'Khủng hoảng kim cương' dìm sâu giá cổ phiếu, phủ bóng lên triển vọng của PNJ

Theo báo cáo cập nhật ngày 6/7, P-Lab - đơn vị chuyên kiểm định vàng, kim cương và đá quý của PNJ - đã thông báo về việc cựu CEO Đặng Ngọc Thảo bị điều tra liên quan đến các hoạt động buôn lậu bị cáo buộc. Ban lãnh đạo PNJ khẳng định đây là trách nhiệm pháp lý cá nhân, đồng thời cho biết công ty đang phối hợp với cơ quan chức năng và hoạt động kiểm định vẫn diễn ra bình thường, không ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh chung.

Tại cuộc gặp nhà đầu tư, PNJ cho biết 28.000 viên kim cương liên quan vụ việc không đi vào hệ thống bán lẻ của doanh nghiệp. P-Lab chỉ thực hiện dịch vụ kiểm định, không tham gia mua bán kim cương, trong khi nguồn hàng của PNJ được nhập khẩu chính ngạch với đầy đủ hồ sơ chứng từ. Công ty cũng cho biết lượng khách bán lại kim cương đã giảm mạnh sau ngày đầu tiên xảy ra sự cố.

Theo nhận định của SSI Research, những giải trình này giúp giảm bớt lo ngại về tác động ngắn hạn đến hoạt động kinh doanh. Tuy nhiên, tổ chức phân tích lưu ý đây mới là thông tin từ phía doanh nghiệp, chưa phải kết luận của cơ quan chức năng, do đó mức độ bất định về uy tín thương hiệu và quản trị doanh nghiệp vẫn còn lớn.

SSI Research cho rằng rủi ro thanh khoản trong ngắn hạn hiện vẫn ở mức có thể kiểm soát. PNJ duy trì bảng cân đối tài chính lành mạnh và tiếp tục thực hiện đầy đủ chính sách mua lại kim cương từ khách hàng. Nhóm phân tích cho biết nhu cầu bán lại đạt đỉnh ngay sau khi sự việc xuất hiện rồi nhanh chóng hạ nhiệt trong các ngày tiếp theo. Tuy vậy, đơn vị phân tích cho rằng thách thức lớn hơn nằm ở khả năng suy giảm niềm tin tiêu dùng.

Hiện các sản phẩm liên quan đến kim cương đóng góp khoảng 33% doanh thu mảng trang sức của PNJ, gồm khoảng 10% từ kim cương rời và 23% từ trang sức kim cương. Nếu tâm lý người tiêu dùng suy yếu trong thời gian dài, tăng trưởng doanh thu của doanh nghiệp có thể chịu ảnh hưởng trong những năm tới.

SSI Research cũng cho rằng sự kiện lần này khiến thị trường quan tâm nhiều hơn đến hệ thống kiểm soát nội bộ của PNJ. Theo báo cáo, giấy chứng nhận kiểm định của P-Lab chỉ xác nhận các đặc tính kỹ thuật của sản phẩm tại thời điểm kiểm định, không có chức năng xác minh nguồn gốc của viên kim cương.

Trong bối cảnh hiện nay, nhà đầu tư nhiều khả năng sẽ đánh giá kỹ hơn chất lượng lợi nhuận, công tác quản trị doanh nghiệp và hệ thống kiểm soát nội bộ của PNJ. Về hoạt động kinh doanh, ban lãnh đạo PNJ cho biết lợi nhuận quý II/2026 vẫn dự kiến tăng trưởng hai chữ số nhờ doanh số bán lẻ trang sức tích cực và các biện pháp tối ưu chi phí.

Nếu có tác động đáng kể từ việc khách hàng bán lại kim cương, ảnh hưởng nhiều khả năng sẽ phản ánh rõ hơn trong kết quả kinh doanh quý III thay vì quý II. Trên cơ sở đó, SSI Research giảm dự báo lợi nhuận sau thuế năm 2026 của PNJ xuống còn 3.333 tỷ đồng, tăng 18% so với năm trước, thấp hơn mức dự báo trước đó là 3.569 tỷ đồng, tương ứng mức tăng 26%.

