Dự luật tài sản số CLARITY mắc kẹt: Crypto, ngân hàng và bài toán lợi ích của TT Trump

Thượng viện Mỹ đã quyết định không tiến hành bỏ phiếu đối với Digital Asset Market Clarity Act (Dự luật về Cấu trúc thị trường Tài sản số), thường được gọi là CLARITY Act, trước kỳ nghỉ tháng 8. Lãnh đạo phe đa số tại Thượng viện John Thune xác nhận dự luật sẽ được đưa trở lại chương trình nghị sự khi các thượng nghị sĩ quay về Washington.

Theo lịch hiện tại, Thượng viện dự kiến trở lại vào ngày 14/9 và chỉ có khoảng ba tuần làm việc trước khi trọng tâm chính trị ngày càng chuyển sang cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng 11.

Chưa bỏ phiếu dự luật CLARITY không đơn thuần chỉ là do thiếu thời gian

CLARITY thậm chí chưa thực hiện được bước bỏ phiếu thủ tục trước kỳ nghỉ. Đây là bước quan trọng để đưa một dự luật gây tranh cãi ra xem xét tại Thượng viện. Để vượt qua ngưỡng thủ tục này, phe ủng hộ cần tập hợp khoảng 60 phiếu, đồng nghĩa không thể chỉ dựa vào số phiếu của đảng Cộng hòa mà vẫn cần sự ủng hộ đáng kể từ các thượng nghị sĩ Dân chủ.

Diễn biến này đánh dấu một bước lùi đáng kể so với kỳ vọng đầu năm. CLARITY từng được xem là mảnh ghép tiếp theo trong chiến lược thiết lập khung pháp lý cho tài sản số tại Mỹ sau khi GENIUS Act về stablecoin trở thành luật năm 2025.

Hạ viện Mỹ đã thông qua phiên bản CLARITY Act vào ngày 17/7/2025 với tỷ lệ 294 phiếu thuận và 134 phiếu chống, trong đó có 78 nghị sĩ Dân chủ bỏ phiếu ủng hộ. Dự luật đặt mục tiêu xác định rõ ranh giới quản lý giữa Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) và Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai (CFTC), đồng thời xây dựng cơ chế đăng ký và các nghĩa vụ về công bố thông tin, lưu ký tài sản khách hàng và xử lý xung đột lợi ích đối với doanh nghiệp tài sản số.

Đến ngày 14/5/2026, Ủy ban Ngân hàng Thượng viện tiếp tục thông qua phiên bản của mình với tỷ lệ 15-9. Hai thượng nghị sĩ Dân chủ Ruben Gallego và Angela Alsobrooks khi đó đứng cùng phe Cộng hòa, nhưng cũng cảnh báo rằng sự ủng hộ tại cấp ủy ban không đồng nghĩa họ chắc chắn sẽ bỏ phiếu thuận khi dự luật được đưa ra toàn thể Thượng viện.

Cuối tháng 7, các nhà lập pháp tiếp tục ghép nội dung đã được xử lý tại Ủy ban Ngân hàng và Ủy ban Nông nghiệp thành một dự thảo mới dài hơn 600 trang, với kỳ vọng đưa CLARITY ra Thượng viện trước kỳ nghỉ hè. Nhưng chính quá trình dung hòa này lại làm lộ rõ hàng loạt bất đồng chưa được xử lý.

Bề ngoài, CLARITY bị hoãn vì lịch làm việc của Thượng viện quá chật. Những ngày cuối trước kỳ nghỉ phải dành cho dự luật tài trợ chính phủ, các đề cử nhân sự và dự luật trừng phạt Nga. Tuy nhiên, vấn đề lớn hơn nằm ở chỗ liên minh 60 phiếu dành cho CLARITY vẫn chưa hình thành.

Theo các nguồn tin theo sát quá trình lập pháp, ba nhóm vấn đề tiếp tục cản trở dự luật gồm đạo đức và xung đột lợi ích, kiểm soát tài chính bất hợp pháp và nội dung xuất phát từ Ủy ban Nông nghiệp Thượng viện. Bên cạnh đó, tranh cãi kéo dài giữa ngành ngân hàng và doanh nghiệp tiền số về lợi suất stablecoin vẫn chưa hoàn toàn biến mất.

Trong số này, vấn đề nhạy cảm nhất liên quan trực tiếp tới Tổng thống Donald Trump.

Các nghị sĩ Dân chủ muốn CLARITY đi kèm quy định đủ mạnh để ngăn tổng thống, phó tổng thống, nghị sĩ và các quan chức cấp cao sử dụng vị trí công quyền để hưởng lợi từ hoạt động tiền số. Tranh luận trở nên đặc biệt nhạy cảm khi ông Trump và gia đình có lợi ích kinh tế lớn gắn với các dự án tài sản số, từ memecoin tới World Liberty Financial.

