Trong nhiều năm, giáo dục tài chính từng được xem là chủ đề dành cho người trưởng thành. Tuy nhiên, sự phát triển của kinh tế số, các sản phẩm tài chính ngày càng đa dạng và áp lực tự chủ tài chính khiến nhiều quốc gia thay đổi quan điểm. Thay vì chờ đến khi đi làm mới học cách quản lý tiền, học sinh được tiếp cận các khái niệm tài chính ngay từ trường phổ thông.
Theo OECD, hiểu biết tài chính không chỉ là khả năng tính toán lãi suất hay nhận biết lạm phát mà còn là tập hợp kiến thức, kỹ năng và hành vi giúp mỗi cá nhân đưa ra quyết định tài chính đúng đắn, từ chi tiêu, tiết kiệm đến đầu tư và quản lý rủi ro.
Khảo sát của OECD cho thấy, tại 14 nền kinh tế tham gia đánh giá về hiểu biết tài chính, trung bình 18% học sinh 15 tuổi chưa đạt mức năng lực cơ bản. Điều này đồng nghĩa nhiều em gặp khó khăn khi xử lý những tình huống tài chính đơn giản trong cuộc sống.
Theo Financial Times, Liên minh châu Âu (EU) đang xem đây là một phần trong chiến lược nâng cao năng lực cạnh tranh, với kỳ vọng huy động hiệu quả hơn lượng tiền tiết kiệm khổng lồ của người dân đang nằm trong các tài khoản ngân hàng. Một người dân hiểu biết hơn về tài chính sẽ tự tin hơn khi đầu tư, góp phần tạo nguồn vốn cho doanh nghiệp và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Điểm chung của một số quốc gia thành công là không biến giáo dục tài chính thành một môn học độc lập. Thụy Điển là ví dụ điển hình. Học sinh được tiếp cận kiến thức tài chính từ lớp 1 thông qua các môn toán, kinh tế gia đình và khoa học xã hội. Nội dung không chỉ dừng ở việc tiết kiệm mà còn bao gồm đầu tư, tiêu dùng, thuế và trách nhiệm tài chính.
Sau khi giáo dục tài chính được đưa vào chương trình trung học phổ thông bắt buộc năm 2011, Thụy Điển tiếp tục triển khai tài khoản đầu tư ISK với ưu đãi thuế và thủ tục đơn giản, khuyến khích người dân tham gia thị trường vốn. Hiện khoảng 46% người Thụy Điển sở hữu ít nhất một sản phẩm đầu tư, gần gấp đôi mức trung bình của EU.
Phần Lan cũng không mở một môn học riêng mà lồng ghép giáo dục tài chính vào nhiều môn học khác nhau. Điểm khác biệt là nước này chú trọng trải nghiệm thực tế.
Thông qua chương trình Yrityskylä (Làng doanh nghiệp), học sinh lớp 6 tham gia một "thành phố thu nhỏ", nơi các em đóng vai nhân viên ngân hàng, doanh nhân, người lao động hay người tiêu dùng. Các em nhận lương, trả thuế, lập ngân sách, chi tiêu và đưa ra các quyết định tài chính giống như trong đời thực.
Financial Times cho biết Phần Lan đặt mục tiêu trở thành quốc gia có hiểu biết tài chính tốt nhất thế giới vào năm 2030, coi đây là một kỹ năng sống quan trọng không kém đọc, viết hay toán học.
Australia lựa chọn cách tiếp cận tương tự nhưng bài bản hơn ở cấp chương trình quốc gia. Thông qua chương trình MoneySmart, cơ quan quản lý chứng khoán Australia (ASIC) xây dựng bộ giáo án chuẩn, tài liệu miễn phí và chương trình đào tạo giáo viên. Giáo dục tài chính được tích hợp xuyên suốt trong toán học, kinh doanh, khoa học xã hội, ngôn ngữ và nhiều môn học khác. Thay vì bổ sung thời lượng học, giáo viên sử dụng các tình huống tài chính để dạy kiến thức của từng môn.
Tại Đức, hiện có gần 100 sáng kiến giáo dục tài chính được triển khai trong trường học, chủ yếu ở bậc trung học và các trường nghề. Để tránh tình trạng nội dung phân tán và thiếu đồng bộ, OECD khuyến nghị Đức xây dựng một cổng thông tin quốc gia tập hợp toàn bộ tài liệu giảng dạy, triển khai chương trình đào tạo giáo viên trên phạm vi cả nước và tăng cường phối hợp giữa chính quyền liên bang, các bang và các tổ chức tham gia giáo dục tài chính.
