Giảm gánh nặng thuế cho DN nhỏ: Tiền có thực sự chảy vào sản xuất?

Giảm thuế là tạo thêm dòng tiền cho doanh nghiệp

Theo dự thảo Nghị quyết đang được Bộ Tài chính lấy ý kiến, hộ, cá nhân kinh doanh cư trú có tổng doanh thu năm 2026, 2027 đến 10 tỷ đồng được giảm 30% số thuế thu nhập cá nhân phải nộp của từng năm. Doanh nghiệp có tổng doanh thu mỗi năm đến 10 tỷ đồng cũng được giảm 30% số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp trong 2 năm này.

Nếu được thông qua, chính sách dự kiến làm giảm thu ngân sách khoảng 3.191 tỷ đồng trong năm 2026 và 3.510 tỷ đồng năm 2027, tổng cộng hơn 6.700 tỷ đồng.

Bộ Tài chính cho rằng, khoản giảm thu này cần được nhìn nhận trong mối quan hệ với mục tiêu nuôi dưỡng nguồn thu. Khi hộ kinh doanh và doanh nghiệp có thêm nguồn lực để tái đầu tư, mở rộng hoạt động, tạo việc làm và tăng thu nhập, quy mô sản xuất kinh doanh được mở rộng sẽ tạo thêm nguồn thu cho ngân sách về lâu dài.

Trao đổi với Tạp chí Đầu tư Tài chính - VietnamFinance, TS. Huỳnh Thanh Điền, Trường Đại học Nguyễn Tất Thành, cho rằng giảm thuế thực chất là một cách tạo thêm dòng tiền cho doanh nghiệp. Trong bối cảnh lãi suất tăng, đặc biệt với nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa vốn thường phải sử dụng vốn vay để đáp ứng nhu cầu vốn lưu động, khoản tiền được giữ lại từ thuế có thể trở thành nguồn lực quan trọng để duy trì và mở rộng sản xuất kinh doanh.

Việc Chính phủ đề xuất giảm 30% thuế thu nhập trong năm 2026 và 2027 đối với hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp có doanh thu đến 10 tỷ đồng cần được nhìn nhận trước hết ở góc độ dòng tiền. Thuế chính là một dòng tiền. Khi giảm thuế cho doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ, vừa và hộ kinh doanh, Nhà nước đang để lại một phần tiền để họ có thể đầu tư, mở rộng sản xuất kinh doanh.

Theo ông Điền, đây là hình thức hỗ trợ thiết thực trong bối cảnh lãi suất đang tăng khá mạnh. Dư địa tín dụng của các ngân hàng có giới hạn, trong khi nhu cầu vốn tăng khiến mặt bằng lãi suất chịu thêm áp lực. Với nhiều doanh nghiệp nhỏ, vốn vay vẫn là nguồn vốn lưu động chủ yếu. Nếu doanh nghiệp phải dùng tiền để nộp thuế rồi tiếp tục đi vay để duy trì hoạt động, chi phí vốn sẽ tăng lên.

Do đó, việc giảm thuế giúp doanh nghiệp giữ lại một phần nguồn lực tài chính, từ đó có thêm tiền để duy trì hoạt động, mở rộng sản xuất kinh doanh thay vì phải phụ thuộc hoàn toàn vào vốn vay.

Khảo sát của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho thấy, 59,3% hộ, cá nhân kinh doanh gặp khó do đầu vào đắt đỏ và biến động; 43,8% gặp vấn đề về thị trường tiêu thụ và 32,6% thiếu nguồn lực như vốn, nhân sự.

Những con số này cho thấy khó khăn của khu vực kinh doanh nhỏ không chỉ nằm ở nghĩa vụ thuế. Do đó, việc giảm thuế có thể tạo thêm “khoảng thở” về tài chính, nhưng để tạo ra sự thay đổi về năng lực cạnh tranh thì cần nhiều giải pháp đồng thời.

Chính sách này của Chinh phủ không chỉ dừng lại ở việc hỗ trợ trực tiếp cho doanh nghiệp mà còn có thể tạo hiệu ứng lan tỏa đối với nền kinh tế. Phần lớn người lao động hiện nay làm việc trong khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa, trong khi các doanh nghiệp lớn thường không sử dụng lượng lao động lớn như khu vực này.

Khi doanh nghiệp nhỏ có thêm dòng tiền để duy trì hoặc mở rộng sản xuất, họ có thể tạo thêm việc làm. Người lao động có thu nhập sẽ tiếp tục chi tiêu cho hàng hóa, dịch vụ do các doanh nghiệp cung cấp. Từ đó hình thành một dòng chảy liên tục từ sản xuất, tạo việc làm, tạo thu nhập đến tiêu dùng và quay trở lại thúc đẩy sản xuất.

“Tôi cho rằng đây là điểm rất tích cực của chính sách giảm thuế”, ông Điền nhận định.

