Khung pháp lý mới tạo chuyển biến trong xử lý tài sản bảo đảm
Hoàng Ngân -
07/08/2026 08:00 (GMT+7)
(VNF) - Việc luật hóa quyền thu giữ tài sản bảo đảm đang tạo ra bước ngoặt lớn cho công tác xử lý nợ xấu. Tại TP.HCM, 80% yêu cầu của các tổ chức tín dụng được tòa án chấp thuận, cho thấy hệ thống pháp lý đã thực sự "mở đường" và bảo vệ quyền lợi của chủ nợ chính danh.
Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam (VNBA) mới đây cho biết, thông tin từ các tổ chức tín dụng hội viên, chỉ riêng tại TPHCM, Hiệp hội đã ghi nhận gần 220 vụ tranh chấp tín dụng - ngân hàng còn tồn đọng trên địa bàn.
Các vụ việc chủ yếu liên quan đến xử lý tài sản bảo đảm, thủ tục tố tụng và thi hành án, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ thu hồi nợ và khả năng luân chuyển vốn của hệ thống ngân hàng.
Tiến sỹ Đào Minh Tú - Phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký VNBA. Ảnh: Thời báo ngân hàng
TS Đào Minh Tú, Phó chủ tịch kiêm Tổng Thư ký VNBA, cho biết nguyên nhân của tình trạng tồn đọng đến từ cả hai phía: quy định pháp luật giữa các cơ quan tố tụng chưa đồng bộ, cách hiểu và áp dụng pháp luật thiếu thống nhất, trong khi một số tổ chức tín dụng cũng còn hạn chế trong khâu hoàn thiện hồ sơ pháp lý và quản lý tài sản bảo đảm.
Khung pháp lý mới cởi bỏ tâm lý dè dặt cho hoạt động xử lý nợ xấu
Điều 198a, Luật số 96/2025/QH15 tạo ra hành lang pháp lý mới cho tổ chức tín dụng chủ động thu giữ, xử lý tài sản bảo đảm khi khách hàng vi phạm nghĩa vụ trả nợ, với điều kiện hợp đồng bảo đảm có điều khoản cho phép thu giữ, khoản nợ đã được xác định là nợ xấu theo tiêu chuẩn của Ngân hàng Nhà nước, tài sản không đang tranh chấp hay bị kê biên, và thông tin thu giữ phải được công khai tối thiểu 15 ngày trước khi thực hiện.
Đây là một sự chuyển dịch đáng ghi nhận so với giai đoạn trước. Khi Nghị quyết 42 hết hiệu lực mà chưa có khung pháp lý chính thức thay thế, không ít cơ quan tố tụng và thi hành án còn giữ tâm lý thận trọng, thậm chí e ngại khi thụ lý và phân xử các vụ việc liên quan đến thu giữ, xử lý tài sản bảo đảm.
Chuyên gia phụ trách mảng xử lý nợ của VPBank, ngân hàng có tỷ lệ khoản vay có tài sản bảo đảm lên tới 91,1% vào cuối quý II/2026, nhận định, quyền thu giữ tài sản bảo đảm trong văn bản pháp luật có hiệu lực thi hành ổn định, không mang tính chất thí điểm hoặc giới hạn thời gian, đã góp phần hoàn thiện cơ sở pháp lý và cởi bỏ tâm lý dè dặt cho hoạt động xử lý nợ xấu của các tổ chức tín dụng.
Một hệ thống pháp lý nhất quán như vậy không chỉ mang lại lợi ích một chiều cho chủ nợ. Theo các chuyên gia, khi rủi ro thu hồi nợ được kiểm soát tốt hơn, chi phí xử lý nợ xấu của ngân hàng giảm xuống, tạo thêm dư địa để cải thiện lãi suất cho vay cũng như rút ngắn thời gian phê duyệt, thẩm định khoản vay cho khách hàng mới. Từ đó, hệ quả tích cực lan tỏa ra toàn thị trường tín dụng, chứ không dừng lại ở riêng mối quan hệ giữa ngân hàng và những khách hàng đang có nợ xấu.