Trong khi đó, Brazil là ví dụ đáng chú ý đối với các nền kinh tế đang phát triển. Giáo dục tài chính được đưa vào Chương trình giáo dục quốc gia dưới dạng chủ đề xuyên môn. Ngân hàng Trung ương Brazil triển khai chương trình Aprender Valor, cung cấp khung năng lực, tài liệu giảng dạy, bài kiểm tra đầu vào và đầu ra, đồng thời đào tạo giáo viên trên phạm vi toàn quốc.
Theo OECD, chương trình đã được triển khai tại hơn một nửa số địa phương và khoảng 23% trường công. Các nghiên cứu đánh giá cho thấy học sinh không chỉ cải thiện kiến thức tài chính mà còn có tỷ lệ tốt nghiệp cao hơn. Đáng chú ý, cha mẹ của các em cũng thay đổi hành vi quản lý tiền theo hướng tích cực hơn.
Ý lại mang đến một góc nhìn khác. Quốc gia này có tỷ lệ tiết kiệm khá cao nhưng trình độ hiểu biết tài chính thuộc nhóm thấp nhất trong các nước phát triển. Theo Financial Times, nguyên nhân không chỉ nằm ở giáo dục mà còn xuất phát từ văn hóa, khi nhiều người coi tiền bạc là chủ đề nhạy cảm và ít trao đổi trong gia đình.
Từ năm 2023, Ý đưa giáo dục tài chính vào chương trình giáo dục công dân bắt buộc, đồng thời xây dựng hệ thống chứng nhận dành cho các tổ chức và giảng viên đáp ứng tiêu chí độc lập, khách quan nhằm hạn chế tình trạng biến giáo dục tài chính thành hoạt động tiếp thị sản phẩm tài chính.
Theo TS. Lê Minh Nghĩa - Chủ tịch Hiệp hội Tư vấn tài chính Việt Nam (VFCA), nhiều quốc gia phát triển như Mỹ, Singapore, Australia, Nhật Bản và Hàn Quốc đã đưa giáo dục tài chính vào trường học từ rất sớm và coi đây là một kỹ năng sống cơ bản, tương tự công nghệ hay ngoại ngữ.
Nhìn từ kinh nghiệm quốc tế, phần lớn các quốc gia lựa chọn tích hợp giáo dục tài chính vào những môn học sẵn có như toán, giáo dục công dân, kinh tế gia đình hoặc khoa học xã hội. Cách làm này vừa giảm áp lực chương trình, vừa giúp học sinh thấy kiến thức tài chính gắn với đời sống hằng ngày thay vì những khái niệm khô khan.
Giáo sư Annamaria Lusardi - Nghiên cứu viên cao cấp tại Viện Nghiên cứu Chính sách Kinh tế Stanford và nguyên Chủ tịch Nhóm chuyên gia đánh giá hiểu biết tài chính của PISA (OECD), cho rằng hiểu biết tài chính là kỹ năng có thể được bồi dưỡng thông qua giáo dục chứ không phải năng khiếu bẩm sinh.
Bài học thứ hai là ưu tiên trải nghiệm thay vì lý thuyết. Những mô hình như "Làng doanh nghiệp" của Phần Lan hay các dự án thực hành của Brazil cho thấy học sinh ghi nhớ tốt hơn khi trực tiếp lập ngân sách, tính toán chi tiêu, đóng vai người tiêu dùng hoặc nhà đầu tư thay vì chỉ học định nghĩa.
Thứ ba, nội dung giáo dục cần vượt ra ngoài khái niệm tiết kiệm. Các quốc gia phát triển hiện dạy học sinh cách lập ngân sách cá nhân, sử dụng thẻ tín dụng, phòng chống lừa đảo tài chính, đánh giá rủi ro đầu tư, hiểu về bảo hiểm, thuế và lương hưu. Đây đều là những kỹ năng ngày càng cần thiết khi thanh toán số, đầu tư trực tuyến và các sản phẩm tài chính trở nên phổ biến.
Cuối cùng, đào tạo giáo viên và bảo đảm tính khách quan của tài liệu là yếu tố quyết định. Nhiều quốc gia như Australia, Brazil hay Ý đều để cơ quan quản lý nhà nước hoặc ngân hàng trung ương đóng vai trò xây dựng khung chương trình, giáo án, hệ thống tài liệu và chuẩn năng lực. Mục tiêu là bảo đảm học sinh được tiếp cận kiến thức trung lập, tránh biến lớp học thành kênh quảng bá cho các tổ chức tài chính.
Theo ông Ngô Thành Huấn - CEO Công ty Tư vấn đầu tư và Quản lý tài sản FIDT, tại nhiều quốc gia phát triển, ngành hoạch định tài chính cá nhân là một lĩnh vực được đào tạo bài bản và có hệ thống chứng chỉ nghề nghiệp. Điều này cho thấy giáo dục tài chính cần được xây dựng theo lộ trình xuyên suốt, từ trường học đến đào tạo nghề và học tập suốt đời, thay vì chỉ cung cấp những kiến thức rời rạc khi người dân đã bước vào thị trường lao động.
