Giới nhà giàu ‘phát cuồng’ vì vàng, các hầm chứa chật kín

Từng dãy hộp kim loại màu xám đậm xếp kín các kệ cao từ sàn tới trần trong hầm vàng ngầm của Sharps Pixley, che giấu những kho báu lấp lánh bên trong. Hầm vàng tại London đã kín chỗ đến mức công ty kinh doanh vàng này phải tìm địa điểm xây dựng cơ sở mới, theo ông Giles Maber, người đứng đầu chi nhánh tại Anh.

Đây là một phần của cuộc chạy đua xây dựng và mở rộng các hầm chứa kim loại quý từ Thụy Sĩ đến Singapore. Ngành lưu trữ vàng vốn hiếm khi phải đối mặt với tình trạng thiếu chỗ bởi vàng chiếm rất ít không gian và các hầm chứa có thể tồn tại hàng trăm năm. Tuy nhiên, giá vàng tăng gấp đôi trong 3 năm qua, cùng nhu cầu gia tăng từ những cá nhân giàu có muốn sở hữu vàng dưới dạng vật chất, đang tạo ra một làn sóng hoạt động hiếm thấy trong lĩnh vực vốn khá trầm lắng này.

Giới nhà giàu và cơn sốt vàng vật chất

Tại tập đoàn vàng Thụy Sĩ MKS Pamp, Giám đốc thương mại Omar Liess đang tìm cách xây dựng một hầm chứa “quy mô lớn”, dành riêng cho những khách hàng giàu có nhất. Không chỉ lưu trữ vàng, cơ sở này còn được thiết kế như một không gian sang trọng để khách hàng có thể trực tiếp đến thăm tài sản của mình, theo mô hình mà ông ví với một khách sạn 5 sao.

“Khi mọi người gửi cho chúng tôi 200 triệu USD trở lên, chúng tôi muốn đảm bảo rằng mình có cơ sở hạ tầng phù hợp để phục vụ họ”, ông Liess nói.

Nhu cầu đối với dịch vụ cao cấp này đã tăng mạnh trong 12-18 tháng qua. MKS Pamp cung cấp dịch vụ cho những khách hàng lưu trữ ít nhất 50 triệu USD vàng thỏi, với vàng được phân bổ và cất giữ trong các khu vực riêng biệt.

“Họ muốn nó như một mạng lưới an toàn. Nếu vì bất kỳ lý do gì hệ thống ngân hàng sụp đổ, ít nhất họ vẫn có lượng vàng được phân bổ và lưu trữ vật lý, nằm ngoài hệ thống ngân hàng”, ông Liess cho hay.

Tình trạng quá tải cũng xuất hiện tại Swiss Gold Safe. Công ty hiện có 6 địa điểm lưu trữ và cả 6 đều đang được mở rộng, theo CEO Ludwig Karl.

Không gian không phải vấn đề duy nhất. Giới hạn bảo hiểm, có thể lên tới 5 tỷ USD đối với một hầm chứa, cũng khiến các công ty phải mở thêm cơ sở để phân tán tài sản. Tại Thụy Sĩ, nguồn cung hầm chứa còn bị thu hẹp khi nhiều hầm quân sự bỏ hoang từ Thế chiến II - vốn từng là lựa chọn phổ biến để lưu trữ kim loại quý - đang được quân đội đưa trở lại sử dụng nhằm tăng cường năng lực phòng thủ.

Tại Sharps Pixley, ông Maber cho biết nhu cầu tìm kiếm thêm không gian lưu trữ một phần đến từ sự tham gia ngày càng lớn của các văn phòng quản lý tài sản gia đình (family office). Một thay đổi đáng chú ý khác là khách hàng đang chuyển từ các quỹ ETF được bảo đảm bằng vàng sang vàng vật chất.

Xu hướng này không chỉ xuất hiện ở London. Khảo sát gần đây của HSBC đối với các nhà đầu tư giàu có cho thấy vàng nằm trong nhóm tài sản mà họ dự định gia tăng tỷ trọng trong danh mục trong năm tới. Gần một nửa số người được hỏi muốn tăng lượng vàng nắm giữ, trong khi chỉ 13% dự định giảm.

Vàng đặc biệt được ưa chuộng trong nhóm nhà đầu tư giàu có thuộc thế hệ Gen Z, với tỷ trọng phân bổ cao hơn 50% so với nhóm Baby Boomer. HSBC nhận định vàng có thể trở thành tài sản phi tiền mặt được Gen Z nắm giữ nhiều nhất vào cuối năm 2026, vượt qua cả cổ phiếu.

Ông Jean-Sebastien Jacquetin, đối tác quản lý tại Cavendish Investment Corporation, một công ty quản lý tài sản gia đình ở Hồng Kông, cho biết một số gia đình ông làm việc cùng đang dành tới 1/4, thậm chí 1/3 danh mục đầu tư cho vàng.

