Hai đồng vốn tạo 1 đồng GDP: Tín dụng tăng 15%, có đủ tiếp sức cho tăng trưởng?

'Bơm' nhiều không bằng 'bơm' hiệu quả

Theo chỉ thị của Ngân hàng Nhà nước (NHNN), tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống năm 2026 ở dự kiến khoảng 15%, có điều chỉnh tăng, giảm phù hợp với diễn biến, tình hình thực tế.

Đại diện NHNN từng chia sẻ, cứ trung bình hơn 2% tăng trưởng tín dụng sẽ giúp tăng trưởng 1% GDP. Như vậy, với mục tiêu tăng trưởng hai chữ số trong năm nay, mức tăng trưởng tín dụng phải ở ngưỡng 18 - 20%, cao hơn đáng kể so với con số 15% mà nhà điều hành đề ra trong năm nay. Câu hỏi đặt ra là mức tăng trưởng tín dụng 15% có đủ 'tiếp sức' cho mục tiêu tăng trưởng hai chữ số trong năm 2026 không?

Trong trao đổi với VietnamFinance, ông Lê Hoài Ân, chuyên gia tài chính – ngân hàng cho biết, trong năm 2025, mức tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống lên tới 19,01% trong khi tăng trưởng GPD đạt hơn 8%. Trong khi đó, những năm trước, chỉ cần tăng trưởng tín dụng 15% là có thể thúc đẩy nền kinh tế tăng trưởng 7%.

“Điều này cho thấy hiệu quả sử dụng vốn trong năm vừa qua đã giảm xuống khi cần một lượng tiền lớn hơn để đổi lấy một đơn vị tăng trưởng GDP”, ông cho hay.

Theo ông Lê Hoài Ân, nguyên nhân chính dẫn đến sự thiếu hiệu quả này là do sự phân bổ dòng vốn tín dụng không đồng đều.

“Lượng vốn tín dụng chảy mạnh vào khu vực bất động sản trong đầu năm khiến dòng tiền dành cho các hoạt động sản xuất kinh doanh trực tiếp tạo ra GDP bị hạn chế. Để đảm bảo đạt được mục tiêu tăng trưởng kinh tế như đã đề ra, vào giai đoạn cuối năm, cơ quan quản lý buộc phải tiếp tục bơm thêm tín dụng vào hệ thống, kéo theo hệ quả là tổng mức tăng trưởng tín dụng cả năm bị đội lên cao”, ông nói.

Trước thực trạng đó, vị chuyên gia này cho rằng, chính sách điều hành tăng trưởng tín dụng năm nay của NHNN đã có nhiều điều chỉnh quan trọng nhằm “nắn” dòng vốn chảy đúng nơi, đúng chỗ.

Cụ thể, thay vì để xảy ra tình trạng tăng trưởng nóng ngay từ đầu năm, NHNN đã hạn chế việc tăng trưởng tín dụng quá nhanh trong quý I/2025 khi yêu cầu kiểm soát tốc độ tăng trưởng tín dụng trong 3 tháng đầu năm 2026 không vượt quá 25% chỉ tiêu cả năm do NHNN thông báo với từng tổ chức tín dụng. Điều này có thể giúp tránh lặp lại kịch bản “đầu năm bơm mạnh, cuối năm vá tăng trưởng”.

Bên cạnh đó, một quy tắc mới là tăng trưởng tín dụng bất động sản không được cao hơn mức tăng trưởng tín dụng chung. Đây là thay đổi lớn vì trong những năm trước, tốc độ tăng trưởng vốn vào bất động sản luôn cao hơn mức tăng trưởng trung bình rất nhiều.

Cụ thể, tính đến cuối tháng 11/2025, tổng dư nợ cho vay bất động sản đạt khoảng 4,5 triệu tỷ đồng, tăng khoảng 34,3% so với cuối năm 2024. Đáng chú ý, tín dụng cho lĩnh vực kinh doanh bất động sản chiếm tới 44,2% dư nợ. Đồng thời, dư nợ cho vay bất động sản chiếm 24,8% tổng dư nợ của toàn hệ thống.

Tuy nhiên, ông Ân cũng lưu ý rằng, động thái này nhằm hạn chế tăng trưởng quá mức, chứ không phải là hành động "siết" chặt hay cắt đứt nguồn vốn vào bất động sản. Mục tiêu là đưa dòng vốn về mức hợp lý và an toàn hơn cho nền kinh tế.

