Điện xanh tạo lợi thế để Việt Nam hút vốn châu Âu

Biến lợi thế thành dòng vốn đầu tư xanh

Việt Nam đang sở hữu nhiều lợi thế mà các nhà đầu tư châu Âu và Bắc Âu tìm kiếm: một nền kinh tế năng động, các kế hoạch tăng trưởng đầy tham vọng, những cam kết rõ ràng về khí hậu và sự hội nhập ngày càng sâu rộng vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Hơn 150 doanh nghiệp Đan Mạch hiện đang hoạt động tại Việt Nam, trong đó các dự án đầu tư lớn gần đây của LEGO Group, Pandora và APM Terminals là minh chứng rõ ràng cho niềm tin của doanh nghiệp Đan Mạch vào tiềm năng phát triển dài hạn của đất nước.

Tuy nhiên, lợi thế chỉ thực sự có ý nghĩa khi được chuyển hóa thành các quyết định đầu tư. Bước tiếp theo đối với Việt Nam không phải là đặt ra thêm những mục tiêu tham vọng hơn, mà là tạo dựng những điều kiện phù hợp để triển khai hiệu quả và nhất quán các mục tiêu hiện có. Nhà đầu tư hiểu rằng cải cách cần thời gian, nhưng họ cần nhìn thấy các cam kết được hiện thực hóa trên thực tế. Chính điều đó tạo dựng niềm tin cho các quyết định đầu tư dài hạn.

Doanh nghiệp chỉ có thể đưa ra những quyết định đầu tư lớn khi có niềm tin vào một môi trường pháp lý rõ ràng, ổn định và bảo đảm hiệu quả về mặt thương mại. Việt Nam là một điểm đến hấp dẫn, nhưng không phải là lựa chọn duy nhất. Khi cân nhắc đầu tư vào Việt Nam, các doanh nghiệp cũng đồng thời đánh giá những thị trường khác, nơi cam kết chính sách có thể được triển khai nhanh, minh bạch và hiệu quả hơn trên thực tế.

Nếu có một ưu tiên có thể tạo ra khác biệt lớn nhất đối với khả năng thu hút dòng vốn đầu tư xanh của Việt Nam, thì đó là ngành điện. Tiếp tục hoàn thiện cơ chế giá điện, mở rộng lưới truyền tải và phát triển năng lượng tái tạo sẽ tạo động lực cho đầu tư dài hạn. Việc phát triển năng lượng tái tạo chỉ phát huy hiệu quả khi nguồn điện có thể được hòa lưới, cung cấp ổn định cho thị trường và vận hành trong một cơ chế minh bạch, có thể dự đoán. Đây cũng là yếu tố góp phần củng cố niềm tin của nhà đầu tư.

Điện gió ngoài khơi là ví dụ rõ nét nhất cho những điều kiện cần thiết để Việt Nam thu hút dòng vốn đầu tư xanh. Tiềm năng của ngành là rất lớn, nhưng chỉ có thể được hiện thực hóa khi thị trường được mở ra bằng các chính sách rõ ràng, nhất quán và hành động kịp thời. Các dự án điện gió ngoài khơi đòi hỏi nguồn vốn đầu tư rất lớn, vì vậy các hợp đồng mua bán điện (PPA) có tính khả thi về mặt thương mại và phù hợp với thông lệ quốc tế sẽ quyết định khả năng huy động nguồn vốn quốc tế và triển khai dự án.

Sự quan tâm của doanh nghiệp Đan Mạch nói riêng và châu Âu nói chung đối với Việt Nam tiếp tục gia tăng, đặc biệt trong các lĩnh vực điện gió ngoài khơi, công nghệ xanh và đổi mới sáng tạo. Một danh mục dự án có tính khả thi về mặt thương mại cùng môi trường chính sách ổn định và có thể dự đoán sẽ tạo điều kiện để doanh nghiệp quyết định đầu tư, mở rộng hoạt động và xây dựng quan hệ hợp tác lâu dài tại Việt Nam.

Bên cạnh đó, phát triển nguồn nhân lực cũng là một điều kiện không thể thiếu của quá trình chuyển đổi xanh. Khi nhu cầu về năng lượng tái tạo, sản xuất công nghệ cao và các ngành công nghiệp xanh ngày càng tăng, nhu cầu đối với lực lượng lao động có kỹ năng phù hợp cũng sẽ tăng theo.

Sự phối hợp chặt chẽ giữa Chính phủ, các cơ sở đào tạo dạy nghề và doanh nghiệp sẽ giúp Việt Nam xây dựng nguồn nhân lực sẵn sàng cho tương lai. Nguồn nhân lực chất lượng này sẽ không chỉ giúp thúc đẩy chuyển đổi xanh, mà còn là một lợi thế cạnh tranh quan trọng để Việt Nam có thể tiếp tục thu hút các nhà đầu tư dài hạn.

ESG: Thước đo năng lực cạnh tranh

ESG (Môi trường, Xã hội và Quản trị) không còn là một yêu cầu mang tính tuân thủ, mà đã trở thành một tiêu chí đánh giá năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Đối với các nhà đầu tư Đan Mạch, ESG là một phần trong cách đánh giá rủi ro, lựa chọn đối tác và đưa ra các quyết định đầu tư dài hạn.

Tại Liên minh châu Âu (EU), các yêu cầu về phát triển bền vững đã trở thành một phần trong khuôn khổ pháp lý. Vì vậy, mọi doanh nghiệp xuất khẩu vào thị trường này đều được kỳ vọng phải hiểu rõ, quản lý và công bố minh bạch các tác động môi trường trong hoạt động của mình.

