổ phiếu ở quy mô chưa từng có. Khối ngoại là một trong những nguồn cung đáng kể. Trong phiên 24/7, nhà đầu tư nước ngoài bán ròng khoảng 533,5 tỷ đồng, tương ứng gần 17,3 triệu cổ phiếu.

Trước đó, ngày 8/7, nhóm quỹ liên quan VinaCapital đã bán hơn 3,08 triệu cổ phiếu PNJ, đưa tỷ lệ sở hữu gộp với các bên liên quan xuống dưới ngưỡng 5% và không còn tư cách cổ đông lớn. Tuy nhiên, việc một quỹ giảm tỷ trọng cần được phân biệt với một cuộc tháo chạy đồng loạt của toàn bộ cổ đông tổ chức.

Cùng lúc, một số công ty chứng khoán giảm hoặc ngừng cấp margin đối với PNJ. Khi tỷ lệ cho vay bị hạ, sức mua mới dành cho cổ phiếu giảm xuống. Những tài khoản đang sử dụng đòn bẩy cũng có thể phải bổ sung tài sản bảo đảm hoặc chủ động bán bớt cổ phiếu.

Tính đến hết tháng 7, thị giá thấp của cổ phiếu PNJ có thể khiến các chỉ số P/E hoặc P/B nhìn bề ngoài trở nên hấp dẫn. Tuy nhiên, phép tính dựa trên lợi nhuận quá khứ sẽ kém ý nghĩa nếu chi phí mua lại sản phẩm, uy tín thương hiệu và hành vi khách hàng đã thay đổi.

PNJ đã mua lại 7.000 tỷ đồng giá trị hàng hóa

Đến cuối tháng, báo cáo tài chính quý II đem lại một lớp thông tin khác: cuộc khủng hoảng niềm tin đã bắt đầu chuyển thành chi phí thực trên sổ sách.

Trong quý II/2026, PNJ ghi nhận doanh thu thuần 8.484 tỷ đồng, tăng gần 12% so với cùng kỳ, lợi nhuận gộp đạt hơn 1.563 tỷ đồng. Tuy nhiên, doanh nghiệp lỗ gần 283 tỷ đồng, trái ngược mức lãi 437 tỷ đồng của quý II/2025.

Nguyên nhân chủ yếu đến từ khoản dự phòng 865,5 tỷ đồng liên quan đến nghĩa vụ mua lại kim cương trong bối cảnh nhu cầu bán lại sản phẩm tăng đột biến. Chi phí quản lý doanh nghiệp vì thế vượt 1.060 tỷ đồng, gấp khoảng năm lần cùng kỳ.

Dữ liệu sáu tháng cũng cho thấy hoạt động kinh doanh cốt lõi chưa hoàn toàn suy giảm. Lũy kế nửa đầu năm, PNJ vẫn đạt gần 26.000 tỷ đồng doanh thu và hơn 1.184 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế, tăng trên 6% so với cùng kỳ. Trước đó, riêng quý I, doanh nghiệp đạt 17.245 tỷ đồng doanh thu và 1.467 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế, lần lượt tăng 79% và 116,5%.

Khoản lỗ quý II không xuất phát từ việc khách hàng đột ngột ngừng mua trang sức hay hệ thống cửa hàng mất khả năng tạo doanh thu. Vấn đề nằm ở nghĩa vụ mua lại sản phẩm, đặc biệt là kim cương, vốn trở thành áp lực vốn lưu động khi niềm tin của khách hàng bị thử thách.

Trong 20 ngày đầu tháng 7, PNJ ghi nhận doanh thu khoảng 1.588 tỷ đồng nhưng phải mua lại số trang sức trị giá 5.900 tỷ đồng. Giá trị mua lại cao gấp 3,7 lần lượng hàng bán ra. Tính đến ngày 27/7, tổng giá trị sản phẩm PNJ mua lại từ khách hàng là khoảng 7.062 tỷ đồng.

Từ ngày 21/7, PNJ điều chỉnh quy trình thu đổi. Khách hàng muốn nhận tiền mặt sẽ được thanh toán thành nhiều đợt, thời gian có thể kéo dài tới 120 ngày, trong khi khách hàng đổi sang sản phẩm khác được thực hiện ngay và nhận thêm ưu đãi.

Sau bảy ngày áp dụng, giá trị hàng mua lại giảm còn khoảng 1.162 tỷ đồng và 95% khách hàng chấp nhận chuyển đổi sản phẩm thay vì nhận tiền mặt. Biện pháp này giúp giảm áp lực dòng tiền, nhưng cũng đặt ra một vấn đề khác: chính sách thu đổi vốn được xem là lợi thế của thương hiệu nay trở thành tâm điểm tranh luận về tính thanh khoản của sản phẩm sau khi bán.

Cần lưu ý, con số hơn 7.000 tỷ đồng giá trị hàng hóa PNJ mua lại không đồng nghĩa doanh nghiệp đã phải chi ra từng đó tiền mặt.

Một phần khách hàng có thể lựa chọn đổi sản phẩm cũ sang sản phẩm mới, khi đó giá trị mua lại vẫn được ghi nhận nhưng dòng tiền thực tế chỉ là phần chênh lệch giữa hai món hàng. Với những trường hợp nhận tiền, khoản thanh toán cũng có thể được thực hiện theo lộ trình thay vì chi trả toàn bộ ngay lập tức.

Mặt khác, số tiền bỏ ra để mua lại sản phẩm không phải là khoản mất trắng. Đổi lại, PNJ nhận về vàng, kim cương hoặc trang sức có thể được tái chế, bán lại hoặc sử dụng làm nguyên liệu. Thiệt hại thực tế chỉ phát sinh nếu giá trị thu hồi thấp hơn giá mua lại, sau khi tính thêm chi phí xử lý và thời gian tồn kho.

Nếu giả định giá trị thu hồi thấp hơn khoảng 10%, phần chênh lệch đã tương đương 700 tỷ đồng. Cộng thêm các chi phí liên quan, quy mô dự phòng hơn 800 tỷ đồng trở nên dễ hình dung hơn.

Tuy nhiên, đây mới chỉ là một kịch bản minh họa, bởi doanh nghiệp chưa thuyết minh đủ chi tiết về phương pháp xác định tổn thất. PNJ hiện chưa công bố đầy đủ cơ cấu giữa thanh toán tiền mặt, đổi sản phẩm và nghĩa vụ còn phải trả.

PNJ có thể đang chủ động ghi nhận phần lớn rủi ro ngay trong quý II, chấp nhận "hy sinh" kết quả ngắn hạn để tạo dư địa hoàn nhập trong tương lai nếu giá trị thu hồi thực tế cao hơn dự kiến. Nhưng chừng nào cơ sở tính toán khoản dự phòng chưa được làm rõ, thị trường vẫn khó xác định đây là mức tổn thất thực sự hay một lựa chọn kế toán mang tính phòng thủ.