Bài toán của chính ngân hàng
Dù mang lại hiệu ứng tích cực, bà Nguyễn Thị Phương, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Pháp chế ngân hàng (VNBA) cũng chỉ ra điểm nghẽn lớn nhất hiện nay nằm ở khâu xử lý tài sản bảo đảm, khi không ít trường hợp hợp đồng thế chấp hoàn toàn hợp pháp vẫn bị tuyên vô hiệu, hoặc ngân hàng không được tham gia tố tụng với tư cách người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan.
Mặc dù vậy, ở góc độ tòa án, bà Nguyễn Thị Thùy Dung, Phó Chánh án Tòa án Nhân dân TP.HCM cũng cho biết, trong 9 tháng gần đây, đơn vị đã giải quyết 16.639 vụ tranh chấp hợp đồng tín dụng và hợp đồng vay tài sản, trong đó tỷ lệ chấp nhận yêu cầu của nguyên đơn – chủ yếu là các ngân hàng, đạt khoảng 80%. Dữ liệu này cho thấy đối với các vụ việc có hồ sơ, chứng cứ đầy đủ và đáp ứng các điều kiện pháp luật quy định, yêu cầu khởi kiện của tổ chức tín dụng cơ bản được tòa án xem xét, chấp nhận theo đúng trình tự, thủ tục tố tụng chứ không liên quan về quy định 198a.
Khoảng 20% số vụ không được chấp nhận hoặc chỉ được chấp nhận một phần không đến từ khoảng trống của luật, mà đến từ chính sự thiếu chặt chẽ trong hồ sơ và thẩm định của ngân hàng.
Nguyên nhân đến từ ba nhóm lỗi chính: hợp đồng bảo lãnh vượt phạm vi cam kết; đất cấp cho hộ gia đình nhưng thiếu chữ ký của các thành viên; thông tin tài sản thế chấp sai lệch so với hiện trạng thực tế. Đây đều thuộc về kỷ luật vận hành nội bộ của từng ngân hàng.
Những ngân hàng nào có hệ thống quản trị rủi ro tốt, đi kèm một quy trình thẩm định, quản lý tài sản bảo đảm đầy đủ hoàn toàn có thể tránh được rủi ro này.
Ông Đào Minh Tú nhìn nhận, các tổ chức tín dụng cần rút ra bài học kinh nghiệm từ thực tiễn xét xử. Từ đó, rà soát, hoàn thiện quy trình nội bộ, nâng cao chất lượng thẩm định, cẩn trọng hơn khi ra quyết định cho vay... nhằm hạn chế tối đa rủi ro phát sinh.
Bên cạnh đó, ông Tú cho rằng cũng cần thảo luận về cơ chế phối hợp giữa Tòa án và các ngân hàng trong quá trình cung cấp hồ sơ, tài liệu, chứng cứ; xác minh thông tin; triệu tập đương sự; xem xét, thẩm định tại chỗ; định giá tài sản… nhằm rút ngắn thời gian giải quyết vụ việc nhưng vẫn bảo đảm đúng quy định của pháp luật.
(VNF) - Nhìn lại chặng đường 81 năm kể từ ngày thành lập nước, TS. Huỳnh Thanh Điền, Giảng viên Đại học Nguyễn Tất Thành cho rằng, những thành tựu kinh tế Việt Nam đạt được là một “kỳ tích”, đặc biệt khi đặt trong tương quan với xuất phát điểm thấp và khoảng thời gian phát triển kinh tế thị trường chưa quá dài.
(VNF) - Ngày 2/9/1945, tại quảng trường Ba Đình lịch sử, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc bản Tuyên ngôn độc lập, khai sinh ra nước Việt Nam dân chủ cộng hòa (nay là nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam).
(VNF) - Chiều tối 21/8, FTSE Russell đã công bố kết quả rà soát bán niên tháng 9/2026 đối với bộ chỉ số FTSE Global Equity Index Series (GEIS) tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương, không bao gồm Nhật Bản và Trung Quốc.
(VNF) - Khu vực kinh tế tư nhân được kỳ vọng trở thành động lực quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số. Tuy nhiên, theo chuyên gia Trần Hữu Huỳnh, rào cản lớn nhất hiện nay không phải là thiếu cơ chế, chính sách mà là khoảng cách giữa chính sách và thực thi.