Đối với doanh nghiệp Việt Nam, đây không chỉ là yêu cầu để tiếp cận thị trường châu Âu mà còn là cơ hội nâng cao vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu và trở thành đối tác hấp dẫn hơn đối với các nhà đầu tư quốc tế. Các doanh nghiệp Đan Mạch khi tìm đối tác thường quan tâm đến hiệu quả năng lượng, sử dụng năng lượng tái tạo, nguồn cung ứng bền vững, giảm phát thải cũng như tác động tổng thể của doanh nghiệp đối với thiên nhiên và đa dạng sinh học.

Yếu tố xã hội cũng có ý nghĩa không kém. Đan Mạch có truyền thống lâu đời về các tổ chức công đoàn, với vai trò thúc đẩy môi trường làm việc an toàn, bảo đảm mức lương và điều kiện lao động phù hợp, đồng thời tạo dựng cơ chế đối thoại hiệu quả giữa người lao động và người sử dụng lao động.

Chính vì vậy, các doanh nghiệp Đan Mạch đặc biệt quan tâm đến những yếu tố như an toàn và vệ sinh lao động, thời gian làm việc hợp lý, mức lương công bằng và việc tôn trọng quyền của người lao động.

Việt Nam đã đạt nhiều tiến bộ trong việc hoàn thiện khung pháp lý về lao động. Việc thực hiện các cam kết trong Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam - EU (EVFTA), trong đó có Công ước của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) về Quyền Tự do Hiệp hội và Bảo vệ Quyền Tổ chức, sẽ tiếp tục củng cố niềm tin của nhà đầu tư, đồng thời khẳng định cam kết của Việt Nam đối với các tiêu chuẩn lao động được quốc tế công nhận.

Bên cạnh môi trường và xã hội, quản trị doanh nghiệp là trụ cột còn lại của ESG. Một hệ thống quản trị doanh nghiệp minh bạch, báo cáo tài chính đáng tin cậy, việc tuân thủ quy định pháp luật và các biện pháp phòng, chống tham nhũng hiệu quả không chỉ phản ánh trách nhiệm của doanh nghiệp mà còn cho thấy năng lực phát triển bền vững và mức độ sẵn sàng thu hút đầu tư trong dài hạn.

Nhìn rộng hơn, ESG không phải là gánh nặng tuân thủ mà là cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh, tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu và xây dựng niềm tin với các đối tác quốc tế. Trong bối cảnh chuyển đổi xanh đang định hình lại thương mại và đầu tư trên toàn cầu, những doanh nghiệp chuẩn bị sớm sẽ có nhiều lợi thế hơn trong tương lai.

Uy tín quyết định sức hút vốn xanh của IFC

Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để trở thành trung tâm tài chính xanh của khu vực thông qua việc phát triển Trung tâm Tài chính Quốc tế. Việc tài chính xanh và ESG được xác định là những trụ cột quan trọng trong định hướng này là một bước đi rất đáng hoan nghênh. Tuy nhiên, các định chế tài chính toàn cầu không chỉ tìm kiếm thêm cơ hội đầu tư, mà còn tìm kiếm những dự án minh bạch, có tính khả thi về mặt tài chính và được quản lý rủi ro hiệu quả.

Việt Nam đã có những bước đi quan trọng với việc ban hành Danh mục Phân loại xanh quốc gia vào năm 2025. Bước tiếp theo là bảo đảm các khuôn khổ này được triển khai hiệu quả và tiếp tục tiệm cận với các chuẩn mực quốc tế.

Bên cạnh việc hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, Việt Nam còn có nhiều dư địa để phát triển các cơ chế tài chính đổi mới nhằm huy động nguồn vốn tư nhân. Trái phiếu xanh và các công cụ tài chính gắn với phát triển bền vững đều rất quan trọng, nhưng cơ chế tài chính kết hợp cũng sẽ có vai trò không kém.

Đây là mô hình kết hợp các cơ chế bảo lãnh của Chính phủ, đồng đầu tư và chia sẻ rủi ro để huy động nguồn vốn tư nhân ở quy mô lớn hơn nhiều. Quỹ Xuất khẩu và Đầu tư Đan Mạch (EIFO) là một ví dụ tiêu biểu cho cách tiếp cận này khi đã hỗ trợ thành công hơn 200 dự án về năng lượng tái tạo và hạ tầng bền vững không chỉ tại Đan Mạch mà còn nhiều quốc gia khác trên thế giới.

Điều các nhà đầu tư cần là những dự án có tính khả thi về mặt thương mại, với các rủi ro được nhận diện đầy đủ và quản lý hiệu quả. Một Trung tâm Tài chính Quốc tế thành công cũng cần được xây dựng trên một hệ sinh thái hoàn chỉnh, bao gồm các quỹ đầu tư xanh, các đơn vị cung cấp dịch vụ bảo đảm ESG, đơn vị tư vấn phát triển bền vững, chuyên gia pháp lý, doanh nghiệp fintech và các định chế tài chính chuyên biệt. Việc quy tụ đầy đủ các chủ thể này sẽ giúp Việt Nam nâng cao đáng kể năng lực cạnh tranh để trở thành trung tâm tài chính xanh của khu vực.

Trên hết, điều quan trọng vẫn là biến những cam kết về chuyển đổi xanh và ứng phó với biến đổi khí hậu thành hành động cụ thể. Khi các cam kết đó được triển khai hiệu quả, nhất quán và bám sát tiến độ, Việt Nam sẽ tiếp tục củng cố uy tín đối với các nhà đầu tư quốc tế và tạo nền tảng để huy động dòng vốn tư nhân trong dài hạn.