Tags:
(VNF) - Chi Cục thuế Thương mại điện tử (Cục Thuế) đã có hướng dẫn với cá nhân, hộ kinh doanh bán hàng trên sàn thương mại điện tử (TMĐT) doanh thu dưới 10 tỷ đồng, tạm nộp thuế thu nhập cá nhân (TNCN).
(VNF) - Chiến lược tài chính toàn diện quốc gia giai đoạn 2026–2030, được phê duyệt tại Quyết định số 928/QĐ-TTg ngày 25/5/2026, đánh dấu bước chuyển quan trọng trong tư duy chính sách của Việt Nam: từ chủ yếu mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ tài chính sang hình thành một hệ sinh thái tài chính hiện đại, an toàn và bao trùm, trong đó người dân phải có đủ kiến thức, kỹ năng và năng lực sử dụng dịch vụ tài chính một cách hiệu quả.
(VNF) - Cục Thuế đã có văn bản hướng dẫn hộ kinh doanh có doanh thu dưới 10 tỷ đồng, tạm nộp thuế thu nhập cá nhân (TNCN) trong thời gian chờ sửa đổi quy định về mức doanh thu áp dụng phương pháp tính thuế đơn giản.
(VNF) - Đó là chia sẻ của bà Phạm Thu Phương, Phó Cục trưởng Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm (Bộ Tài chính) về tiềm năng của thị trường bảo hiểm nhân thọ, nhưng bà cũng cảnh báo nếu để mất niềm tin, dù sản phẩm hay, nhiều ưu đãi sẽ là vô nghĩa.
(VNF) - Nửa đầu năm 2026, kết quả kinh doanh của các công ty tài chính tiêu dùng phân hóa rõ rệt. Home Credit và VietCredit dẫn đầu về lợi nhuận với trên 1.000 tỷ đồng, trong khi FE Credit chịu sức ép lớn từ chi phí dự phòng dù doanh thu vẫn tăng.
(VNF) - Lập kế hoạch tài chính cho tuổi hưu không còn là câu chuyện tài sản đáng giá bao nhiêu, mà là khối tài sản ấy có thể tạo ra bao nhiêu thu nhập mỗi tháng để duy trì chất lượng cuộc sống.
(VNF) - Lãnh đạo Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm khẳng định, hợp đồng bảo hiểm của người dân được bảo vệ 3 lớp, đảm bảo quyền lợi của người tham gia.
(VNF) - Mặt bằng lãi suất cao và biến động kém thuận lợi của các kênh đầu tư tiếp tục đưa tiền gửi trở thành “bến đỗ” của dòng tiền. Tuy nhiên, việc phân bổ tài sản quá an toàn sẽ khiến nhà đầu tư tốn nhiều thời gian hơn để thực hiện các mục tiêu dài hạn.
(VNF) - Chuyên gia cho rằng, các ngân hàng lớn có nhiều lợi thế trong việc gia nhập thị trường bảo hiểm nhưng ngược lại, chiến lược chiếm lĩnh nhanh cũng có thể khiến trải nghiệm và niềm tin của khách hàng bị ảnh hưởng.
(VNF) - Căn cứ vào kiểm tra, rà soát và xác minh thực tế, cơ quan thuế chuyển mã số thuế (MST) của người nộp thuế sang trạng thái 06 (không hoạt động tại địa chỉ đăng ký).
(VNF) - Trong nửa đầu năm 2026, Công ty Tài chính TNHH MTV Home Credit Việt Nam lãi gần 1.700 tỷ đồng, tăng 15,2% so với cùng kỳ năm trước.
(VNF) - Việc Bảo hiểm PVI ký kết thỏa thuận hợp tác với Bảo hiểm Tasco, Savico, VETC Digital và Carpla Service mở ra hướng kết nối giữa năng lực bảo hiểm với công nghệ, mạng lưới phân phối ô tô và dịch vụ hậu mãi, qua đó gia tăng giá trị cho khách hàng trong hệ sinh thái Tasco.
(VNF) - Chuyên gia cho rằng, để niềm tin bảo hiểm không bị “bào mòn” bởi những khoản chi bồi thường nhỏ, khắc phục việc bồi thường thuế giá trị gia tăng (VAT) không thống nhất giữa các doanh nghiệp, cần sự vào cuộc của cả 3 bên: Cơ quan quản lý, doanh nghiệp bảo hiểm và người tham gia.
(VNF) - Theo cơ quan thuế, nhiều doanh nghiệp, hộ kinh doanh trong lĩnh vực nha khoa, chăm sóc sức khoẻ, thẩm mỹ có những hành vi nhằm trốn tránh nghĩa vụ thuế, cần siết chặt quản lý.
