Elon Musk 'thanh trừng' chuỗi cung ứng: SpaceX cấm cửa linh kiện Trung Quốc

SpaceX đang triển khai những quy định nghiêm ngặt chưa từng có đối với mạng lưới nhà cung cấp trên toàn cầu khi yêu cầu các đối tác không sử dụng công dân Trung Quốc cũng như không đưa linh kiện và thiết bị do Trung Quốc sản xuất vào các nhà máy chế tạo sản phẩm cho hãng.

Động thái mới của công ty hàng không vũ trụ do tỷ phú Elon Musk điều hành được xem là bước đi mạnh mẽ nhằm bảo vệ các công nghệ cốt lõi có ý nghĩa chiến lược đối với an ninh quốc gia Mỹ.

Theo nguồn tin từ Nikkei Asia, SpaceX đã tăng cường kiểm soát toàn bộ chuỗi cung ứng trong bối cảnh Washington ngày càng chú trọng đến việc giảm sự phụ thuộc vào Trung Quốc đối với các công nghệ quan trọng. Chính sách này không chỉ tác động đến các nhà cung cấp tại Mỹ mà còn mở rộng tới các đối tác sản xuất ở châu Á, châu Âu và nhiều khu vực khác trên thế giới.

Nói không với linh kiện và thiết bị sản xuất tại Trung Quốc

Theo báo cáo, SpaceX đang tiến hành các cuộc đánh giá chi tiết đối với cả những nhà cung cấp hiện hữu lẫn các đối tác tiềm năng trước khi ký kết hoặc gia hạn hợp đồng.

Không chỉ kiểm tra năng lực sản xuất và chất lượng sản phẩm, SpaceX còn rà soát cơ cấu nhân sự của từng nhà máy tham gia sản xuất cho hãng. Một lãnh đạo trong ngành tiết lộ với Nikkei Asia rằng công ty đặc biệt quan tâm đến việc liệu các vị trí quản lý, kỹ sư hoặc nhân viên tham gia trực tiếp vào các dự án của SpaceX có mang quốc tịch Trung Quốc hay không.

Nếu phát hiện có công dân Trung Quốc tham gia vào dây chuyền sản xuất dành cho SpaceX, nhà cung cấp sẽ được yêu cầu thay thế bằng nhân sự có quốc tịch khác. Trong trường hợp không đáp ứng yêu cầu này, doanh nghiệp có nguy cơ bị ảnh hưởng đến cơ hội hợp tác hoặc các đơn hàng trong tương lai.

Chính sách này cho thấy SpaceX đang mở rộng phạm vi kiểm soát từ khía cạnh công nghệ sang cả yếu tố nhân sự nhằm giảm thiểu tối đa các rủi ro liên quan đến bảo mật và chuyển giao công nghệ.

Không chỉ giới hạn ở yếu tố con người, SpaceX còn áp dụng các tiêu chuẩn rất nghiêm ngặt đối với nguồn gốc linh kiện và thiết bị được sử dụng trong quá trình sản xuất.

Một giám đốc điều hành của doanh nghiệp cung ứng cho biết những sản phẩm giao cho SpaceX không được phép chứa bất kỳ bộ phận nào do các công ty Trung Quốc sản xuất. Thậm chí, các kỹ sư được cử đến hỗ trợ kỹ thuật cho các dự án của hãng cũng phải là người không mang quốc tịch Trung Quốc.

Theo vị này, nếu không đáp ứng đầy đủ các điều kiện trên, sản phẩm sẽ không được SpaceX phê duyệt, đồng nghĩa với việc không thể tham gia vào chuỗi cung ứng của tập đoàn.

Các nguồn tin trong ngành cũng cho biết đội ngũ kiểm tra của SpaceX còn mở rộng việc đánh giá sang cả hệ thống hạ tầng công nghệ thông tin trong nhà máy.