(VNF) - Sau khi VETC và Viettel Money tạm dừng thu phí dịch vụ ví điện tử trước phản ứng của người dùng, câu chuyện đặt ra yêu cầu nhìn lại cách thiết kế phí, bảo đảm quyền lựa chọn và minh bạch thông tin đối với dịch vụ thanh toán gắn với giao thông.
(VNF) - Từ tháng 8/2026, VETC và ePass bắt đầu thu phí quản lý tài khoản 6.600 đồng/tháng với khách hàng cá nhân và 66.000 đồng/tháng với tổ chức, doanh nghiệp. Luật sư Nguyễn Văn Đồng cho rằng, việc doanh nghiệp được phép thu phí không đồng nghĩa với quyền tự ý áp thêm nghĩa vụ tài chính lên khách hàng, mà còn phải xem xét hợp đồng, điều kiện giao dịch chung và cách thức thông báo, thay đổi chính sách.
(VNF) - Muốn đạt mục tiêu tăng trưởng cao trong giai đoạn mới, Việt Nam không chỉ cần thêm vốn mà quan trọng hơn là phải “mở khóa” các nguồn lực đang bị kìm hãm bởi những rào cản thể chế, trong đó có thể chế kinh tế nói chung và thể chế tài chính nói riêng.
(VNF) - Dự thảo Luật Hình sự bổ sung cơ chế tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự đối với một số tội phạm kinh tế đang mở ra kỳ vọng tháo gỡ tâm lý "sợ sai, không dám làm" của doanh nghiệp, góp phần bảo vệ các dự án còn khả năng phục hồi. Tuy nhiên, nhiều ý kiến cũng băn khoăn liệu đây có trở thành "lá chắn" bị lợi dụng để kéo dài xử lý hoặc né tránh trách nhiệm hình sự nếu thiếu tiêu chí và cơ chế giám sát chặt chẽ.
(VNF) - Sự dịch chuyển từ tư duy “Nhà nước làm hết” sang mô hình hợp tác công tư (PPP) với vai trò chủ đạo của “quản trị tư” đang tạo ra một cuộc cách mạng trong phát triển hạ tầng tại Việt Nam.
(VNF) - Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội khóa XVI khai mạc vào ngày 3/8 và diễn ra theo 2 đợt. Trong đó, đợt 1 từ ngày 3/8 đến sáng ngày 13/8; đợt 2 từ ngày 19/8 đến ngày 24/8.
(VNF) - Theo GS.TS Trần Thọ Đạt, nguyên Chủ tịch Hội đồng Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, điểm nghẽn lớn nhất hiện nay không còn là vốn mà là thể chế và năng lực thực thi, những yếu tố quyết định khả năng tạo dựng động lực tăng trưởng mới và nâng cao năng lực quốc gia.
(VNF) - Kinh tế tư nhân đang được kỳ vọng trở thành động lực quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số của Việt Nam. Tuy nhiên, theo chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan, nếu những điểm nghẽn về thể chế, vốn, đất đai và môi trường kinh doanh không được tháo gỡ quyết liệt, doanh nghiệp tư nhân sẽ vẫn phải "chạy trong chiếc áo chật", khó bứt phá dù cơ hội phát triển đang rất lớn.
(VNF) - Sau nhiều năm nghiên cứu về phát triển công nghiệp và kinh tế Việt Nam, GS. Trần Văn Thọ, Giáo sư Kinh tế tại Đại học Waseda (Tokyo, Nhật Bản), cho rằng Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị là một bước ngoặt quan trọng khi lần đầu xác định kinh tế tư nhân là động lực quan trọng nhất của nền kinh tế.
(VNF) - FTZ Hải Phòng không chỉ là một chính sách ưu đãi mới mà có thể trở thành "mảnh ghép thể chế" giúp Việt Nam nâng cấp vị trí trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
(VNF) - Khi thế giới bước vào giai đoạn cạnh tranh bằng chuỗi cung ứng, công nghệ và khả năng chống chịu, câu hỏi được đặt ra không còn là "Việt Nam xuất khẩu bao nhiêu", mà là "bao nhiêu giá trị thực sự được tạo ra tại Việt Nam".