“Nói tóm lại, những điều chỉnh này nhằm mục đích nâng cao hiệu quả của dòng vốn, đảm bảo tín dụng phục vụ đúng mục tiêu tăng trưởng kinh tế”, ông nhấn mạnh.

Tại buổi họp báo về triển vọng kinh tế toàn cầu và Việt Nam vào nửa đầu năm 2026, Tổng giám đốc Standard Chartered Việt Nam, bà Nguyễn Thúy Hạnh cũng cho rằng, mức tăng trưởng 15% trên nền tảng dư nợ lớn của năm trước là hoàn toàn đủ sức để hỗ trợ nền kinh tế và đáp ứng kỳ vọng tăng trưởng hai chữ số.

“Vấn đề cốt lõi không nằm ở mức tăng bao nhiêu mà là ở cách thức phân bổ dòng vốn. Thay vì tập trung quá mức vào các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro, chính sách của NHNN trong năm 2026 là giải ngân đều đặn trong năm và ưu tiên vốn cho sản xuất cũng như bất động sản phục vụ nhu cầu thực. Việc kiểm soát tốc độ và phân bổ tín dụng hợp lý sẽ giúp giảm rủi ro nợ xấu, đồng thời đảm bảo dòng vốn đi vào những lĩnh vực tạo ra giá trị kinh tế thực thay vì chỉ làm tăng giá tài sản”, bà Hạnh nhận định.

Tránh ‘dồn toa’ vào hệ thống ngân hàng

Trong họp báo cuối năm 2025, đại diện NHNN cho hay, Việt Nam đang thực hiện một bước chuyển mình quan trọng trong mô hình kinh tế, chuyển từ việc dựa vào các động lực tăng trưởng cũ (như dựa nhiều vào xuất khẩu) sang tăng trưởng dựa trên đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chính sách tài khóa mở rộng có trọng tâm, hiệu quả.

Mục tiêu tăng trưởng tín dụng 15% của NHNN, vì thế, cũng là bước đi góp phần thúc đẩy các động lực tăng trưởng khác, đặc biệt phát huy vai trò của chính sách tài khóa mạnh hơn trong năm 2026, nhất là vai trò của thị trường vốn.

Ông Nguyễn Đức Hải, Giám đốc Đầu tư Cao cấp, Công ty quản lý Quỹ Manulife Investment Việt Nam nhận định, việc phát triển thị trường vốn giúp nền kinh tế phát triển cân bằng và bền vững hơn, nhất là khi Việt Nam có nhu cầu vốn khổng lồ cho hạ tầng (ước tính khoảng 40 tỷ USD mỗi năm từ nay đến 2030). Một thị trường vốn phát triển sẽ giúp dòng tiền đi vào đúng nơi, đúng chỗ, tạo ra năng suất lao động và năng lực sản xuất mới cho quốc gia.

Song, phát triển thị trường vốn không phải là câu chuyện "ngày một, ngày hai". Theo ông Hải, Việt Nam cần phát triển thị trường trái phiếu doanh nghiệp và cổ phiếu để làm "đối trọng cung ứng vốn", giúp giảm tải cho ngân hàng, đặc biệt là nguồn vốn dài hạn cho hạ tầng.

Bên cạnh đó, việc phát triển thị trường vốn, đặc biệt là thông qua các Trung tâm tài chính quốc tế cũng là cách quyết liệt để dẫn dòng vốn từ bên ngoài vào Việt Nam. Tuy nhiên, để làm được điều này, thị trường tài chính trong nước cần phải minh bạch và hấp dẫn hơn để tạo lòng tin cho nhà đầu tư trong và ngoài nước.

Đồng thời, đại diện Công ty quản lý Quỹ Manulife Investment Việt kiến nghị cần tạo ra một "luật chơi" rõ ràng, giúp doanh nghiệp có thể trực tiếp huy động vốn thay vì phải đi đường vòng qua ngân hàng. Bởi thực tế hiện nay hơn 70% trái phiếu phát hành là của ngân hàng để huy động vốn rồi cho vay lại.

“Việc phát triển cái hệ thị trường tài chính không phải để cạnh tranh với hệ thống ngân hàng mà là nhằm giảm bớt cái áp lực, tránh ‘dồn toa’ vào hệ thống ngân hàng vốn đang ‘căng mình’ cung ứng vốn cho nền kinh tế", ông nhấn mạnh.