Giá một kim loại lập kỷ lục giữa cơn khát nguồn cung

Giá đồng đang tăng mạnh dù kinh tế toàn cầu không cho thấy dấu hiệu của một chu kỳ bùng nổ. Theo đó, giá đồng Comex giao tháng 9 có thời điểm tăng 1,8%, lên 6,7270 USD/pound, tương đương khoảng 14.830 USD/tấn, vượt kỷ lục 6,7140 USD/pound thiết lập ngày 12/8. Hợp đồng này chốt phiên tăng 1,6%, lên 6,7125 USD/pound.

Trên sàn London Metal Exchange (LME), giá đồng kỳ hạn 3 tháng tăng 0,4%, lên 14.251 USD/tấn. Trong phiên, giá có thời điểm lên 14.343 USD/tấn, chỉ thấp hơn 1,3% so với mức đỉnh lịch sử 14.527,50 USD/tấn thiết lập hồi tháng 1.

Điểm đáng chú ý là đà tăng của đồng không đơn thuần phản ánh triển vọng kinh tế toàn cầu. Yếu tố nổi bật hơn đang nằm ở phía cung: đồng ngày càng khan hiếm tại những nơi thị trường cần, trong khi nguồn cung mới không thể tăng đủ nhanh.

Đồng bị "hút" về Mỹ

Nguy cơ Mỹ áp thêm thuế đang làm thay đổi mạnh dòng chảy đồng toàn cầu.

Trong nửa đầu năm, Mỹ nhập khẩu 885.000 tấn đồng tinh luyện, tăng 3% so với cùng kỳ năm ngoái và đang trên đà tiến gần kỷ lục 1,64 triệu tấn của năm 2025. Các nhà giao dịch tiếp tục đưa đồng về Mỹ để đón đầu khả năng Washington áp thuế mới.

Tồn kho đồng tại Comex đã tăng liên tục 46 ngày, lên kỷ lục 675.185 tấn. Trong khi đó, lượng đồng có chứng quyền tại các kho LME từng tăng 74,5% chỉ trong một tuần, trước khi nhanh chóng bị rút ra.

Ngày 24/8, các lệnh rút 51.400 tấn đồng được đưa vào hệ thống kho bãi, nằm trong khoảng 65.400 tấn dự kiến xuất kho trong những ngày gần đây. Dòng kim loại này tiếp tục di chuyển qua Đại Tây Dương tới Mỹ.

CRU từng dự báo thị trường đồng toàn cầu sẽ dư thừa 639.000 tấn trong năm 2026, nhưng hiện cho rằng thị trường nhiều khả năng chỉ ở trạng thái cân bằng.

“Nếu lượng nhập khẩu tiếp tục tăng với tốc độ như hiện nay, thì trên thực tế thị trường sẽ có vẻ như đang thiếu hụt”, ông Robert Edwards, nhà phân tích đồng chủ chốt tại CRU, nói với Reuters.

Áp lực sẽ còn lớn hơn bởi nguồn cung đồng rất khó mở rộng trong ngắn hạn.

Khai thác đồng đòi hỏi vốn đầu tư lớn và một mỏ mới có thể mất khoảng 10-15 năm để phát triển. Vì vậy, ngay cả khi giá tăng mạnh và thúc đẩy các công ty khai khoáng đầu tư, nguồn cung mới cũng không thể nhanh chóng xuất hiện.

Ông Michael Widmer, người phụ trách nghiên cứu kim loại tại Bank of America, cho rằng đợt tăng giá hiện nay chủ yếu xuất phát từ những hạn chế phía nguồn cung hơn là nhu cầu tăng đột biến.

Theo ông, sản lượng từ các mỏ mới tăng yếu, trong khi các gián đoạn khai thác tiếp tục làm thị trường căng thẳng. Chile, quốc gia sản xuất đồng lớn nhất thế giới, đang đối mặt với tình trạng các mỏ cũ và chất lượng quặng suy giảm. Thời tiết khắc nghiệt với tuyết dày, mưa lớn và gió mạnh cũng gây gián đoạn hoạt động khai thác.

Nguồn cung toàn cầu còn chịu thêm sức ép khi Trung Quốc siết nguồn cung đồng phế liệu. Cộng hòa Dân chủ Congo cũng đã chính thức cấm xuất khẩu quặng tinh đồng và cobalt nhằm thúc đẩy hoạt động chế biến trong nước.

Theo ông William Osnato, Giám đốc nghiên cứu và phân tích dữ liệu hàng hóa tại Barchart, các gián đoạn nguồn cung đang khiến người tiêu dùng phải rút đồng khỏi kho LME và đẩy chi phí luyện kim tăng lên.

