Doanh thu tăng hai chữ số, vì sao lợi nhuận CII giảm gần một nửa?

Lợi nhuận CII bị bào mòn bởi chi phí tài chính

Trong nửa đầu năm, doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ của CII đạt hơn 1.654 tỷ đồng. Sau khi trừ các khoản giảm trừ doanh thu, doanh thu thuần còn gần 1.586 tỷ đồng, cao hơn 11% so với cùng kỳ 2025.

Mảng thu phí giao thông tiếp tục đóng vai trò trụ cột, mang về khoảng 1.409 tỷ đồng doanh thu, tăng gần 8% so với cùng kỳ và chiếm khoảng 85% tổng doanh thu trước giảm trừ.

Với giá vốn khoảng 480 tỷ đồng, hoạt động thu phí tạo ra gần 930 tỷ đồng lợi nhuận gộp, tương ứng biên lợi nhuận gộp xấp xỉ 66%. Đây vẫn là tài sản tạo tiền và tạo lợi nhuận hiệu quả nhất trong hệ sinh thái của CII.

Doanh nghiệp cho biết tăng trưởng doanh thu thu phí chủ yếu đến từ lưu lượng phương tiện đi qua các trạm tăng lên, cùng với việc điều chỉnh giá vé tại dự án cao tốc Trung Lương – Mỹ Thuận.

Trong khi đó, các mảng còn lại chưa tạo ra đóng góp đáng kể. Doanh thu xây dựng và duy tu công trình đạt gần 80 tỷ đồng nhưng có biên lợi nhuận thấp. Mảng bất động sản đem về khoảng 44 tỷ đồng, giảm so với cùng kỳ. Một số hoạt động xây dựng theo hợp đồng BT hoặc bán hàng gần như không tạo ra chênh lệch đáng kể giữa doanh thu và giá vốn.

Như vậy, tăng trưởng lợi nhuận gộp của CII gần như tập trung vào các dự án thu phí, thay vì đến từ sự phục hồi đồng đều của toàn bộ hệ sinh thái. Tuy nhiên, phần cải thiện ở hoạt động cốt lõi chưa đủ bù đắp sự suy giảm của thu nhập tài chính.

Doanh thu tài chính sáu tháng giảm hơn 41%, còn gần 236 tỷ đồng. Đáng chú ý, các khoản thu nhập tài chính khác liên quan đến dự án BOT giảm mạnh. CII lý giải rằng một phần lợi ích tài chính của các dự án BOT đang khai thác đã được thu hồi dần thông qua doanh thu thu phí trong kỳ. Cấu trúc ghi nhận lợi ích từ các dự án đang thay đổi: doanh thu và lợi nhuận gộp từ thu phí tăng lên, nhưng thu nhập tài chính liên quan đến các quyền lợi BOT giảm xuống.

Trong khi doanh thu tài chính co lại, chi phí tài chính vẫn ở mức hơn 722 tỷ đồng. Riêng chi phí lãi vay, hỗ trợ vốn và các chi phí liên quan đến vay, trái phiếu đạt hơn 732 tỷ đồng, tăng gần 8%.

Chênh lệch giữa doanh thu và chi phí tài chính vì thế âm gần 487 tỷ đồng, lớn hơn so với mức âm hơn 320 tỷ đồng của cùng kỳ. Đây là nguyên nhân quan trọng khiến lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh giảm gần 28%, dù lợi nhuận gộp vẫn tăng.

Kết quả kinh doanh của CII còn chịu ảnh hưởng bởi các khoản phân bổ và khấu hao phát sinh từ hoạt động mua bán, hợp nhất doanh nghiệp. Trong hơn 206 tỷ đồng chi phí quản lý doanh nghiệp, có khoảng 108 tỷ đồng phân bổ lợi thế thương mại và hơn 33 tỷ đồng khấu hao, phân bổ phần giá trị tài sản được đánh giá lại khi hợp nhất. Đây phần lớn là các chi phí kế toán không trực tiếp làm giảm tiền mặt trong kỳ, nhưng vẫn bào mòn lợi nhuận báo cáo.

Lợi nhuận trước thuế sáu tháng đạt gần 160 tỷ đồng, giảm 19%. Lợi nhuận sau thuế giảm mạnh hơn, xuống 96 tỷ đồng, do chi phí thuế tăng trong khi cùng kỳ năm trước CII được hưởng tác động tích cực từ khoản thuế thu nhập doanh nghiệp hoãn lại.

Một điểm đáng chú ý khác là phần lớn lợi nhuận hợp nhất không thuộc về cổ đông CII. Trong 96 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế, khoảng 63 tỷ đồng thuộc về cổ đông không kiểm soát tại các công ty con. Phần lợi nhuận dành cho cổ đông công ty mẹ chỉ khoảng 33 tỷ đồng. Diễn biến này cho thấy quy mô lợi nhuận hợp nhất chưa phản ánh đầy đủ lợi ích thực tế mà cổ đông CII được hưởng.

Lãi tạm tính khoản đầu tư vào PC1 là 113 tỷ đồng

Đến cuối tháng 6/2026, tổng tài sản của CII đạt gần 43.474 tỷ đồng, tăng gần 5.957 tỷ đồng chỉ sau sáu tháng. Trong khi vốn chủ sở hữu tăng khoảng 999 tỷ đồng, nợ phải trả tăng gần 4.958 tỷ đồng. Như vậy, hơn 83% phần tài sản tăng thêm được tài trợ bằng nợ phải trả. Tổng nợ của CII cuối kỳ lên tới 30.518 tỷ đồng, tương đương hơn 70% tổng tài sản.

