EU bất ngờ ‘hạ chuẩn’ ESG để cứu doanh nghiệp

Liên minh châu Âu (EU) vừa chính thức thông qua gói cải cách lớn nhằm nới lỏng các quy định về báo cáo phát triển bền vững và thẩm định chuỗi cung ứng, trong động thái được xem là bước xoay trục đáng chú ý trước áp lực suy giảm năng lực cạnh tranh toàn cầu.

Theo quyết định mới được Hội đồng châu Âu thông qua, hàng loạt yêu cầu trong hai bộ luật quan trọng gồm Chỉ thị báo cáo phát triển bền vững doanh nghiệp (CSRD) và Chỉ thị thẩm định phát triển bền vững doanh nghiệp (CS3D) sẽ được đơn giản hóa đáng kể nhằm giảm gánh nặng tuân thủ cho doanh nghiệp.

EU cho biết mục tiêu của gói cải cách “Omnibus I” là cắt giảm thủ tục hành chính, loại bỏ các rào cản không cần thiết và tạo thêm sự linh hoạt cho khu vực doanh nghiệp trong bối cảnh kinh tế và địa chính trị toàn cầu biến động mạnh.

Bà Marilena Raouna, Thứ trưởng phụ trách các vấn đề châu Âu của Cyprus, nhấn mạnh việc đơn giản hóa quy định là ưu tiên hàng đầu nhằm xây dựng một EU “tự chủ hơn và cạnh tranh hơn”.

EU mạnh tay nới chuẩn ESG cho doanh nghiệp

Một trong những thay đổi lớn nhất là EU nâng ngưỡng áp dụng quy định báo cáo bền vững.

Cụ thể, CSRD giờ chỉ áp dụng với các doanh nghiệp có trên 1.000 lao động và doanh thu thuần hàng năm vượt 450 triệu euro. Điều này đồng nghĩa hàng nghìn doanh nghiệp vừa và nhỏ sẽ được loại khỏi phạm vi phải thực hiện báo cáo ESG bắt buộc.

Đối với doanh nghiệp ngoài EU, quy định mới cũng được siết lại theo hướng chỉ áp dụng với các tập đoàn có quy mô doanh thu lớn tại thị trường châu Âu.

EU đồng thời cho phép miễn trừ chuyển tiếp đối với một số doanh nghiệp từng phải bắt đầu báo cáo từ năm tài chính 2024 nhưng nay không còn thuộc diện áp dụng trong giai đoạn 2025-2026.

Ở mảng thẩm định chuỗi cung ứng theo CS3D, ngưỡng áp dụng cũng được nâng mạnh lên các doanh nghiệp có hơn 5.000 nhân viên và doanh thu trên 1,5 tỷ euro.

Theo EU, các tập đoàn quy mô lớn là nhóm có tác động lớn nhất tới chuỗi giá trị toàn cầu, đồng thời đủ nguồn lực để thực hiện các quy trình thẩm định phức tạp.

Không chỉ thu hẹp đối tượng áp dụng, EU còn nới đáng kể các nghĩa vụ thực thi.

Doanh nghiệp giờ đây được phép tập trung đánh giá rủi ro tại những khu vực có khả năng phát sinh tác động tiêu cực cao nhất trong chuỗi hoạt động thay vì phải rà soát toàn diện như trước.

Các công ty cũng có thể ưu tiên đánh giá các đối tác kinh doanh trực tiếp thay vì mở rộng sang toàn bộ chuỗi cung ứng nhiều tầng, giúp giảm áp lực thu thập dữ liệu đối với doanh nghiệp nhỏ.

Đáng chú ý, EU đã loại bỏ yêu cầu bắt buộc doanh nghiệp phải xây dựng kế hoạch chuyển đổi khí hậu trong khuôn khổ CS3D - quy định từng gây nhiều tranh cãi vì chi phí triển khai lớn.

Ngoài ra, cơ chế trách nhiệm pháp lý thống nhất trên toàn EU cũng được bãi bỏ. Việc xử phạt doanh nghiệp vi phạm sẽ do từng quốc gia thành viên thực hiện, với mức phạt tối đa tương đương 3% doanh thu toàn cầu.

EU cũng gia hạn thêm một năm để các quốc gia thành viên chuyển hóa quy định mới vào luật quốc gia, lùi thời hạn sang tháng 7/2028. Các doanh nghiệp sẽ bắt đầu phải tuân thủ từ năm 2029.

ESG không bị từ bỏ, nhưng đang được "nắn chỉnh"

Động thái mới cho thấy EU đang thay đổi cách tiếp cận với ESG sau nhiều năm theo đuổi các tiêu chuẩn bền vững nghiêm ngặt.

Trước đó, nhiều tập đoàn châu Âu liên tục cảnh báo các quy định ESG quá phức tạp đang làm gia tăng chi phí vận hành, giảm sức cạnh tranh của doanh nghiệp EU so với Mỹ và Trung Quốc.

Áp lực càng gia tăng sau các báo cáo chiến lược của cựu Thủ tướng Italy Enrico Letta và cựu Chủ tịch ECB Mario Draghi, trong đó cảnh báo châu Âu đang tụt lại trong cuộc đua cạnh tranh toàn cầu.

Tuyên bố Budapest hồi tháng 11/2024 thậm chí kêu gọi EU tiến hành một “cuộc cách mạng đơn giản hóa”, cắt giảm mạnh các gánh nặng hành chính và báo cáo cho doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Dù vậy, giới quan sát cho rằng việc nới lỏng không đồng nghĩa EU từ bỏ ESG. Thay vào đó, khối này đang cố tìm điểm cân bằng mới giữa mục tiêu phát triển bền vững và yêu cầu duy trì năng lực cạnh tranh kinh tế trong giai đoạn đầy biến động hiện nay.