Ông Jacquetin chuyên dàn xếp các giao dịch vàng trực tiếp giữa các gia đình theo hình thức “ngoài sàn” (OTC), giúp các giao dịch diễn ra kín đáo và tránh tác động đến thị trường rộng lớn hơn.

Trong nửa đầu năm nay, lượng vàng mua qua nhóm “OTC và các hình thức khác” đã tăng lên 570 tấn, cao nhất trong hơn một thập kỷ và tương đương khoảng một phần năm tổng nhu cầu, theo dữ liệu của Hội đồng Vàng Thế giới (WGC).

Ông Stephen Flood, Giám đốc điều hành GoldCore, công ty cung cấp dịch vụ lưu trữ vàng vật chất tại 8 địa điểm trên toàn cầu, cho biết những nhà đầu tư giàu có từng lựa chọn các sản phẩm như ETF vàng giờ quan tâm nhiều hơn đến việc sở hữu vàng thỏi thực tế.

“Họ muốn một tài sản có tính thanh khoản cao, nhưng đồng thời cũng muốn tài sản đó được lưu giữ tại nhiều khu vực pháp lý khác nhau. Họ muốn ở càng gần kim loại thực càng tốt và muốn có càng ít bên trung gian càng tốt”, ông nói.

Những nhà đầu tư này cũng muốn vàng được “phân bổ và tách biệt”, tức những thỏi vàng cụ thể được xác định rõ là tài sản của từng chủ sở hữu và lưu trữ riêng, thay vì nằm trong một kho vàng chung.

Vì sao giá vàng tăng?

Cơn sốt vàng vật chất của giới nhà giàu chỉ là một phần trong bức tranh lớn hơn. Đà tăng lịch sử của kim loại quý được thúc đẩy bởi nhiều nhóm nhà đầu tư, từ ngân hàng trung ương, nhà đầu tư tổ chức đến nhà đầu tư cá nhân.

Giá vàng đã tăng gấp đôi trong 3 năm qua và đạt mức kỷ lục 5.595 USD/ounce hồi đầu năm nay, tăng 104% so với 12 tháng trước đó. Dù đã hạ nhiệt kể từ đỉnh tháng 1, giá vàng vẫn cao hơn đáng kể so với một năm trước.

Một trong những động lực quan trọng nhất là hoạt động mua vào của các ngân hàng trung ương. Xu hướng này tăng mạnh từ năm 2022, sau khi chiến sự Nga – Ukraine bùng nổ.

Các ngân hàng trung ương tại các thị trường mới nổi đặc biệt lo ngại trước việc Mỹ tịch thu tài sản ở nước ngoài của Nga. Họ muốn đa dạng hóa danh mục dự trữ và giảm sự phụ thuộc vào USD, qua đó trở thành lực lượng dẫn đầu xu hướng tích lũy vàng.

Cuối năm ngoái, vàng đã vượt qua trái phiếu kho bạc Mỹ để trở thành tài sản dự trữ lớn nhất thế giới, theo một báo cáo của Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB).

Lực mua của các ngân hàng trung ương đã chậm lại trong năm ngoái và tiếp tục giảm trong năm nay, một phần do giá vàng tăng quá cao. Tuy nhiên, nhiều người vẫn coi đây là yếu tố quan trọng nhất đối với triển vọng tăng giá dài hạn của vàng.

Trong khi đó, nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Mỹ Donald Trump tạo thêm một động lực mới. Các chính sách của ông làm gia tăng lo ngại về quy mô thâm hụt ngân sách Mỹ và vai trò dài hạn của USD, thúc đẩy cái gọi là “debasement trade” - xu hướng tìm đến những tài sản có khả năng bảo toàn giá trị khi tiền tệ suy yếu.

Ông John Reade, chiến lược gia thị trường tại WGC, cho rằng diễn biến của giá vàng phản ánh nỗi lo ngày càng lớn về một thế giới “phân mảnh hơn, kém ổn định hơn và khó dự đoán hơn”, trong đó Mỹ được nhìn nhận là đối tác kém đáng tin cậy hơn và trái phiếu kho bạc Mỹ không còn được đánh giá như trước.

Một trong những tổ chức ủng hộ mạnh mẽ “debasement trade” là tập đoàn tiền điện tử Tether. Giám đốc điều hành Paolo Ardoino từng gọi vàng là “bitcoin tự nhiên”.

Theo các báo cáo hàng quý, Tether đã mua khoảng 67 tấn vàng trong năm qua, nâng tổng lượng nắm giữ lên 146 tấn. Con số này đưa Tether trở thành tổ chức nắm giữ vàng lớn nhất thế giới bên ngoài các ngân hàng trung ương.

Nhà đầu tư cá nhân cũng góp phần thúc đẩy đà tăng. Họ đổ xô mua vàng và bạc từ mùa thu năm ngoái khi giá tăng mạnh, đưa cả hai kim loại lên mức kỷ lục vào tháng 1. Tuy nhiên, nhóm này nhanh chóng bán ra khi đà tăng đảo chiều, góp phần khiến giá vàng giảm 17% so với mức đỉnh trong năm nay.