Tại Hội nghị công bố các Quyết định của Thủ tướng Chính phủ về Khu kinh tế và khởi động Khu Thương mại tự do Hải Phòng ngày 30/7/2026, ông Shantanu Chakraborty, Giám đốc Quốc gia Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) tại Việt Nam cho rằng, FTZ Hải Phòng có thể trở thành một trong những mảnh ghép thể chế quan trọng mà Việt Nam còn thiếu để chuyển từ vị trí chủ yếu là nơi sản xuất, lắp ráp sang vị trí cao hơn đó là: nơi tổ chức, điều phối và cung cấp các dịch vụ có giá trị cao trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Theo ông, sau hơn ba thập niên hội nhập, Việt Nam đã trở thành trung tâm sản xuất quan trọng đối với điện tử, điện thoại, máy móc và nhiều ngành công nghiệp khác. Tuy nhiên, vấn đề đặt ra hiện nay không còn là thu hút thêm bao nhiêu dự án FDI, mà là mỗi sản phẩm xuất khẩu của Việt Nam thực sự giữ lại được bao nhiêu giá trị.
Theo đại diện ADB, quá trình tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu hiện nay không đồng nghĩa với việc toàn cầu hóa suy giảm, mà là xu hướng đa dạng hóa và phân bổ lại rủi ro.
Các tập đoàn đa quốc gia không còn muốn phụ thuộc vào một quốc gia hay một cơ sở sản xuất duy nhất. Thay vào đó, họ tìm kiếm những địa điểm có hạ tầng tốt, kết nối thuận lợi, khả năng ứng phó nhanh với các cú sốc và môi trường chính sách ổn định.
Bên cạnh chi phí sản xuất, nhà đầu tư ngày càng quan tâm đến những yếu tố khác như thời gian thông quan, khả năng truy xuất nguồn gốc, an ninh dữ liệu, năng lượng sạch, chất lượng logistics, nguồn nhân lực kỹ thuật và mức độ ổn định của chính sách. Hay nói cách khác, cạnh tranh thu hút chuỗi cung ứng không còn chỉ là cạnh tranh về lao động rẻ hay các chính sách ưu đãi thuế mà là cạnh tranh về chất lượng của toàn bộ hệ sinh thái sản xuất và dịch vụ.
"Đây vừa là cơ hội, cũng vừa là sức ép lớn đối với Việt Nam", ông Shantanu Chakraborty cho biết.
Ông Shantanu Chakraborty cho rằng, mặc dù Việt Nam có độ mở thương mại thuộc nhóm cao nhất châu Á với tổng kim ngạch xuất nhập khẩu tương đương khoảng 170% GDP, nhưng chiều sâu tham gia chuỗi giá trị toàn cầu vẫn còn hạn chế.
Theo số liệu được ADB dẫn lại, khu vực doanh nghiệp FDI hiện đóng góp gần 80% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam. Khoảng 4/5 đầu vào phục vụ sản xuất hàng xuất khẩu vẫn phải nhập khẩu, trong khi giá trị gia tăng nước ngoài chiếm khoảng 48 - 50% tổng giá trị xuất khẩu. Điều này đồng nghĩa Việt Nam mới chỉ giữ lại khoảng một nửa giá trị của hàng hóa xuất khẩu.
Bên cạnh đó, sự liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước còn yếu. Tỷ lệ doanh nghiệp Việt Nam tham gia chuỗi giá trị toàn cầu đã giảm từ khoảng 35% năm 2009 xuống còn khoảng 18% trong những năm gần đây. Phần lớn doanh nghiệp trong nước mới chỉ tham gia ở những công đoạn có giá trị thấp như bao bì, vận tải, lao động hoặc sản xuất linh kiện đơn giản, trong khi các khâu tạo giá trị cao như nghiên cứu - phát triển (R&D), thiết kế sản phẩm, quản trị chuỗi cung ứng, tài chính và xây dựng thương hiệu vẫn chủ yếu được thực hiện ở nước ngoài.
"Đó chính là 'bẫy gia công', khi Việt Nam tham gia rất sâu về khối lượng sản xuất nhưng phần giá trị giữ lại trong nền kinh tế chưa tương xứng", ông nhận định.
Theo Giám đốc Quốc gia ADB tại Việt Nam, mảnh ghép còn thiếu không chỉ là hạ tầng cảng biển, đường bộ hay khu công nghiệp, mà là một cơ chế quản lý đồng bộ để kết nối sản xuất, logistics, thương mại, tài chính, công nghệ.
Ông ví FTZ Hải Phòng như một "hệ điều hành tích hợp", có khả năng khắc phục điểm nghẽn hiện nay thông qua cơ chế chính sách đồng bộ và hiệu quả hơn.
