Đọc chỉ số tài chính VCBS sau đợt tăng vốn kỷ lục hơn gấp 3 lần

Báo cáo tài chính quý II/2026 của Công ty TNHH Chứng khoán Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam – Chứng khoán Vietcombank (VCBS) cho thấy một hiện tượng tương đối đáng chú ý: quy mô tài sản, doanh thu và nguồn vốn đều tăng mạnh, nhưng lợi nhuận có suy giảm.

Trong quý II, VCBS ghi nhận doanh thu hoạt động hơn 573 tỷ đồng, tăng khoảng 42% so với cùng kỳ năm trước. Lũy kế sáu tháng đầu năm, doanh thu đạt gần 1.098 tỷ đồng, tăng 47%.

Dù vậy, lợi nhuận trước thuế quý II chỉ đạt gần 123 tỷ đồng, giảm hơn 4%. Lợi nhuận sau thuế còn khoảng 98,7 tỷ đồng, cũng thấp hơn cùng kỳ. Tính chung nửa đầu năm, VCBS báo lãi trước thuế gần 223 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế hơn 178 tỷ đồng, lần lượt giảm khoảng 12,2% và 12,3%.

Diễn biến này khiến biên lợi nhuận thu hẹp đáng kể. Biên lợi nhuận trước thuế trong sáu tháng đầu năm giảm từ gần 34% xuống khoảng 20%, trong khi biên lợi nhuận sau thuế lùi từ hơn 27% về khoảng 16%.

Margin và tài sản sinh lãi trở thành động lực tăng trưởng của VCBS

Nguồn thu lớn nhất của VCBS trong nửa đầu năm không đến từ môi giới, mà từ tiền lãi của các tài sản tài chính và hoạt động cho vay.

Doanh thu từ các khoản cho vay và phải thu đạt gần 525 tỷ đồng, tăng hơn 56% so với cùng kỳ. Lãi từ các khoản đầu tư nắm giữ đến ngày đáo hạn – HTM đạt hơn 166 tỷ đồng, gấp nhiều lần mức hơn 5 tỷ đồng của nửa đầu năm 2025.

Cùng với đó, cổ tức và tiền lãi từ danh mục tài sản tài chính ghi nhận thông qua lãi, lỗ – FVTPL đạt khoảng 160 tỷ đồng. Tổng nguồn thu mang tính chất tiền lãi và cổ tức lên tới khoảng 855 tỷ đồng, chiếm gần 78% doanh thu hoạt động của VCBS.

Cơ cấu này cho thấy mô hình kinh doanh của công ty đang dịch chuyển ngày càng rõ về phía cho vay ký quỹ, tiền gửi và đầu tư trái phiếu. Đây là những hoạt động có thể tạo dòng thu nhập tương đối đều đặn, nhưng đồng thời đòi hỏi quy mô vốn lớn và khiến kết quả kinh doanh phụ thuộc nhiều hơn vào chi phí huy động.

Tại cuối tháng 6/2026, tổng dư nợ cho vay của VCBS đạt hơn 12.142 tỷ đồng, tăng 29% so với đầu năm. Trong đó, cho vay ký quỹ đạt gần 11.887 tỷ đồng, tăng hơn 33%, còn dư nợ ứng trước tiền bán chứng khoán giảm gần một nửa, xuống khoảng 256 tỷ đồng.

Riêng dư nợ margin đã tương đương hơn 46% tổng tài sản của công ty. Việc mở rộng cho vay giúp VCBS gia tăng thu nhập lãi, nhưng cũng làm tăng mức độ nhạy cảm trước biến động thị trường. Khi giá cổ phiếu giảm sâu, chất lượng tài sản bảo đảm suy yếu có thể khiến công ty phải yêu cầu nhà đầu tư bổ sung tài sản hoặc thực hiện bán giải chấp.

Mảng môi giới vẫn tăng trưởng, song chưa trở thành động lực lợi nhuận tương xứng. Doanh thu môi giới sáu tháng đạt hơn 207 tỷ đồng, tăng gần 29%. Tuy nhiên, chi phí môi giới tăng nhanh hơn, lên hơn 157 tỷ đồng. Lợi nhuận gộp ước tính từ hoạt động này chỉ vào khoảng 50 tỷ đồng, trong khi biên lợi nhuận giảm nhẹ.

Quy mô tài sản chứng khoán của khách hàng lưu ký tại Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam đạt hơn 87.400 tỷ đồng. Tiền gửi của nhà đầu tư cuối kỳ đạt hơn 4.824 tỷ đồng, tăng gần 9% so với đầu năm.

Tiền gửi giao dịch của nhà đầu tư nước ngoài tăng từ khoảng 662 tỷ đồng lên hơn 1.551 tỷ đồng. Đây là tín hiệu thuận lợi đối với hoạt động môi giới và dịch vụ khách hàng, dù mức tăng tiền gửi chưa phản ánh đầy đủ khả năng chuyển hóa thành doanh thu giao dịch.