AI tạo thêm nhu cầu trong lúc nguồn cung thắt chặt

Nếu nguồn cung là nguyên nhân chính đẩy giá đồng lên cao, nhu cầu từ AI và điện khí hóa đang khiến áp lực đó kéo dài.

Trong nhiều thập kỷ, đồng được gọi là “Dr. Copper” bởi giá kim loại này thường phản ánh sức khỏe của nền kinh tế toàn cầu. Tuy nhiên, vai trò đó đang thay đổi khi một phần nhu cầu mới đến từ những lĩnh vực mang tính chiến lược hơn.

Sự bùng nổ của AI kéo theo nhu cầu lớn về trung tâm dữ liệu, hệ thống làm mát, dây dẫn và hạ tầng truyền tải điện. Một trung tâm dữ liệu AI công suất 1 gigawatt có thể cần hàng chục nghìn tấn đồng.

Ông Osnato cho rằng động lực nền tảng của giá đồng hiện nay đến từ nhu cầu xây dựng trung tâm dữ liệu và mở rộng lưới điện để phục vụ ngành AI. Đây không hoàn toàn là kiểu nhu cầu gắn với tăng trưởng kinh tế trên diện rộng như các chu kỳ trước.

Quá trình điện khí hóa cũng tạo thêm lực kéo. Tại Trung Quốc, đầu tư vào lưới điện trong nửa đầu năm tăng 13% so với cùng kỳ năm ngoái. Bắc Kinh gần đây công bố kế hoạch đầu tư khoảng 574 tỷ USD để nâng cấp hệ thống lưới điện.

Ông Jacob White, Giám đốc quản lý sản phẩm ETF tại Sprott Asset Management, nhận định nhu cầu đồng từ AI đang tăng nhanh đúng lúc nguồn cung thiếu hụt. Điều này khiến kim loại ngày càng được sử dụng cho những mục đích chiến lược và ít nhạy cảm hơn với giá.

Trong bối cảnh đó, chính sách thương mại của Mỹ đang trở thành chất xúc tác làm thị trường mất cân bằng nhanh hơn.

Tổng thống Mỹ Donald Trump năm ngoái đã ký tuyên bố áp thuế 50% đối với các sản phẩm đồng bán thành phẩm và các sản phẩm phái sinh sử dụng nhiều đồng. Washington hiện tiếp tục xem xét áp thuế 15% đối với đồng tinh luyện từ tháng 1/2027 và tăng lên 30% từ năm 2028.

Chính kỳ vọng về thuế quan đã thúc đẩy các nhà giao dịch đưa đồng về Mỹ trước thời điểm các mức thuế mới có thể được áp dụng. Điều này làm lượng đồng tại Mỹ tăng mạnh, đồng thời khiến nguồn cung ở các khu vực khác bị thu hẹp.

“Do thị trường đồng hiện đang rất dễ bị tổn thương về mặt nguồn cung, bất cứ điều gì cũng có thể tác động mạnh đến giá cả”, ông White nhận định. Theo ông, thiếu hụt nguồn cung thực sự có thể tiếp tục gây áp lực và đẩy giá đồng lên cao hơn.

Tuy nhiên, ông Gary Nagle, Giám đốc điều hành Glencore, cho rằng một khi Mỹ công bố quyết định cuối cùng về thuế, bất kể theo hướng nào, giá đồng có thể hạ nhiệt bởi sự bất định - yếu tố thúc đẩy hoạt động tích trữ - sẽ được giải tỏa.

Ông Alice Fox, chiến lược gia tại Macquarie, cho rằng lượng đồng tồn kho kỷ lục tại Comex có thể phải mất nhiều năm mới được tiêu thụ hết. Trong khi đó, Amelia Fu, chuyên gia tại Bank of China International, dự báo giá đồng có thể thiết lập các mức cao kỷ lục mới trong những tuần hoặc tháng tới.

Đà tăng của đồng cũng đang thúc đẩy các cổ phiếu và quỹ liên quan đến kim loại này, khi nhà đầu tư tìm cách hưởng lợi từ triển vọng dài hạn.

Thị trường đồng vì thế đang đứng trước một nghịch lý: dư cung trên giấy tờ có thể nhanh chóng biến thành thiếu hụt trong thực tế nếu kim loại bị hút về một số thị trường, trong khi nguồn cung mới mất cả thập kỷ để hình thành.

Theo các chuyên gia, nếu nhu cầu tiếp tục tăng nhanh hơn khả năng khai thác, những mức giá kỷ lục hiện nay có thể chưa phải là đỉnh của thị trường đồng.