Để phát huy vai trò này, FTZ Hải Phòng cần tạo ra năm chuyển dịch lớn gồm: từ trung chuyển hàng hóa sang điều phối chuỗi cung ứng; từ khu vực FDI hoạt động tách biệt sang hệ sinh thái có sự tham gia sâu của doanh nghiệp trong nước; từ xuất khẩu hàng hóa sang xuất khẩu cả hàng hóa và dịch vụ; từ thu hút dự án theo quy mô vốn sang coi trọng chất lượng giá trị gia tăng; và từ lợi thế chi phí sang lợi thế về tốc độ, độ tin cậy và khả năng tuân thủ.
Theo ông, thành công của FTZ sẽ phụ thuộc vào chất lượng thực thi. Cơ chế một cửa phải thực sự là đầu mối chịu trách nhiệm thay vì chỉ là cổng điện tử dẫn tới nhiều quy trình cũ; dữ liệu giữa hải quan, cảng biển, doanh nghiệp logistics, ngân hàng và cơ quan quản lý phải được kết nối; đồng thời cần đầu tư đồng bộ hạ tầng đường bộ, đường sắt, cảng biển, năng lượng và hạ tầng số.
Đặc biệt, Hải Phòng cần xây dựng chương trình phát triển các nhà cung ứng trong nước, đi kèm với tư vấn kỹ thuật, đào tạo, chứng nhận chất lượng và tài chính chuỗi cung ứng.
Đại diện ADB cho rằng, FTZ Hải Phòng không nên được đánh giá chỉ bằng quy mô vốn đăng ký, diện tích đất cho thuê hay kim ngạch xuất khẩu.
Theo ông, những chỉ số phản ánh chất lượng phát triển mới là yếu tố quan trọng, bao gồm tỷ lệ giá trị gia tăng trong nước, tỷ lệ mua hàng từ doanh nghiệp Việt Nam, số việc làm kỹ thuật cao, chi tiêu cho nghiên cứu - phát triển, giá trị xuất khẩu dịch vụ, thời gian thông quan và lượng phát thải trong sản xuất.
Ông Shantanu Chakraborty khẳng định, trong giai đoạn phát triển mới, Việt Nam cần chuyển từ việc "cung cấp địa điểm đặt nhà máy" sang "cung cấp một hệ sinh thái để chuỗi cung ứng vận hành", từ lắp ráp sản phẩm sang cung cấp công nghệ, dịch vụ và giải pháp; từ thu hút doanh nghiệp nước ngoài sang tạo điều kiện để doanh nghiệp Việt Nam cùng lớn lên trong chuỗi giá trị.
"Giá trị lớn nhất của FTZ không chỉ nằm ở các cơ chế ưu đãi, mà quan trọng hơn là khả năng hình thành một mô hình quản trị kinh tế hiện đại, minh bạch, liên thông và số hóa, đồng thời tạo sự gắn kết chặt chẽ hơn giữa khu vực FDI với doanh nghiệp trong nước. Nếu được triển khai hiệu quả, FTZ Hải Phòng sẽ góp phần nâng cao giá trị gia tăng trong nước, thúc đẩy chuyển giao công nghệ và tăng cường năng lực của doanh nghiệp Việt Nam. Đó mới là nền tảng để Việt Nam từng bước vượt khỏi vai trò gia công, lắp ráp và vươn lên những nấc thang cao hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu", ông nhấn mạnh.
Tags:
(VNF) - Khi thế giới bước vào giai đoạn cạnh tranh bằng chuỗi cung ứng, công nghệ và khả năng chống chịu, câu hỏi được đặt ra không còn là "Việt Nam xuất khẩu bao nhiêu", mà là "bao nhiêu giá trị thực sự được tạo ra tại Việt Nam".
(VNF) - Mỹ chính thức áp mức thuế mới đối với hàng hóa từ 60 đối tác thương mại, trong đó có Việt Nam, với lý do tăng cường thực thi các quy định về lao động cưỡng bức, song quyết định này đã vấp phải phản ứng từ nhiều nền kinh tế.
(VNF) - Dự án Thái Sơn TCA của Công ty Cổ phần TC Advisors (TCA) được giới thiệu là "chương mới" của ngành bảo hiểm, với những chính sách "ưu việt".
(VNF) - Để duy trì mục tiêu tăng trưởng hai con số, Việt Nam cần một lượng vốn khổng lồ. Tuy nhiên, theo TS. Cấn Văn Lực, nền kinh tế đang phụ thuộc quá lớn vào tín dụng ngân hàng. Nếu xu hướng này tiếp diễn, tỷ lệ tín dụng/GDP có thể lên tới 180% vào năm 2030, mức được đánh giá là tiềm ẩn nhiều rủi ro đối với ổn định tài chính.