(VNF) - Với quy mô vốn đầu tư công hơn 1,08 triệu tỷ đồng - lớn nhất từ trước đến nay, Việt Nam đang đặt nhiều kỳ vọng vào động lực này để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng trên 10% trong năm 2026. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng thành công không chỉ được đo bằng tỷ lệ giải ngân, mà còn ở khả năng tạo hiệu ứng lan tỏa, khơi thông đầu tư tư nhân, nâng cao năng lực sản xuất và tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững của nền kinh tế.
(VNF) - Việt Nam đang đứng trước một nghịch lý trong phát triển nguồn nhân lực. Chúng ta tự hào sở hữu đội ngũ kỹ sư công nghệ thông tin đông đảo, nhưng lại đang đối mặt với "cơn khát" nhân sự có khả năng biến dữ liệu thành giá trị kinh doanh.
(VNF) - Luật sư Trương Anh Tú, Chủ tịch TAT Law Firm, cho rằng Điều 64 Luật Dầu khí năm 2022 đã tháo gỡ nỗi lo trách nhiệm trong hoạt động tìm kiếm, thăm dò. Tuy nhiên, để Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Viêt Nam (Petrovietnam) tiếp tục đầu tư gia tăng trữ lượng, điều cần thiết không chỉ là "lá chắn pháp lý" mà còn là cơ chế chia sẻ rủi ro
(VNF) - Mục tiêu tăng trưởng hai con số không chỉ đòi hỏi nguồn lực lớn mà còn yêu cầu những cải cách mạnh mẽ về thể chế, môi trường kinh doanh và năng lực nội tại của nền kinh tế.
(VNF) - Giữa những ngày tháng Bảy lịch sử, khi không khí tri ân bao trùm khắp mọi miền Tổ quốc, dấu ấn Agribank - định chế tài chính hàng đầu, “Ngân hàng vì cộng đồng” càng trở nên sâu đậm trong lòng nhân dân bằng hành trình kết nối yêu thương, lan tỏa đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc.
(VNF) - Mỹ chính thức áp mức thuế mới đối với hàng hóa từ 60 đối tác thương mại, trong đó có Việt Nam, với lý do tăng cường thực thi các quy định về lao động cưỡng bức, song quyết định này đã vấp phải phản ứng từ nhiều nền kinh tế.
(VNF) - Để duy trì mục tiêu tăng trưởng hai con số, Việt Nam cần một lượng vốn khổng lồ. Tuy nhiên, theo TS. Cấn Văn Lực, nền kinh tế đang phụ thuộc quá lớn vào tín dụng ngân hàng. Nếu xu hướng này tiếp diễn, tỷ lệ tín dụng/GDP có thể lên tới 180% vào năm 2030, mức được đánh giá là tiềm ẩn nhiều rủi ro đối với ổn định tài chính.
(VNF) - Dòng vốn FDI tại Việt Nam không còn chỉ hướng đến những ngành sản xuất truyền thống mà đang mở rộng và dịch chuyển, tham gia sâu vào các lĩnh vực dịch vụ cao cấp, tạo giá trị dài hạn như giáo dục. Điều này phản ánh nhận thức rõ nét của các định chế tài chính quốc tế về chất lượng nguồn nhân lực là yếu tố mang tính quyết định đối với năng lực cạnh tranh và là nền tảng cho tăng trưởng GDP bền vững trong giai đoạn phát triển mới.
(VNF) - Nhìn lại chặng đường 81 năm kể từ ngày thành lập nước, TS. Huỳnh Thanh Điền, Giảng viên Đại học Nguyễn Tất Thành cho rằng, những thành tựu kinh tế Việt Nam đạt được là một “kỳ tích”, đặc biệt khi đặt trong tương quan với xuất phát điểm thấp và khoảng thời gian phát triển kinh tế thị trường chưa quá dài.
(VNF) - Khu đô thị VSIP Nghệ An có quy mô khoảng 380ha, được phát triển theo mô hình tích hợp công nghiệp – đô thị – dịch vụ. Hiện các sản phẩm nhà liền kề, biệt thự và shophouse tại dự án được chào bán với giá từ 4,7 tỷ đồng đến 10 tỷ đồng/căn.