Grab mất gần 11% vốn hóa trong tuần, phản ứng từ Việt Nam khiến nhà đầu tư lo sợ

Cổ phiếu Grab Holdings (NASDAQ: GRAB) khép lại tuần giao dịch ở mức 3,05 USD/cổ phiếu, giảm 10,8%. Mức giảm này mạnh hơn đáng kể so với S&P 500, chỉ số mất khoảng 2%, và Nasdaq Composite giảm 1,8% trong cùng kỳ.

Đánh giá từ công ty tư vấn đầu tư Mỹ TheMotleyFool cho rằng một trong những sức ép ảnh hưởng lên cổ phiếu Grab trong tuần qua đến từ Việt Nam, nơi một bộ phận tài xế phản đối chính sách thu nhập của nền tảng.

Lo ngại một cuộc rà soát của Chính phủ Việt Nam

Những ngày gần đây, nhiều tài xế Grab tại Việt Nam sử dụng mạng xã hội để kêu gọi đồng nghiệp ngừng nhận chuyến trong hai ngày 12 và 13/9 nhằm phản đối mức thu nhập mà họ cho rằng ngày càng thấp.

Các lời kêu gọi xuất hiện trong nhiều cộng đồng tài xế, trong đó nhóm Vietnam Grab Driver Community trên Facebook có khoảng 169.000 thành viên. Một số tài xế đăng hình ảnh các chuyến xe và cho rằng sau khi trừ các khoản phí, số tiền thực nhận đã giảm đáng kể.

Theo phản ánh, tài xế cho rằng sau những thay đổi trong cơ cấu thanh toán từ tháng 7, tổng các khoản bị khấu trừ trong một số trường hợp có thể lên tới gần 50% tiền cước. Với mức này, thu nhập ròng được phản ánh chỉ còn khoảng 2.600 đồng/km đối với xe máy và khoảng 6.000 đồng/km đối với ô tô, trước khi tính tiền nhiên liệu, bảo dưỡng và khấu hao phương tiện.

Tâm điểm của tranh luận nằm ở cơ chế "Phí sử dụng ứng dụng linh động".

Theo thông tin do chính Grab công bố, cơ chế này đã được hãng triển khai thử nghiệm tại Việt Nam từ năm 2024. Phí có thể thay đổi theo từng chuyến xe hoặc đơn hàng, thời điểm đặt xe, tình hình cung – cầu tại từng khu vực, nỗ lực của tài xế cũng như một số yếu tố khách quan khác. Grab xác định đây là khoản doanh thu mà công ty nhận được từ thỏa thuận hợp tác kinh doanh với tài xế, là phần chênh lệch giữa tổng giá cước do người dùng thanh toán và doanh thu vận tải tài xế được nhận.

Điều khoản dành cho đối tác tài xế của Grab cũng quy định Phí sử dụng ứng dụng được áp dụng linh động theo từng chuyến. Grab có quyền xem xét, thay đổi cách tính hoặc giá trị khoản phí này và thông báo cho đối tác trước khi áp dụng.

Chính yếu tố "linh động" này khiến câu chuyện không còn đơn giản như mô hình truyền thống, trong đó nền tảng thu một tỷ lệ chiết khấu cố định trên giá trị chuyến xe. Thu nhập của tài xế có thể khác nhau đáng kể giữa các chuyến, trong khi việc xác định chính xác nền tảng giữ lại bao nhiêu phần trăm trở nên khó quan sát hơn từ bên ngoài.

Tranh cãi đã thu hút sự chú ý của cơ quan quản lý. Ngày 8/9, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia cho biết đã gửi giấy mời làm việc và văn bản đề nghị Công ty TNHH Grab cung cấp thông tin, tài liệu liên quan đến chính sách giá cước, phí, chiết khấu và các khoản khấu trừ áp dụng với khách hàng và tài xế.

Không chỉ Grab, cơ quan này cũng yêu cầu một số doanh nghiệp cung cấp dịch vụ gọi xe khác tại Việt Nam cung cấp tài liệu về chính sách giá và phí để phục vụ quá trình rà soát, đánh giá thị trường. Ủy ban cho biết đang tiếp tục thu thập, xác minh thông tin để xem xét sự việc.

Grab cho biết công ty đang trao đổi với cộng đồng tài xế để lắng nghe các quan ngại và làm rõ những thông tin mà hãng cho rằng chưa chính xác, đồng thời khẳng định đang nỗ lực duy trì hoạt động dịch vụ ổn định. Hãng mới đây cũng phát đi các thông báo về chính sách hoạt động và chế tài đối với đối tác tài xế.