Với hoạt động tự doanh, doanh thu từ tài sản FVTPL đạt khoảng 171 tỷ đồng, giảm gần 24%, trong khi chi phí liên quan tăng hơn 50%. Sau khi trừ các khoản chi phí, đóng góp ròng ước tính của mảng này giảm mạnh so với cùng kỳ.

Danh mục FVTPL của VCBS có giá trị hợp lý khoảng 5.665 tỷ đồng, nhưng phần lớn tập trung ở trái phiếu, tiền gửi và chứng chỉ tiền gửi. Giá trị cổ phiếu và chứng chỉ quỹ chỉ chiếm tỷ trọng nhỏ trong tổng tài sản.

Cuối quý II, giá trị hợp lý của danh mục FVTPL thấp hơn giá gốc khoảng 92 tỷ đồng. Phần chênh lệch chủ yếu xuất phát từ trái phiếu niêm yết, khi giá trị thị trường thấp hơn giá mua gần 96 tỷ đồng. Như vậy, rủi ro tự doanh của VCBS hiện không nằm nhiều ở cổ phiếu, mà nghiêng về biến động lãi suất và định giá trái phiếu.

Vốn tăng, thêm nguồn lực mở rộng cho vay

Tổng tài sản của VCBS tại ngày 30/6/2026 đạt gần 25.674 tỷ đồng, tăng hơn 30% so với đầu năm.

Tháng 5/2026, VCBS đã tăng vốn điều lệ từ 2.500 tỷ đồng lên 8.500 tỷ đồng. Nhờ nguồn lực mới, vốn chủ sở hữu tăng hơn 82%, lên hơn 9.209 tỷ đồng. Tỷ lệ nợ phải trả trên vốn chủ sở hữu theo đó giảm từ khoảng 2,9 lần xuống còn 1,79 lần, trong khi dư nợ vay trên vốn chủ sở hữu giảm từ 2,76 lần xuống khoảng 1,69 lần.

Việc tăng vốn giúp VCBS mở rộng đáng kể dư địa cho vay ký quỹ và đầu tư mà không phải gia tăng đòn bẩy với tốc độ tương ứng. T

Chi phí tài chính trong sáu tháng đầu năm lên tới hơn 515 tỷ đồng, tăng khoảng 145%. Riêng chi phí lãi vay đạt gần 499,5 tỷ đồng, cao hơn 138% so với cùng kỳ.

Trong khi thu nhập tiền lãi và cổ tức tăng thêm khoảng 335 tỷ đồng, chi phí lãi vay cũng tăng gần 289 tỷ đồng. Phần tăng thêm của thu nhập vì vậy phần lớn bị hấp thụ bởi chi phí vốn, khiến lợi nhuận không theo kịp doanh thu.

Các khoản chi phí khác cũng gia tăng. Chi phí hoạt động tăng hơn 33%, lên khoảng 267 tỷ đồng; chi phí quản lý tăng gần 35%, đạt hơn 111 tỷ đồng. Chi phí nhân sự, khấu hao, dịch vụ mua ngoài và vận hành hệ thống đều cao hơn cùng kỳ, phản ánh quá trình mở rộng quy mô kinh doanh.

Nguồn lực tài chính mới chủ yếu được phân bổ vào hai nhóm tài sản. Danh mục HTM tăng hơn gấp đôi lên 6.231 tỷ đồng, phần lớn là các hợp đồng tiền gửi. Dư nợ cho vay tăng thêm hơn 2.700 tỷ đồng, lên trên 12.100 tỷ đồng.

Trong khi đó, danh mục FVTPL giảm gần 844 tỷ đồng. Sự dịch chuyển này cho thấy VCBS đang thu hẹp một phần tài sản giao dịch để tập trung vào các khoản tạo thu nhập lãi ổn định hơn.

Dù vậy, báo cáo lưu chuyển tiền tệ cho thấy dòng tiền thuần từ hoạt động kinh doanh âm hơn 5.344 tỷ đồng, lớn hơn đáng kể mức âm gần 1.962 tỷ đồng cùng kỳ. Đây chưa hẳn là tín hiệu tiêu cực, bởi phần lớn dòng tiền được sử dụng để tăng cho vay, tiền gửi kỳ hạn và các khoản đầu tư tài chính.

Dòng tiền tài chính dương hơn 5.672 tỷ đồng, bao gồm dòng vốn góp mới và vay ròng, đã bù đắp nhu cầu mở rộng tài sản. Tiền và tương đương tiền cuối kỳ đạt gần 574 tỷ đồng, cao gấp nhiều lần mức khoảng 88 tỷ đồng đầu năm.

Nhìn tổng thể, VCBS đang ở giai đoạn mở rộng bảng cân đối sau tăng vốn. Nền tảng vốn được củng cố, dư nợ margin tăng nhanh và nguồn thu lãi ngày càng đóng vai trò chủ đạo.