(VNF) - Dòng vốn FDI tại Việt Nam không còn chỉ hướng đến những ngành sản xuất truyền thống mà đang mở rộng và dịch chuyển, tham gia sâu vào các lĩnh vực dịch vụ cao cấp, tạo giá trị dài hạn như giáo dục. Điều này phản ánh nhận thức rõ nét của các định chế tài chính quốc tế về chất lượng nguồn nhân lực là yếu tố mang tính quyết định đối với năng lực cạnh tranh và là nền tảng cho tăng trưởng GDP bền vững trong giai đoạn phát triển mới.
(VNF) - Ngày 18/7, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng chủ trì Hội nghị Thường trực Chính phủ với cộng đồng doanh nghiệp có chủ đề "Tháo gỡ điểm nghẽn - Khơi thông nguồn lực - Thúc đẩy tăng trưởng".
(VNF) - Để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm 2026, Việt Nam không chỉ cần tận dụng các động lực truyền thống mà còn phải tạo ra những đột phá về cải cách thể chế, chuyển đổi hộ kinh doanh thành doanh nghiệp, phát triển nông nghiệp công nghệ cao và thúc đẩy chuyển đổi số, chuyển đổi xanh. Ông Lê Đăng Doanh, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương cho rằng, cải cách thể chế vẫn là "điểm nghẽn của các điểm nghẽn" cần được tháo gỡ trước tiên.
(VNF) - Mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số không chỉ tạo thêm động lực cho nền kinh tế mà còn mở ra một cuộc tái phân bổ dòng vốn quy mô lớn. Theo PGS. TS Nguyễn Hữu Huân, chuyên gia kinh tế trong chu kỳ tăng trưởng mới, dòng tiền sẽ rời trạng thái phòng thủ để tìm đến những lĩnh vực tạo ra năng suất, giá trị thực và dư địa tăng trưởng dài hạn, thay vì chỉ chạy theo các tài sản đầu cơ.
(VNF) - Đưa Việt Nam trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao vào năm 2030 là mục tiêu khả thi nếu nền kinh tế chuyển mạnh sang tăng trưởng dựa trên khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát huy vai trò của kinh tế tư nhân.
(VNF) - Theo TS. Võ Trí Thành, con đường vượt bẫy thu nhập trung bình của Việt Nam không thể chỉ dựa vào tốc độ tăng trưởng, mà cần một nền công nghiệp mới với năng lực công nghệ, quản trị hiện đại và khả năng đổi mới sáng tạo.
(VNF) - Sở hữu mạng lưới FTA rộng khắp nhất khu vực, cơ hội dành cho doanh nghiệp Việt Nam ngày càng lớn, nhưng để biến các cam kết trên giấy thành tăng trưởng thực chất vẫn là bài toán không dễ.
(VNF) - Phát triển khu công nghiệp không còn chỉ là mở rộng quỹ đất hay thu hút thêm nhà máy, mà phải chuyển sang mô hình hệ sinh thái công nghiệp hiện đại, dựa trên công nghệ, đổi mới sáng tạo và quản trị thông minh. Đây được xem là điều kiện then chốt để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng công nghiệp hai con số trong giai đoạn 2026-2030.
(VNF) - Theo các chuyên gia, sau hơn 20 năm được đặt ra, mô hình hợp tác "ba nhà" (Nhà nước - nhà trường - doanh nghiệp) vẫn chưa tạo được bước đột phá như kỳ vọng do thiếu cơ chế liên kết thực chất, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và thị trường để thương mại hóa các kết quả nghiên cứu. Do đó, cần xây dựng các quỹ đầu tư mạo hiểm để nuôi dưỡng hệ sinh thái khởi nghiệp tại các trường đại học.
(VNF) - Tại Diễn đàn Tài chính Việt Nam 2026, các chuyên gia quốc tế cho rằng để Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam (VIFC) trở thành điểm đến của dòng vốn toàn cầu, Việt Nam cần xây dựng khung pháp lý minh bạch, hạ tầng thị trường hiện đại, đồng thời nắm bắt các xu hướng mới như AI và tài sản số.
(VNF) - Từ vụ buôn lậu hơn 28.000 viên kim cương, luật sư Phạm Thị Quỳnh Trang nhấn mạnh chứng thư giám định chỉ xác nhận đặc tính kỹ thuật của hàng hóa, không thể trở thành "tấm vé thông hành" cho hàng nhập lậu.
