Hàng tỷ USD tiền điện tử đã biến mất như thế nào?

Ngày 25/9, sàn giao dịch tiền điện tử Bitget cho biết khoảng 350 triệu USD tiền điện tử đã bị đánh cắp khỏi nền tảng này, cho thấy những rủi ro an ninh mà ngành công nghiệp tiền số đang phải đối mặt.

Theo các nhà nghiên cứu tại TRM Labs, trong năm 2025, các đối tượng tội phạm đã đánh cắp khoảng 2,87 tỷ USD tiền điện tử thông qua gần 150 vụ hack và khai thác lỗ hổng phần mềm. Quy mô thiệt hại tăng mạnh dù số vụ không thay đổi đáng kể, một phần do các cuộc tấn công ngày càng nhắm tới hạ tầng vận hành như khóa bảo mật, ví tiền điện tử và hệ thống kiểm soát, thay vì chỉ khai thác lỗ hổng trong mã hợp đồng thông minh.

Riêng vụ tấn công Bybit hồi tháng 2/2025 chiếm khoảng 1,46 tỷ USD, tương đương 51% tổng số tiền bị đánh cắp trong các vụ hack tiền điện tử trong cả năm.

Hồi tháng 7, các nhà chức trách cũng cảnh báo rằng các nhóm tội phạm có tổ chức đang sử dụng tiền điện tử để nhanh chóng chuyển tiền xuyên biên giới mà không cần thông qua hệ thống tài chính chính thống.

Dưới đây là một số vụ trộm tiền điện tử lớn nhất kể từ khi Bitcoin ra đời vào năm 2008.

Bybit

Tháng 2/2025, một lượng Ether trị giá khoảng 1,5 tỷ USD đã bị đánh cắp khỏi sàn giao dịch Bybit, trở thành vụ trộm tiền điện tử lớn nhất từng được ghi nhận.

Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) sau đó xác định vụ trộm xảy ra vào khoảng ngày 21/2/2025, với lượng tài sản ảo bị đánh cắp trị giá khoảng 1,5 tỷ USD.

Sau khi chiếm được số tài sản này, các đối tượng nhanh chóng chuyển đổi một phần sang Bitcoin và các tài sản ảo khác, đồng thời phân tán tiền tới hàng nghìn địa chỉ trên nhiều blockchain. FBI cảnh báo số tài sản này có thể tiếp tục được rửa và cuối cùng chuyển đổi thành tiền pháp định.

Vụ Bybit cũng cho thấy sự thay đổi trong phương thức tấn công. Theo TRM Labs, các nhóm tấn công ngày càng tập trung vào những thành phần vận hành quan trọng của các doanh nghiệp tiền điện tử, như khóa riêng, ví và hệ thống kiểm soát, thay vì chỉ tìm cách khai thác lỗi trong mã phần mềm.

Poly Network

Tháng 8/2021, tin tặc đã đánh cắp khoảng 610 triệu USD từ Poly Network, một nền tảng tạo điều kiện cho các giao dịch token giữa những blockchain khác nhau.

Vụ việc khi đó được xem là một trong những vụ trộm lớn nhất lịch sử lĩnh vực tài chính phi tập trung (DeFi). Poly Network cho phép người dùng chuyển các token kỹ thuật số giữa nhiều blockchain, qua đó đóng vai trò như một cầu nối giữa các hệ sinh thái tiền điện tử khác nhau.

Điểm đặc biệt của vụ việc là phần lớn số tiền bị đánh cắp sau đó được hoàn trả. Poly Network cho biết đã nhận lại toàn bộ số tiền liên quan đến vụ tấn công. Khoản tiền cuối cùng, trị giá khoảng 33,4 triệu USD, được hoàn trả vào ngày 23/8/2021 sau khi Tether đóng băng số token này trên blockchain.

Vụ tấn công làm nổi bật những lỗ hổng trong lĩnh vực DeFi đang phát triển nhanh chóng. Không giống hệ thống tài chính truyền thống, các nền tảng DeFi cho phép người dùng cho vay, đi vay và giao dịch tài sản kỹ thuật số mà không cần dựa vào những trung gian truyền thống như ngân hàng hay sàn giao dịch.

Sự cố Poly Network cũng cho thấy một đặc điểm khác của blockchain: dù tài sản có thể được chuyển rất nhanh giữa các địa chỉ, các giao dịch trên blockchain lại để lại dấu vết công khai, tạo điều kiện cho các nền tảng phát hành token và cơ quan chức năng theo dõi dòng tiền.

Ronin Network

Tháng 3/2022, tin tặc đã đánh cắp lượng tiền điện tử trị giá khoảng 540 triệu USD vào thời điểm đó từ Ronin Network, một dự án blockchain liên kết với Axie Infinity, trò chơi trực tuyến nổi tiếng.

Ronin là mạng lưới cho phép chuyển tài sản kỹ thuật số giữa các blockchain. Ngày 29/3/2022, khoảng 173.600 Ether và 25,5 triệu USD Coin đã bị rút khỏi cầu nối Ronin.