Theo đó, ngày 11/9, Grab khẳng định tài xế không bị khóa tài khoản hay chịu chế tài nếu chủ động tắt ứng dụng hoặc tạm ngừng hoạt động. Thời gian và khu vực chạy xe hoàn toàn do tài xế quyết định.

Ngày 12/9, Grab thông báo cơ chế hỗ trợ tài xế gặp đơn ảo, bị phá rối hoặc cản trở chuyến đi, trong đó có thể miễn trừ các chế tài liên quan đến tỷ lệ hoạt động và chương trình thưởng sau khi xác minh. Tuy nhiên, Grab cũng cảnh báo sẽ tạm ngưng tài khoản tài xế cố tình dùng ứng dụng để đặt đơn/chuyến xe không nhằm sử dụng dịch vụ, gây ảnh hưởng đến các đối tác khác.

Thị trường Việt Nam và "điểm nhạy cảm" trong bài toán lợi nhuận của Grab

Quý II/2026 là một trong những quý kinh doanh tốt nhất của Grab. Tập đoàn ghi nhận doanh thu 997 triệu USD, tăng 22% so với cùng kỳ. Lợi nhuận trong kỳ đạt 235 triệu USD, trong khi EBITDA điều chỉnh tăng 54%, lên 168 triệu USD. Tổng giá trị giao dịch của các dịch vụ theo nhu cầu đạt 6,46 tỷ USD.

Riêng mảng di chuyển – lĩnh vực trực tiếp liên quan đến các tài xế đang phản đối tại Việt Nam – đạt tổng giá trị giao dịch 2,21 tỷ USD trong quý II, tăng 18%. Doanh thu mảng này tăng 12%, lên 331 triệu USD, trong khi EBITDA điều chỉnh đạt tới 191 triệu USD, tăng 16%.

Biên EBITDA điều chỉnh trên tổng giá trị giao dịch của mảng gọi xe đạt 8,6%. Đây đang là một trong những "cỗ máy" lợi nhuận quan trọng nhất của Grab. Tuy nhiên, chính báo cáo tài chính của Grab cũng cho thấy để duy trì nguồn tài xế, công ty phải chi ngày càng nhiều tiền.

Trong quý II, tổng ưu đãi dành cho đối tác tài xế và nhà bán hàng đạt 317 triệu USD, tăng 32% so với cùng kỳ. Grab cho biết đã cam kết hơn 7 triệu USD riêng trong quý để hỗ trợ thu nhập cho các tài xế dịch vụ theo nhu cầu trong bối cảnh giá nhiên liệu tăng. Nhờ đó, số lượng tài xế hoạt động trung bình hàng tháng tăng 19% và đạt mức cao kỷ lục.

Biên EBITDA của mảng di chuyển cũng giảm nhẹ so với năm trước, một phần do Grab điều chỉnh chi tiêu ưu đãi về phía tài xế nhằm củng cố nguồn cung. Những gì đang diễn ra tại Việt Nam chạm đúng vào một trong những bài toán nhạy cảm nhất của Grab: lấy bao nhiêu từ mỗi giao dịch để vừa bảo đảm lợi nhuận cho nền tảng, vừa giữ cho tài xế đủ động lực tiếp tục chạy xe.

TheMotleyFool nhận định tin tức về các cuộc phản đối tại Việt Nam đã làm gia tăng lo ngại rằng Chính phủ Việt Nam, và thậm chí các cơ quan quản lý ở những thị trường khác, có thể can dự sâu hơn vào quan hệ giữa Grab và tài xế.

Bên cạnh yếu tố Việt Nam, theo Bloomberg, Grab trong tuần qua đã tiến hành đàm phán mua cổ phần chi phối tại Atome Financial. Đây là nền tảng "mua trước, trả sau" có trụ sở tại Singapore. Một thương vụ, nếu được thực hiện, có thể định giá Atome trên 2 tỷ USD. Hai bên chưa đưa ra quyết định cuối cùng và Grab cũng chưa xác nhận thương vụ.

Atome có thể bổ sung thêm một mảnh ghép cho hệ sinh thái dịch vụ tài chính của Grab, nhưng đồng thời đặt ra câu hỏi về giá mua và tốc độ mở rộng của tập đoàn sang lĩnh vực tín dụng. Đến cuối quý II, tổng danh mục cho vay của Grab đã lên tới 2,32 tỷ USD, tăng tới 197% so với một năm trước. Doanh thu dịch vụ tài chính tăng 59% lên 134 triệu USD, song mảng này vẫn ghi nhận EBITDA điều chỉnh âm 15 triệu USD.