(VNF) - Theo chuyên gia, đề xuất nâng ngưỡng thu nhập của người phụ thuộc từ 1 triệu đồng lên 3 triệu đồng/tháng là bước điều chỉnh cần thiết, phản ánh sát hơn thực tế chi phí sinh hoạt hiện nay. Tuy nhiên, mức 3 triệu đồng vẫn chưa được xem là cao, đặc biệt tại các đô thị lớn, và về lâu dài cần có cơ chế điều chỉnh định kỳ theo biến động của giá cả và mức sống.
(VNF) - Khi hậu quả được khắc phục đầy đủ, việc áp dụng hình phạt tiền tương xứng với tính chất, mức độ hành vi nhiều trường hợp sẽ mang lại hiệu quả cao hơn so với hình phạt tù.
(VNF) - Cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) đang được xem là một trong những mắt xích thể chế quan trọng nhất trong quá trình xây dựng Trung tâm Tài chính quốc tế tại TP. Đà Nẵng (VIFC-DN). Theo các chuyên gia, nếu không sớm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý đủ rõ ràng, minh bạch và có khả năng vận hành thực chất, dòng vốn lớn sẽ tiếp tục đứng ngoài quan sát.
(VNF) - Ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký, Trưởng Ban Pháp chế VCCI cho rằng, điều doanh nghiệp cần hơn cả không phải là thêm các ưu đãi, mà là một môi trường pháp lý minh bạch, ổn định và có thể dự báo để yên tâm đầu tư, mở rộng sản xuất.
(VNF) - TS Nguyễn Bích Lâm - nguyên Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê nhận định, nguy cơ “bốn chậm” của nền kinh tế gồm: chậm cải cách thể chế, chậm tái cơ cấu nền kinh tế, chậm nâng cao hiệu quả đầu tư và chậm tăng cường năng lực nội sinh có thể ảnh hưởng tới chất lượng tăng trưởng và sức cạnh tranh của Việt Nam trong dài hạn nếu không được khắc phục kịp thời.
(VNF) - Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số, Việt Nam cần một cuộc cải cách thể chế sâu rộng và thực chất hơn là những giải pháp ngắn hạn về vốn hay chính sách hỗ trợ.
(VNF) - Việc Chính phủ dự kiến áp dụng cơ chế đánh giá, xếp hạng và giao KPI giải ngân vốn đầu tư công được kỳ vọng sẽ tạo thêm áp lực thực thi đối với các bộ, ngành và địa phương. Tuy nhiên, theo TS Nguyễn Quốc Việt - Chuyên gia chính sách công,Trường đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội, KPI chỉ là một công cụ quản trị và không thể trở thành “phép màu” để giải quyết tận gốc tình trạng giải ngân chậm nếu không đi kèm cải cách thể chế, phân cấp mạnh mẽ và nâng cao trách nhiệm của người đứng
(VNF) - Theo TS Lê Duy Bình - Giám đốc điều hành Economica Việt Nam, trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục đối mặt với nhiều bất ổn từ địa chính trị, bảo hộ thương mại đến biến động chuỗi cung ứng, Việt Nam đang tận dụng khá hiệu quả những cơ hội phát sinh từ các "cơn địa chấn" toàn cầu. Điều này được thể hiện qua đà tăng của xuất khẩu, dòng vốn FDI và sự phục hồi mạnh mẽ của ngành công nghiệp chế biến, chế tạo trong 5 tháng đầu năm 2026.
(VNF) - Mô hình sở hữu kỳ nghỉ đã xuất hiện tại Việt Nam nhiều năm và thu hút hàng nghìn khách hàng tham gia nhưng đến nay vẫn chưa có một khung pháp lý chuyên biệt điều chỉnh toàn diện loại hình kinh doanh này. Khoảng trống pháp lý khiến quyền và nghĩa vụ của các bên chủ yếu được xác lập thông qua hợp đồng do DN soạn thảo, đồng thời trở thành một trong những nguyên nhân khiến nhiều tranh chấp phát sinh và kéo dài trong thực tế.
(VNF) - Khi thế giới bước vào giai đoạn cạnh tranh bằng chuỗi cung ứng, công nghệ và khả năng chống chịu, câu hỏi được đặt ra không còn là "Việt Nam xuất khẩu bao nhiêu", mà là "bao nhiêu giá trị thực sự được tạo ra tại Việt Nam".
(VNF) - Sau hơn 50 năm đưa vào sử dụng, khu tập thể Trương Định (phường Tương Mai, Hà Nội) đã xuống cấp nghiêm trọng, nhiều hạng mục hư hỏng và bị cơi nới, lấn chiếm. Theo quy hoạch mới được công bố, khu tập thể sẽ được cải tạo, xây dựng lại bằng 2 tòa chung cư cao tối đa 30 tầng với hơn 1.000 căn hộ.
