Đưa nguồn thu bảo hiểm nghìn tỷ về 'sân nhà': Ngân hàng tính đường dài

Hàng nghìn tỷ doanh thu bảo hiểm dịch chuyển về “sân nhà”

Thông tin từ Công ty TNHH Bảo hiểm nhân thọ MB Ageas (MB Life) thuộc Ngân hàng TMCP Quân đội (MB) cho hay trong nửa đầu năm 2026, tổng doanh thu của MB Life đạt gần 3.000 tỷ đồng, trong đó doanh thu phí bảo hiểm gần 2.400 tỷ đồng, doanh thu từ hoạt động đầu tư khoảng 550 tỷ đồng. Đáng chú ý, lợi nhuận trước thuế đạt 270 tỷ đồng, tăng 2,3 lần so với cùng kỳ 2025.

Một nhà băng khác là Ngân hàng TMCP Kỹ Thương Việt Nam (Techcombank) cũng ghi nhận kết quả tăng trưởng tốt từ mảng kinh doanh bảo hiểm trong nửa đầu năm. Cụ thể, doanh thu từ phí dịch vụ bảo hiểm trong 6 tháng là hơn 1.260 tỷ đồng, tăng 170% so với cùng kỳ năm trước. Đây cũng là mức tăng trưởng cao nhất từ kênh bán chéo này của Techcombank trong 5 năm qua. Trong đó, mảng bảo hiểm nhân thọ từ Techcom Life đem lại cho Techcombank gần 760 tỷ đồng, chỉ đứng sau các “ông lớn” Bảo Việt Life, Daiichi Life, AIA và Manulife. Còn mảng phi nhân thọ ghi nhận hơn 542 tỷ đồng doanh thu phí, tăng trưởng 260% so với cùng kỳ trong 6 tháng đầu năm 2026.

Trong khi đó, theo báo cáo tài chính hợp nhất giữa niên độ của Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh vượng (VPBank), doanh thu phí bảo hiểm của VPBank đạt hơn 3.540 tỷ đồng, tăng trưởng 40% so với cùng kỳ. Trong đó, doanh thu đến từ công ty bảo hiểm phi nhân thọ OPES (VPBank sở hữu 90% vốn) mang về 2.655 tỷ đồng trong 6 tháng, tăng gần 24% so với cùng kỳ năm trước và chiếm 75% doanh thu phí bảo hiểm của nhà băng này, đồng thời giúp cho OPES chiếm lĩnh 5,3% thị phần mảng bảo hiểm phi nhân thọ. Như vậy, mảng bảo hiểm của VPBank đang duy trì tốc độ tăng trưởng đều đặn trên 30% mỗi năm giai đoạn 2023 - 2026. Trong tương lai, VPBank cũng giống như Techcombank, sẽ sớm thành lập doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ cho riêng mình, khi phương án góp vốn đã được thông qua hồi đầu năm 2026.

Không chỉ MB, Techcombank, VPBank, thị trường bảo hiểm cũng chứng kiến sự tham gia của Công ty Cổ phần Bảo hiểm Nhân thọ LP (LP Life), mới đây đã được Bộ Tài chính cho phép đổi tên thành Sacom Life có nhiều mối liên hệ với Ngân hàng TMCP Lộc Phát Việt Nam (LPBank). Đây là doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ thứ 21 tham gia thị trường này. Dự kiến, Sacom Life sắp tới sẽ phân phối bảo hiểm nhân thọ qua 2 nhà băng trong hệ sinh thái đó là LPBank và Sacombank.

LP Life ra đời cho thấy xu thế rõ nét được nhiều chuyên gia tài chính nhận định, đó là các công ty bảo hiểm đa quốc gia đang bị thách thức bởi sự trỗi dậy của nhóm doanh nghiệp bảo hiểm nội địa, thuộc hệ sinh thái các ngân hàng lớn. Thách thức này không chỉ nằm ở việc cạnh tranh sản phẩm, mà còn xuất phát từ việc thay đổi trong cấu trúc phân phối của thị trường và tư duy phát triển mảng bancassurance.

Hướng phát triển bancas​surance bền vững

Chia sẻ với Tạp chí Đầu tư Tài chính - VietnamFinance, ông Trần Nguyên Đán, chuyên gia kinh tế, Viện Chiến lược Chính sách Kinh tế Phương Nam nhận định trong thời gian tới, ngành bảo hiểm nhân thọ sẽ nổi lên hai vấn đề đáng chú ý.

Thứ nhất là sự dịch chuyển doanh thu. Nhóm các doanh nghiệp bảo hiểm đa quốc gia có mặt tại Việt Nam từ hàng chục năm trước đã phát triển mạnh kênh đại lý (agency) truyền thống, sau đó đẩy mạnh hợp tác bán bảo hiểm qua ngân hàng (bancassurance) và ký kết các hợp đồng độc quyền quy mô lớn trong giai đoạn 2015-2023. Đây là một trong những động lực giúp thị trường bảo hiểm nhân thọ tăng trưởng nhanh trong thời kỳ này.