Dù mức điều chỉnh lợi nhuận không lớn, công ty chứng khoán này cho rằng trọng tâm của thị trường hiện đã chuyển từ rủi ro lợi nhuận sang rủi ro niềm tin. Do chưa đủ cơ sở đánh giá đầy đủ tác động cuối cùng của vụ việc, SSI Research quyết định tạm đưa khuyến nghị đầu tư và giá mục tiêu của cổ phiếu PNJ vào diện xem xét.

Theo đó, các yếu tố cần tiếp tục theo dõi gồm kết luận của cơ quan chức năng, phạm vi thực tế của vụ việc, các biện pháp tăng cường quản trị của doanh nghiệp và mức độ phục hồi niềm tin của khách hàng trong các quý tới.

Trên thị trường chứng khoán, sau "khủng hoảng" liên quan đến hoạt động kiểm định kim cương, cổ phiếu PNJ đã liên tiếp giảm sàn trong hai phiên giao dịch. Kết thúc phiên 6/7, thị giá dừng ở mức 54.600 đồng/cổ phiếu - vùng thấp nhất trong khoảng một năm trở lại đây. Vốn hóa thị trường giảm xuống dưới 28.000 tỷ đồng, thấp hơn gần 36% so với đỉnh thiết lập vào cuối tháng 1.

Áp lực bán gia tăng khiến cổ phiếu PNJ liên tục trong tình trạng dư bán giá sàn với hàng chục triệu đơn vị, trong khi khối lượng khớp lệnh chỉ đạt vài trăm nghìn cổ phiếu mỗi phiên.

Diễn biến này cũng khiến tài sản trên sàn của bà Cao Thị Ngọc Dung, Chủ tịch PNJ, sụt giảm mạnh. Chỉ sau hai phiên giảm sàn, giá trị cổ phiếu bà Dung nắm giữ đã giảm khoảng 85 tỷ đồng. Ba người con gái của bà gồm Trần Phương Ngọc Thảo, Trần Phương Ngọc Dao và Trần Phương Ngọc Hà cũng ghi nhận tài sản giảm từ vài chục đến hơn 100 tỷ đồng mỗi người.

Hiện bà Cao Thị Ngọc Dung cùng ba người con trực tiếp nắm giữ hơn 44 triệu cổ phiếu PNJ, tương đương 12,9% vốn điều lệ. Dù khối tài sản của bốn mẹ con đã "bốc hơi" gần 300 tỷ đồng sau hai phiên giảm sàn, tổng giá trị phần sở hữu vẫn ở mức hơn 2.400 tỷ đồng.

Bước sang phiên giao dịch sáng 7/7, bất chấp những động thái trấn an từ ban lãnh đạo, tâm lý thận trọng của nhà đầu tư vẫn chưa cải thiện. Cổ phiếu PNJ tiếp tục giảm kịch biên độ ngay từ đầu phiên xuống 50.800 đồng/cổ phiếu và là cổ phiếu duy nhất trên HoSE nằm sàn. Đến cuối phiên sáng, mã này vẫn dư bán gần 12 triệu cổ phiếu, trắng bên mua, trong khi khối lượng giao dịch chỉ đạt hơn 1 triệu đơn vị.

Một điểm khác được nhà đầu tư quan tâm là khả năng mua cổ phiếu quỹ và giao dịch mua vào của người nội bộ. Tại Đại hội đồng cổ đông 2025, cổ đông PNJ đã thông qua kế hoạch mua lại tối đa 8 triệu cổ phiếu quỹ, tương đương khoảng 1,6% lượng cổ phiếu lưu hành. Chủ tịch HĐQT Cao Thị Ngọc Dung cũng cho biết HĐQT đang xem xét lại phương án này, trong khi các giao dịch mua cổ phiếu của người nội bộ có thể được thực hiện theo đúng quy định công bố thông tin.

Với SSI Research, câu hỏi quan trọng nhất lúc này không còn là liệu PNJ có bị ảnh hưởng hoạt động trong ngắn hạn hay không, mà là liệu các giải trình của doanh nghiệp có được xác nhận bởi kết quả điều tra cuối cùng, đồng thời có đủ để khôi phục niềm tin của nhà đầu tư và người tiêu dùng hay không. Cho đến khi có thêm thông tin rõ ràng về kết luận điều tra, phạm vi vụ việc và các biện pháp củng cố niềm tin từ phía công ty, việc đặt khuyến nghị và giá mục tiêu vào diện xem xét được xem là cách tiếp cận thận trọng hơn đối với cổ phiếu PNJ.