(VNF) - Con cái ở tuổi ăn học, cha mẹ ngày càng cần được quan tâm nhiều hơn, trong khi tuổi già cũng không còn là câu chuyện xa vời. Với nhiều người trong độ tuổi 35-44, bài toán tài chính không chỉ là chăm lo cho gia đình ở hiện tại mà còn chuẩn bị cho một tương lai tự chủ hơn.
(VNF) - Ông Trần Nguyên Đán cho rằng, việc các doanh nghiệp bảo hiểm từ chối bồi thường tiền thuế giá trị gia tăng (VAT) cho người tham gia chủ yếu đến từ cách thiết kế quy trình tính toán bồi thường và sự hướng dẫn chưa rõ ràng từ giám định viên hoặc chăm sóc khách hàng.
(VNF) - Công ty cổ phần Bảo hiểm VSI (VietSure Insurance) vừa được Bộ Tài chính cấp giấy phép thành lập, tham gia vào thị trường bảo hiểm phi nhân thọ.
(VNF) - Khoảng cách giữa việc biết về tài chính và bắt đầu đầu tư đang đặt ra bài toán mới cho ngành quản lý quỹ: làm thế nào để đưa nhà đầu tư từ sự quan tâm đến một kế hoạch tài chính cụ thể.
(VNF) - Theo bà Phạm Thu Phương, Phó Cục trưởng Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm (Bộ Tài chính), niềm tin bảo hiểm nhân thọ cần phải được xây dựng dựa trên cam kết dài hạn, trong đó đặc biệt quan trọng là chuẩn hoá chất lượng tư vấn và doanh nghiệp bảo hiểm chịu trách nhiệm với khách hàng.
(VNF) - Dù cũng là nghiệp vụ bảo hiểm xe cơ giới nhưng vẫn đang tồn tại tình trạng có doanh nghiệp đồng ý trả chi phí sửa chữa phương tiện gồm cả thuế VAT, nhưng một số công ty tách riêng từng khoản, thậm chí từ chối bồi thường thuế VAT. Điều này khiến người tham gia “ngỡ ngàng” vì mỗi nơi ứng xử một kiểu.
(VNF) - Tập đoàn Sumitomo Mitsui Trust Group, một trong những tập đoàn tài chính hàng đầu Nhật Bản, sẽ gia nhập lĩnh vực quản lý tài sản của Việt Nam ngay từ năm sau thông qua việc thành lập liên doanh với ngân hàng BIDV.
(VNF) - Việt Nam dự kiến đưa giáo dục tài chính vào trường học từ năm 2027. Kinh nghiệm Mỹ và Canada cho thấy, điều quan trọng không chỉ là thêm môn học, mà là dạy từ sớm, đúng nội dung và biến kiến thức tài chính thành kỹ năng sống.
(VNF) - Nhiều trường hợp người tham gia bảo hiểm đã bị công ty bảo hiểm từ chối chi trả thuế giá trị gia tăng (VAT) trong chi phí bồi thường bảo hiểm. Phía doanh nghiệp cho rằng, người mua bảo hiểm phải tự chịu phần chi phí đó.
(VNF) - Trẻ em ngày càng sớm tiếp cận thanh toán trực tuyến, trò chơi trả phí và cả những lời mời đầu tư trên mạng, trong khi năng lực nhận diện rủi ro và kiểm soát hành vi tài chính lại chưa theo kịp. Vì vậy, giáo dục tài chính số cần được xem là một năng lực công dân thiết yếu, thay vì chỉ dừng ở các bài học về tiết kiệm hay quản lý tiền tiêu vặt.
(VNF) - Ông Randy Lianggara, Chủ tịch Thị trường Mới nổi, Sun Life châu Á cho biết, người Việt đang phải đối mặt với thách thứ trong tương lai gần: “Sống lâu hơn nhưng sự chuẩn bị cho những năm tháng nghỉ hưu vẫn chưa theo kịp”.
(VNF) - Chi Cục thuế Thương mại điện tử (Cục Thuế) đã có hướng dẫn với cá nhân, hộ kinh doanh bán hàng trên sàn thương mại điện tử (TMĐT) doanh thu dưới 10 tỷ đồng, tạm nộp thuế thu nhập cá nhân (TNCN).
(VNF) - Khu đô thị VSIP Nghệ An có quy mô khoảng 380ha, được phát triển theo mô hình tích hợp công nghiệp – đô thị – dịch vụ. Hiện các sản phẩm nhà liền kề, biệt thự và shophouse tại dự án được chào bán với giá từ 4,7 tỷ đồng đến 10 tỷ đồng/căn.