Một đề xuất lưỡng đảng do hai thượng nghị sĩ Thom Tillis và Ruben Gallego thúc đẩy thậm chí được cho là yêu cầu tổng thống phải thoái vốn khỏi các doanh nghiệp liên quan tới tiền số. Tuy nhiên, điều khoản này lại phát sinh một nghịch lý: việc buộc thoái vốn vì yêu cầu đạo đức có thể giúp ông Trump được hưởng cơ chế hoãn thuế lãi vốn theo luật Mỹ. Bloomberg cho biết vấn đề này đang được Nhà Trắng và các nghị sĩ tiếp tục thương lượng.

Một phiên bản trước đó của điều khoản đạo đức cũng bị phe Dân chủ phản đối vì có "sunset clause", tức tự hết hiệu lực vào tháng 1/2029. Một số nghị sĩ cho rằng quy định về xung đột lợi ích phải áp dụng lâu dài cho mọi đời tổng thống thay vì chỉ bao phủ nhiệm kỳ hiện tại.

CLARITY còn vướng một cuộc đối đầu khác giữa Phố Wall truyền thống và ngành crypto: ai được quyền trả phần thưởng hoặc lợi suất cho người nắm giữ stablecoin.

Các ngân hàng lo ngại nếu sàn tiền số được phép trả lợi suất cho stablecoin, lượng tiền gửi có thể dịch chuyển khỏi hệ thống ngân hàng. Standard Chartered từng ước tính stablecoin có thể hút khoảng 500 tỷ USD tiền gửi khỏi các ngân hàng Mỹ vào cuối năm 2028. Phía crypto phản bác rằng cấm các chương trình phần thưởng sẽ làm giảm cạnh tranh và tạo lợi thế cho ngân hàng truyền thống.

Một thỏa hiệp được xây dựng trong năm nay theo hướng cấm trả lợi suất cho lượng stablecoin chỉ được khách hàng nắm giữ thụ động, nhưng vẫn cho phép phần thưởng gắn với hoạt động thực tế như thanh toán hoặc sử dụng dịch vụ trên nền tảng. Dù vậy, tranh luận này đã khiến CLARITY bị đình trệ nhiều tháng và làm suy yếu sự đồng thuận ngay cả trong phe Cộng hòa.

Song song với đó là những lo ngại về rửa tiền, né lệnh trừng phạt và các hoạt động tài chính bất hợp pháp. Một số nghị sĩ Dân chủ và tổ chức thực thi pháp luật cho rằng các ngoại lệ dành cho tài chính phi tập trung trong dự luật có thể khiến việc áp dụng quy định KYC, chống rửa tiền và trừng phạt trở nên khó khăn hơn. Ngành crypto bác bỏ lập luận này và cho rằng những người phản đối đang diễn giải quá rộng các điều khoản của dự luật.

Tháng 9 có thể là cơ hội cuối trong năm 2026 cho CLARITY

Việc lùi cuộc bỏ phiếu sang tháng 9 vì vậy mang ý nghĩa lớn hơn một tháng trì hoãn thông thường. Thượng viện sẽ trở lại Washington vào ngày 14/9. Nếu Lãnh đạo đa số John Thune hoàn tất thủ tục chấm dứt tranh luận trong cơ quan lập pháp trước khi nghỉ, cuộc bỏ phiếu thủ tục sớm nhất có thể diễn ra khoảng ngày 15/9. Nếu không, thời điểm này có thể lùi thêm. Trong khi đó, Quốc hội còn phải xử lý một loạt vấn đề khác, từ tài trợ chính phủ đến chính sách đối ngoại.

Quan trọng hơn, tháng 9 nằm ngay trước giai đoạn cao điểm của cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng 11. Khi chiến dịch tranh cử bắt đầu chi phối chương trình nghị sự, khả năng các nghị sĩ dành nhiều ngày để thương lượng một dự luật phức tạp dài hàng trăm trang sẽ giảm đáng kể.

Ngay cả nếu CLARITY vượt qua Thượng viện, quá trình lập pháp vẫn chưa kết thúc. Do phiên bản Thượng viện đã thay đổi đáng kể so với văn bản Hạ viện thông qua năm ngoái, dự luật sẽ phải quay trở lại Hạ viện để được thông qua một lần nữa trước khi có thể trình lên Tổng thống Trump ký ban hành.

Điều đó lý giải tại sao kỳ nghỉ tháng 8 từng được ngành crypto coi là một "deadline" thực tế. Không hoàn thành CLARITY trước thời điểm này không khiến dự luật chết về mặt pháp lý, nhưng khiến dư địa về thời gian và chính trị thu hẹp đáng kể.

Trước diễn biến này, thị trường tài sản số phản ứng tương đối thận trọng. Trong ngày 7/8, Bitcoin vẫn dao động quanh vùng 64.000-65.000 USD và gần như đi ngang trong tuần, trong khi XRP giảm khoảng 5,5% trong bảy ngày.