Tuy nhiên, bước sang giai đoạn hiện nay, chính các ngân hàng từng là đối tác phân phối sản phẩm của các công ty bảo hiểm nhân thọ đang có xu hướng phát triển doanh nghiệp bảo hiểm “sân nhà”. Thay vì tiếp tục hợp tác bán chéo với các doanh nghiệp bảo hiểm bên ngoài, các ngân hàng đang từng bước đưa hoạt động bảo hiểm về hệ sinh thái của mình.

“MB Life bán bảo hiểm cho MB từ 10 năm nay, Techcom Life đã bán cho Techcombank thay vì Manulife như trước đây, LP Life sẽ bán bảo hiểm cho LPBank và sắp tới thay thế cho Dai-ichi Life Việt Nam tại Sacombank, trong tương lai gần sẽ thêm VPBank, ACB... Có thể thấy, thị trường không mở rộng thêm mà sẽ diễn ra sự dịch chuyển doanh thu”, ông Đán cho hay.

Thứ hai, bancassurance sẽ tiếp tục là xu hướng và có dư địa tăng trưởng, nhưng đi kèm những điều kiện nhất định. Theo ông Đán, trên thế giới, tỷ lệ người dân tham gia bảo hiểm nhân thọ thông qua kênh bancassurance rất cao. Tại châu Âu, khoảng 70% - 80% doanh thu bảo hiểm đến từ kênh phân phối này.

Để bancassurance phát triển bền vững, các ngân hàng cần chấp nhận một chiến lược dài hạn và thay đổi tư duy kinh doanh, tập trung bán sản phẩm dựa trên nhu cầu thực của khách hàng thay vì bán bảo hiểm như một sản phẩm “kèm theo”, chẳng hạn yêu cầu khách hàng mua bảo hiểm để được giải ngân khoản vay. Vị chuyên gia cho rằng, về bản chất, việc người đi vay tham gia bảo hiểm là hợp lý, đặc biệt đối với các khoản vay tín chấp. Trong trường hợp xảy ra rủi ro nghiêm trọng như tử vong do bệnh tật hoặc tai nạn, doanh nghiệp bảo hiểm sẽ thực hiện nghĩa vụ bồi thường, qua đó bảo đảm khoản vay được thanh toán. Nhờ vậy, người thân của người vay không phải bán nhà cửa, tài sản để trả nợ.

Tuy nhiên, theo ông Đán, mô hình bancassurance vẫn cần được xem xét trên nhiều khía cạnh. Trước hết là mức phí bảo hiểm có tương xứng với khoản vay hay không. Thông thường, phí được quy định ở mức khoảng 1% - 2% hạn mức vay, bình quân khoảng 1,5%, nhưng có trường hợp khách hàng bị yêu cầu tham gia với mức phí cao hơn. Thứ hai là sản phẩm phải phù hợp với nhu cầu thực tế. Nếu ngân hàng đặt lợi ích của khách hàng và lợi ích chung của người vay lên hàng đầu, rủi ro vỡ nợ sẽ được giảm thiểu. Khi rủi ro xảy ra, ngân hàng vẫn có khả năng thu hồi vốn, trong khi khách hàng cũng nhận thức rõ vai trò của bảo hiểm trong việc giảm thiểu rủi ro tín dụng.

Theo vị chuyên gia, nếu được triển khai theo hướng này, bancassurance sẽ trở thành một kênh phân phối đúng nghĩa và tạo áp lực đáng kể lên kênh đại lý truyền thống. Đây là xu hướng khó tránh khỏi, trong bối cảnh kênh đại lý đã trải qua quá trình thanh lọc trong vài năm trở lại đây, với những đại lý, tư vấn viên hoạt động kém hiệu quả hoặc không còn phù hợp bị đào thải.

Trong tương lai, những đại lý, tư vấn viên tiếp tục trụ lại sẽ hình thành một nhóm có xu hướng nâng cao chuyên môn, bổ sung kiến thức về thuế, pháp luật, thừa kế, tài chính cá nhân và quản lý gia sản, hướng tới phân khúc khách hàng trung lưu và thực hiện các hợp đồng có giá trị lớn, trở thành một “cấp độ” mới của kênh đại lý truyền thống.

Trong khi đó, bancassurance nhiều khả năng sẽ tập trung vào nhóm khách hàng trung cấp và nhóm khách hàng có thu nhập thấp hơn, đặc biệt là những người vay tín chấp, qua đó mở rộng độ bao phủ của bảo hiểm nhân thọ tới các phân khúc khách hàng này.

Tựu trung, ông Đán cho rằng triển vọng của bancassurance sẽ phụ thuộc lớn vào cách các ngân hàng triển khai mô hình này. Nếu các ngân hàng thành lập doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ riêng, hoạt động bảo hiểm cần được triển khai một cách chuyên nghiệp và đúng bản chất của bancassurance. Khi đó, bảo hiểm nhân thọ cần được nhìn nhận như một mảnh ghép trong chiến lược huy động vốn trung và dài hạn của ngân hàng, thay vì chạy theo tăng trưởng “nóng”. Theo ông, chỉ khi tránh được cách tiếp cận tăng trưởng bằng mọi giá, thị trường bảo hiểm nhân thọ mới có thể mở rộng theo hướng bền vững.