Những thiết bị như camera giám sát, bộ định tuyến mạng và các hệ thống kết nối nội bộ đều nằm trong danh sách kiểm tra. Một số nhà cung cấp đã được yêu cầu thay thế các thiết bị do những doanh nghiệp Trung Quốc như Hikvision hay TP-Link sản xuất, ngay cả khi các nhà máy đó đặt bên ngoài lãnh thổ Trung Quốc.

Điều này cho thấy SpaceX không chỉ quan tâm đến xuất xứ của sản phẩm cuối cùng mà còn muốn kiểm soát toàn bộ môi trường sản xuất nhằm loại bỏ những yếu tố có thể gây ra nguy cơ mất an toàn thông tin.

Một điểm đáng chú ý khác là SpaceX đang thúc đẩy xây dựng mô hình chuỗi cung ứng mang tên "NCNT" (Non-China, Non-Taiwan), tức chuỗi cung ứng không phụ thuộc vào Trung Quốc đại lục cũng như Đài Loan (Trung Quốc).

SpaceX coi đây là vấn đề đặc biệt quan trọng bởi công ty hiện đảm nhiệm hàng loạt dự án chiến lược của Mỹ, bao gồm chương trình Artemis của NASA đưa con người quay trở lại Mặt Trăng, mạng lưới vệ tinh Starlink cùng nhiều nhiệm vụ quốc phòng và không gian khác.

Chính sách quyết liệt hơn nhiều tập đoàn công nghệ khác

Trong nhiều năm qua, các hãng công nghệ lớn như HP hay Dell Technologies chủ yếu áp dụng chiến lược xây dựng hai chuỗi cung ứng riêng biệt. Một hệ thống phục vụ thị trường nội địa Trung Quốc, trong khi hệ thống còn lại đáp ứng nhu cầu của khách hàng toàn cầu.

Cách làm này giúp các doanh nghiệp vừa duy trì hoạt động tại thị trường Trung Quốc, vừa giảm sự phụ thuộc vào quốc gia này đối với các sản phẩm xuất khẩu.

Tesla, hãng xe điện cũng do Elon Musk lãnh đạo, đang triển khai mô hình tương tự khi duy trì hai mạng lưới sản xuất độc lập cho các thị trường khác nhau.

Tuy nhiên, SpaceX đã đi xa hơn khi không chỉ tách chuỗi cung ứng mà còn áp dụng các tiêu chuẩn rất nghiêm ngặt về quốc tịch của nhân sự, nguồn gốc linh kiện và cả hệ thống thiết bị bên trong nhà máy. Điều này phản ánh đặc thù của lĩnh vực hàng không vũ trụ và quốc phòng, nơi yêu cầu bảo mật luôn được đặt ở mức cao nhất.

Ngày 12/6, công ty chính thức niêm yết cổ phiếu trên sàn Nasdaq với mức giá 135 USD/cổ phiếu.

Đợt phát hành đã bán ra khoảng 555,56 triệu cổ phiếu, huy động tới 75 tỷ USD và đưa giá trị doanh nghiệp lên khoảng 1.770 tỷ USD. Đây là thương vụ IPO lớn nhất trong lịch sử thị trường chứng khoán Mỹ, vượt qua kỷ lục do Saudi Aramco thiết lập vào năm 2019.

Ngay trong phiên giao dịch đầu tiên, sự bùng nổ của cổ phiếu SpaceX đã giúp tài sản cá nhân của Elon Musk vượt mốc 1.000 tỷ USD theo Chỉ số Tỷ phú Bloomberg, đưa ông trở thành tỷ phú nghìn tỷ đầu tiên trên thế giới.

Tuy nhiên, sau giai đoạn tăng nóng, cổ phiếu SpaceX đã chịu áp lực điều chỉnh mạnh. Giá trị vốn hóa của công ty hiện đã giảm hơn 40% so với mức đỉnh đạt được sau khi niêm yết. Dù vậy, SpaceX vẫn nằm trong nhóm doanh nghiệp có giá trị lớn nhất thế giới và tiếp tục giữ vai trò trung tâm trong chiến lược phát triển ngành công nghiệp không gian cũng như các chương trình an ninh quốc gia của Mỹ.