Vụ tấn công tạo ra khoản thiếu hụt lớn đối với tài sản của người dùng. Sky Mavis, công ty đứng sau Axie Infinity, sau đó cam kết bù đắp cho người dùng và tiến hành đánh giá lại toàn bộ hệ thống cùng các đơn vị kiểm toán độc lập.

Đến tháng 6/2022, Ronin cho biết cầu nối đã được mở trở lại sau ba cuộc kiểm toán, gồm một cuộc kiểm toán nội bộ và hai cuộc kiểm toán bên ngoài. Theo Ronin, toàn bộ tài sản của người dùng đã được bảo đảm theo tỷ lệ 1:1.

Ronin cũng cho biết thiết kế mới của cầu nối được bổ sung cơ chế “circuit breaker”, cho phép tạm dừng hệ thống khi phát hiện các giao dịch rút tiền lớn có dấu hiệu đáng ngờ. Đây là một trong những thay đổi được triển khai sau vụ tấn công nhằm giảm nguy cơ một cuộc rút tiền bất thường có thể tiếp tục diễn ra trên quy mô lớn.

Coincheck

Tháng 1/2018, tin tặc đã đánh cắp lượng tiền điện tử trị giá khoảng 530 triệu USD vào thời điểm đó từ sàn giao dịch Coincheck có trụ sở tại Tokyo.

Theo Cơ quan Dịch vụ Tài chính Nhật Bản (FSA), ngày 26/1/2018, khoảng 523 triệu token NEM, trị giá khoảng 58 tỷ yen vào thời điểm đó, đã bị chuyển trái phép ra bên ngoài Coincheck.

Những kẻ tấn công đã nhắm vào “ví nóng” của Coincheck, tức ví tiền điện tử được kết nối với môi trường trực tuyến. Việc lưu trữ khóa riêng của toàn bộ lượng NEM bị đánh cắp trong ví nóng khiến số tài sản này trở thành mục tiêu dễ bị tấn công hơn. FSA sau đó sử dụng chính vụ Coincheck như một ví dụ về rủi ro của việc quản lý khóa riêng trong ví nóng.

Vụ việc nhanh chóng trở thành một vấn đề lớn đối với cơ quan quản lý tài chính Nhật Bản. FSA yêu cầu Coincheck điều tra nguyên nhân, thực hiện các biện pháp ngăn vụ việc tái diễn và bảo vệ khách hàng. Cơ quan này đồng thời yêu cầu các sàn giao dịch tiền điện tử khác khẩn trương tự kiểm tra hệ thống của mình và cho biết sẽ tiến hành thanh tra tại chỗ khi cần thiết.

Vụ Coincheck qua đó thu hút sự chú ý lớn tới vấn đề kiểm soát nội bộ, quản lý rủi ro công nghệ và cách các sàn giao dịch bảo vệ tài sản khách hàng.

Mt. Gox

Một trong những vụ tấn công mạng tiền điện tử sớm nhất và nổi tiếng nhất xảy ra tại sàn giao dịch Mt. Gox ở Tokyo. Trong giai đoạn từ năm 2011 đến năm 2014, lượng Bitcoin trị giá gần 500 triệu USD vào thời điểm đó đã bị đánh cắp khỏi sàn này.

Mt. Gox từng là sàn giao dịch Bitcoin lớn nhất thế giới và có thời điểm xử lý khoảng 80% giao dịch Bitcoin toàn cầu.

Đầu năm 2014, Mt. Gox nộp đơn phá sản sau khi sự biến mất của lượng Bitcoin và tiền pháp định được phát hiện. Vụ việc khiến khoảng 24.000 khách hàng bị ảnh hưởng và trở thành một trong những cú sốc lớn nhất đối với ngành tiền điện tử trong những năm đầu phát triển.

Các tài liệu của quản tài viên Mt. Gox sau đó cho thấy việc xác định chính xác lượng Bitcoin và tiền đã biến mất là một phần quan trọng trong quá trình điều tra. Quản tài viên đã tiến hành điều tra cùng các đơn vị chuyên môn nhằm xác định số tài sản bị thất thoát và nguyên nhân dẫn tới sự biến mất này.

Vụ Mt. Gox cũng kéo dài rất lâu sau khi sàn giao dịch sụp đổ. Từ năm 2018, vụ việc được chuyển sang thủ tục phục hồi dân sự tại Nhật Bản, với một quản tài viên được tòa án Tokyo chỉ định để xử lý quá trình phục hồi và hoàn trả tài sản cho các chủ nợ.

Quá trình xử lý tài sản kéo dài nhiều năm. Quản tài viên từng bán một lượng đáng kể Bitcoin và Bitcoin Cash để tạo nguồn tiền phục vụ việc thanh toán cho các chủ nợ. Trong một đợt được công bố năm 2018, khoảng 24.658 Bitcoin và 25.331 Bitcoin Cash đã được bán, thu về tổng cộng gần 26 tỷ yen.

Mt. Gox vì thế không chỉ trở thành biểu tượng của những rủi ro an ninh trong giai đoạn đầu của thị trường Bitcoin, mà còn cho thấy hậu quả pháp lý và tài chính của một vụ mất tài sản tiền điện tử có thể kéo dài hơn một thập kỷ.