Dùng AI để quản lý dòng tiền, tính cách phân phối rủi ro sang tiền số

AI chuyển từ thử nghiệm sang triển khai thực tế

Báo cáo "Tái định nghĩa quản lý nguồn vốn và ngân quỹ ở châu Á - Thái Bình Dương 2026" của HSBC chỉ ra rằng, niềm tin dành cho AI trong hoạt động quản lý nguồn vốn và ngân quỹ vẫn ở mức cao. Có tới 72% người tham gia khảo sát kỳ vọng AI sẽ rất hữu ích hoặc cực kỳ hữu ích trong vòng ba năm tới. Thêm 23% cho rằng công nghệ này sẽ khá hữu ích. Thay vì chỉ đặt câu hỏi AI có thể làm được gì, các bộ phận quản lý nguồn vốn và ngân quỹ đang quan tâm nhiều hơn tới cách triển khai hiệu quả, kiểm soát rủi ro và nhân rộng các ứng dụng đã chứng minh được giá trị.

Ông Manoj Dugar, Giám đốc Khối Giải pháp Thanh toán Toàn cầu khu vực châu Á, không bao gồm Trung Quốc, Hồng Kông, Ma Cao và Đài Loan, tại HSBC cho rằng, yếu tố tạo ra khác biệt hiện nay nằm ở khả năng thực thi, đặc biệt là xây dựng nền tảng về dữ liệu, quản trị và cơ chế kiểm soát để AI có thể vượt khỏi phạm vi thử nghiệm và tạo ra tác động nhanh chóng.

Tuy nhiên, tốc độ ứng dụng AI tại các bộ phận quản lý nguồn vốn và ngân quỹ vẫn chưa theo kịp nhiều bộ phận khác trong doanh nghiệp. Gần 63% người tham gia khảo sát cho biết hoạt động quản lý nguồn vốn và ngân quỹ đang đi sau các bộ phận khác về mức độ ứng dụng AI. Gần 1/5 cho biết doanh nghiệp chưa sử dụng AI trong nghiệp vụ này.

Điểm đáng chú ý là rào cản lớn nhất không phải chi phí. Có 70% người tham gia khảo sát cho rằng việc tích hợp AI với các hệ thống hiện có là trở ngại then chốt. Tỷ lệ này cao hơn đáng kể so với những người cho rằng thiếu chuyên môn là rào cản, ở mức 47%, hay chi phí, ở mức 44%.

Chất lượng dữ liệu cũng là một vấn đề đáng kể, với 35% người tham gia khảo sát coi đây là trở ngại. Điều này cho thấy hiệu quả của AI phụ thuộc không nhỏ vào nền tảng dữ liệu mà doanh nghiệp đang sở hữu. Nếu dữ liệu phân tán, thiếu đồng nhất hoặc không đủ chất lượng, việc đưa AI vào các quy trình quản lý nguồn vốn và ngân quỹ sẽ khó đạt được hiệu quả như kỳ vọng.

Những thách thức này đặc biệt rõ tại Việt Nam. Các nhà quản lý nguồn vốn và ngân quỹ cho biết chuyển đổi quy trình quản lý tài chính, nguồn vốn và ngân quỹ bằng công nghệ là một trong những ưu tiên quan trọng trong 12 tháng tới, cùng với quản lý tỷ giá, lãi suất và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn.

Có tới 52% người tham gia khảo sát tại Việt Nam cho rằng bộ phận quản lý nguồn vốn và ngân quỹ chưa theo kịp tốc độ ứng dụng AI. Tuy nhiên, toàn bộ những người được hỏi đều quan tâm tới việc tìm hiểu các công nghệ phục vụ hoạt động ngân quỹ.

Một ứng dụng được kỳ vọng tạo ra tác động trực tiếp là dự báo dòng tiền. Khi các doanh nghiệp phải xử lý những biến động về chuỗi cung ứng, nhu cầu khách hàng, tỷ giá và lãi suất, khả năng dự báo chính xác dòng tiền có thể hỗ trợ quản lý vốn lưu động hiệu quả hơn.

Đáng chú ý, mức độ kỳ vọng đối với AI tại Việt Nam vẫn rất cao. Toàn bộ người tham gia khảo sát cho biết AI sẽ cực kỳ hữu ích, rất hữu ích hoặc tương đối hữu ích trong vòng ba năm tới. Tuy nhiên, 55% chỉ đánh giá AI sẽ tương đối hữu ích. Thiếu chuyên môn là rào cản lớn nhất, được 77% người tham gia khảo sát đề cập.