Vị chuyên gia cho rằng chính sách này càng có ý nghĩa trong bối cảnh Việt Nam đang khuyến khích hộ kinh doanh chuyển đổi lên doanh nghiệp và đồng thời đẩy mạnh minh bạch hóa khu vực hộ kinh doanh. Quá trình chuyển đổi có thể khiến nhiều hộ kinh doanh và doanh nghiệp gặp khó khăn, lúng túng trong giai đoạn đầu.

Vì vậy, việc hỗ trợ về thuế trong bối cảnh lãi suất cao có thể góp phần giảm áp lực tài chính, tạo thêm động lực để khu vực này duy trì hoạt động và mở rộng sản xuất kinh doanh.

“Xét trên tổng thể, giảm thuế có thể được xem là một chính sách tài khóa theo hướng mở rộng, qua đó hỗ trợ doanh nghiệp, kích thích hoạt động kinh tế và tạo thêm dòng tiền lưu chuyển trong nền kinh tế”, ông Điền nói.

Chính sách cần được thiết kế đơn giản

Theo Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố Hà Nội Mạc Quốc Anh, phần lớn lợi nhuận sau thuế của doanh nghiệp nhỏ và vừa thường được giữ lại để tái đầu tư, từ bổ sung vốn lưu động, đầu tư máy móc, đẩy mạnh chuyển đổi số đến mở rộng thị trường.

Vì vậy, khoản thuế được giảm không chỉ đơn thuần giúp doanh nghiệp giảm chi phí mà còn có thể trở thành một nguồn vốn bổ sung trực tiếp cho hoạt động sản xuất, kinh doanh.

“Đây là bước đi đúng hướng và khá kịp thời. Tư duy chính sách đang chuyển mạnh từ ‘thu đúng, thu đủ’ sang nuôi dưỡng nguồn thu, tạo điều kiện để chủ thể kinh doanh lớn lên”, ông Mạc Quốc Anh nhận định.

Tuy nhiên, theo ông, chính sách giảm 30% số thuế phải nộp mới chỉ là một mắt xích trong tổng thể các giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp, chưa thể giải quyết toàn bộ khó khăn. Những doanh nghiệp đang thua lỗ hoặc chưa phát sinh nghĩa vụ thuế thu nhập sẽ không được hưởng lợi trực tiếp từ chính sách này. Do đó, bên cạnh ưu đãi thuế, cần triển khai đồng bộ các chính sách hỗ trợ về tín dụng, mặt bằng sản xuất, công nghệ, xúc tiến thị trường và nâng cao năng lực quản trị.

Đặc biệt, ông Mạc Quốc Anh cho rằng cần đặt trọng tâm vào việc giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp. Các chính sách hỗ trợ nên được thiết kế theo hướng đơn giản, tự động hóa, hạn chế tối đa thủ tục hành chính và cơ chế “xin – cho”.

Theo ông, cơ quan thuế hiện đã sở hữu dữ liệu về doanh thu và hồ sơ khai thuế của doanh nghiệp. Vì vậy, có thể ứng dụng công nghệ để tự động xác định các đối tượng đủ điều kiện hưởng ưu đãi. Doanh nghiệp không nên phải lập thêm hồ sơ để chứng minh những thông tin mà cơ quan quản lý đã có trong hệ thống.

Đây cũng là yếu tố quan trọng để thúc đẩy hộ kinh doanh chuyển đổi lên doanh nghiệp. Theo khảo sát của VCCI, chỉ 15,6% hộ kinh doanh có kế hoạch chuyển đổi thành doanh nghiệp trong hai năm tới. Phần lớn hộ kinh doanh còn lại vẫn lo ngại việc chuyển đổi sẽ kéo theo quy định phức tạp hơn, chi phí bảo hiểm tăng, nghĩa vụ kế toán nặng nề và nguy cơ thanh tra, kiểm tra nhiều hơn.

Do đó, nếu chính sách giảm thuế được triển khai đồng thời với việc đơn giản hóa thủ tục, giảm chi phí kế toán, hóa đơn và các nghĩa vụ tuân thủ, hiệu quả hỗ trợ sẽ lớn hơn đáng kể so với việc chỉ giảm một phần số thuế phải nộp.

Đồng quan điểm, ông Điền cho rằng giảm thuế thực chất là để lại thêm dòng tiền cho doanh nghiệp. Trong bối cảnh lãi suất tăng, nguồn tiền này đặc biệt có ý nghĩa với doanh nghiệp nhỏ và vừa, vốn thường phải sử dụng vốn vay để duy trì hoạt động và mở rộng sản xuất.

Theo ông Điền, giảm thuế sẽ phát huy hiệu quả rõ hơn nếu được kết hợp với các chính sách tín dụng phù hợp. Khi có thêm nguồn lực từ thuế, doanh nghiệp vẫn cần vốn vay để mở rộng quy mô, đầu tư máy móc và sản xuất.

Bên cạnh đó, cần tăng cường kết nối doanh nghiệp nhỏ và vừa với các doanh nghiệp lớn để hình thành hệ sinh thái và chuỗi cung ứng. Khi tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, doanh nghiệp nhỏ không chỉ có thêm đầu ra mà còn có điều kiện mở rộng quy mô, tạo việc làm và đóng góp trở lại cho tăng trưởng kinh tế.