Nếu chỉ tính vay, nợ thuê tài chính và trái phiếu chuyển đổi, nghĩa vụ tài chính của doanh nghiệp vào khoảng 27.792 tỷ đồng, tăng gần 4.926 tỷ đồng so với đầu năm. Trong đó, vay và nợ thuê tài chính ngắn hạn hơn 6.063 tỷ đồng, vay và nợ thuê tài chính dài hạn gần 18.471 tỷ đồng, trái phiếu chuyển đổi dài hạn hơn 3.257 tỷ đồng. Tỷ lệ nợ tài chính trên vốn chủ sở hữu vào khoảng 2,15 lần, phản ánh mức độ đòn bẩy cao đặc trưng của một doanh nghiệp đầu tư hạ tầng.

CII hiện có khoảng 1.619 tỷ đồng tiền và tương đương tiền. Tuy nhiên, con số thanh khoản rộng hơn còn bao gồm hơn 3.500 tỷ đồng tiền gửi có kỳ hạn, khoảng 1.640 tỷ đồng các khoản cho vay, hỗ trợ vốn và hơn 1.000 tỷ đồng chứng khoán kinh doanh.

Trong kỳ, CII đã bỏ khoảng 738 tỷ đồng mua 36,87 triệu cổ phiếu PC1. Đến cuối tháng 6, giá trị hợp lý của khoản đầu tư này đạt gần 852 tỷ đồng, cao hơn giá vốn hơn 113 tỷ đồng. Ngược lại, khoản đầu tư vào cổ phiếu HUT có giá vốn hơn 288 tỷ đồng nhưng giá trị hợp lý chỉ còn khoảng 239 tỷ đồng, buộc doanh nghiệp duy trì khoản dự phòng gần 50 tỷ đồng.

Bên cạnh tài sản tài chính, CII cũng tiếp tục gia tăng quy mô bất động sản dở dang. Hàng tồn kho cuối kỳ đạt hơn 5.500 tỷ đồng, trong đó khoảng 5.067 tỷ đồng nằm tại các dự án bất động sản.

Các dự án có giá trị lớn gồm NBB Garden III với hơn 1.611 tỷ đồng, De Lagi khoảng 1.390 tỷ đồng, khu căn hộ cao tầng NBB II hơn 1.228 tỷ đồng và khu dân cư Sơn Tịnh – Quảng Ngãi hơn 718 tỷ đồng.

Đây là nguồn doanh thu tiềm năng, nhưng cũng là phần vốn bị khóa trong thời gian dài, phụ thuộc vào tiến độ pháp lý, thi công và khả năng bán hàng.

Một biến động lớn khác là khoản trả trước dài hạn cho người bán tăng lên hơn 1.918 tỷ đồng. Riêng khoản tạm ứng cho Tập đoàn Đèo Cả để thực hiện dự án mở rộng cao tốc TP.HCM – Trung Lương – Mỹ Thuận lên tới hơn 1.333 tỷ đồng.

Chi phí xây dựng cơ bản dở dang cũng tăng hơn 54%, đạt khoảng 886 tỷ đồng. Trong đó, dự án mở rộng cao tốc TP.HCM – Trung Lương – Mỹ Thuận ghi nhận gần 370 tỷ đồng, còn hạ tầng khu đô thị mới Thủ Thiêm gần 395 tỷ đồng. Các con số này cho thấy CII đang bước vào một chu kỳ đầu tư mới, thay vì chỉ tập trung khai thác những tài sản BOT hiện hữu.

Áp lực vốn vì thế tiếp tục phản ánh rõ trên báo cáo lưu chuyển tiền tệ. Trong sáu tháng, dòng tiền từ hoạt động kinh doanh âm gần 846 tỷ đồng. Dòng tiền đầu tư âm hơn 4.214 tỷ đồng. Ngược lại, dòng tiền tài chính dương hơn 5.903 tỷ đồng.

CII đã thu hơn 8.427 tỷ đồng từ vay và hợp tác đầu tư, đồng thời trả gần 2.981 tỷ đồng nợ gốc. Do đó, lượng tiền mặt cuối kỳ tăng không xuất phát từ hoạt động kinh doanh, mà chủ yếu nhờ huy động nguồn vốn mới. Riêng tiền lãi vay đã trả trong kỳ lên tới gần 999 tỷ đồng, cao gấp hơn sáu lần lợi nhuận trước thuế.

Trong kỳ, CII cũng chuyển đổi hơn 4,65 triệu trái phiếu thành trên 46,5 triệu cổ phiếu, qua đó tăng vốn điều lệ thêm khoảng 465 tỷ đồng. Giao dịch này giúp giảm một phần nghĩa vụ nợ, nhưng đồng thời làm tăng số lượng cổ phiếu lưu hành và gây pha loãng lợi ích của cổ đông hiện hữu. Lãi cơ bản trên cổ phiếu sáu tháng vì thế chỉ còn 40 đồng, thấp hơn mức 80 đồng cùng kỳ.