Tiền số mở thêm lựa chọn cho hoạt động ngân quỹ

Theo khảo sát của HSBC, 44% người tham gia cho biết họ rất có khả năng hoặc tương đối có khả năng sử dụng tiền số trong vòng hai năm tới. Trong khi đó, 39% cho biết họ sẽ không sử dụng. Khoảng cách này cho thấy mức độ quan tâm đang gia tăng nhưng chưa hình thành sự đồng thuận rộng rãi về việc đưa tiền số vào hoạt động quản lý nguồn vốn và ngân quỹ.

Những lợi ích được nhìn nhận khá rõ. Có 55% người tham gia khảo sát cho rằng nâng cao hiệu quả quản lý nguồn vốn và ngân quỹ là lợi ích chính của tiền số. 52% đánh giá giảm chi phí giao dịch là một lợi ích quan trọng khác. Thanh toán xuyên biên giới nhanh hơn cũng được xác định là một trong những trường hợp ưu tiên ứng dụng.

Tuy nhiên, vấn đề liên thông tiếp tục là điểm nghẽn. Việc thiếu khả năng tương thích giữa các loại tiền số và các hệ thống khác nhau khiến quá trình triển khai trên diện rộng gặp nhiều hạn chế.

Một số bước tiến mới cho thấy khả năng giải quyết vấn đề này đang được thúc đẩy. Tháng 8 vừa qua, HSBC hoàn tất giao dịch tiền gửi được mã hóa liên ngân hàng đầu tiên trên sổ cái dựa trên blockchain của Swift. Giao dịch này cho thấy khả năng liên thông giữa các ngân hàng và góp phần thúc đẩy mục tiêu phát triển thanh toán xuyên biên giới hoạt động 24/7 của ngành.

Tại Việt Nam, nhu cầu tăng cường quản lý dòng tiền càng trở nên rõ rệt khi doanh nghiệp phải xử lý nhiều biến động từ hoạt động thương mại và chuỗi cung ứng. Có 53% nhà quản lý nguồn vốn và ngân quỹ cho biết các khoản phải thu là phần vốn lưu động chịu áp lực lớn nhất do tốc độ thu hồi nợ chậm và rủi ro tín dụng gia tăng.

Toàn bộ những người tham gia khảo sát tại Việt Nam cho biết doanh nghiệp của họ đã chịu tác động đáng kể từ các diễn biến tại Trung Đông. Gần 50% ghi nhận ảnh hưởng tới tuyến vận chuyển, thời gian vận tải và tình trạng gián đoạn chuỗi cung ứng nói chung. 33% nhận thấy nhu cầu của khách hàng biến động.

Những yếu tố này khiến quản lý tiền mặt trở thành một ưu tiên lớn hơn đối với các chuyên gia ngân quỹ. Số hóa và AI được kỳ vọng hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao khả năng dự báo dòng tiền, qua đó tối ưu vốn lưu động.

Cùng với AI và tiền số, an ninh mạng và gian lận cũng nổi lên như một vấn đề mà các bộ phận quản lý nguồn vốn và ngân quỹ phải đặc biệt quan tâm. Các chuyên gia tại TP. HCM đánh giá rủi ro tội phạm mạng và gian lận ở mức 6,6/10, thấp hơn mức đánh giá tại phần lớn các thị trường khác. Tại Australia, mức đánh giá là 8,6/10.

Kết quả này đáng chú ý bởi một số người tham gia khảo sát tại Việt Nam từng trực tiếp trải nghiệm các vụ tấn công mạng. Có trường hợp kẻ tấn công kiểm soát chuỗi email giữa doanh nghiệp và nhà cung cấp, sau đó yêu cầu thay đổi thông tin thanh toán. Một số doanh nghiệp cũng ghi nhận tình trạng rò rỉ dữ liệu từ các ứng dụng.

Bảo mật dữ liệu vì vậy trở thành mối quan ngại khi triển khai AI. Một số chuyên gia đề xuất xây dựng môi trường thử nghiệm riêng để kiểm tra các ứng dụng AI trước khi triển khai chính thức, nhằm hạn chế sai sót và nguy cơ rò rỉ dữ liệu.

Tất cả người tham gia khảo sát đều cho rằng an ninh mạng cần được chú trọng và doanh nghiệp cần phân bổ thêm chi phí để giảm thiểu các mối đe dọa. Có 73% cho rằng nâng cấp công nghệ là giải pháp quan trọng để tăng cường bảo mật hoạt động ngân quỹ. Một nửa cho rằng quản lý dữ liệu tốt hơn và đào tạo nhân viên cũng đóng vai trò quan trọng.

Báo cáo của HSBC cho thấy AI, tài sản số và tiền số đang tạo ra những thay đổi đáng kể đối với hoạt động quản lý nguồn vốn và ngân quỹ. Tuy nhiên, để những công nghệ này tạo ra giá trị trên quy mô lớn, doanh nghiệp vẫn cần giải quyết đồng thời các bài toán về hệ thống, dữ liệu, nhân lực, khả năng liên thông và an ninh mạng.