Loạt doanh nhân bị giả mạo danh tính trên Threads: Cảnh báo những hậu quả

Hiện nay, không ít doanh nhân, chuyên gia kinh tế tại Việt Nam đang xuất hiện trên Threads theo cách họ không hề mong muốn: tên, ảnh đại diện, chức danh và quá trình nghề nghiệp bị sử dụng để dựng nên những tài khoản mang dáng dấp “chính chủ”. Đáng chú ý, các tài khoản này không chỉ sao chép danh tính mà còn xây dựng cả một “chân dung số”, khiến người dùng dễ tin rằng chính nhân vật đó đang trực tiếp chia sẻ quan điểm trên mạng xã hội.

Khi danh tính trở thành công cụ tạo niềm tin

Khác với kiểu tài khoản giả mạo chỉ lấy tên hoặc hình ảnh của người nổi tiếng, nhiều tài khoản trên Threads được xây dựng khá bài bản, từ ảnh đại diện, chức danh, thông tin nghề nghiệp đến nội dung đăng tải đều được lựa chọn để phù hợp với nhân vật bị mạo danh.

Một trường hợp đáng chú ý là tài khoản “nguyenlamdung”, sử dụng hình ảnh và thông tin nhận diện của ông Nguyễn Lâm Dũng, được giới thiệu là Chủ tịch HĐQT Công ty Chứng khoán VPS. Tài khoản này còn đăng tải thông tin về quá trình công tác, hoạt động đầu tư và quan điểm thị trường, tạo cảm giác như một kênh cá nhân của vị lãnh đạo doanh nghiệp.

Một bài đăng thậm chí sử dụng thông điệp: “Chủ tịch HĐQT VPS: Đầu tư 100 triệu USD, gấp đôi nhân sự A.I, nhà đầu tư nhỏ cũng tham gia được thị trường”. Cách trình bày này dễ khiến người đọc hiểu đây là phát ngôn trực tiếp của một lãnh đạo doanh nghiệp chứng khoán.

Tài khoản “dominhphut” cũng sử dụng hình ảnh ông Đỗ Minh Phú và giới thiệu như một kênh chính thức, với nội dung xoay quanh giá vàng, tỷ giá và chính sách vàng - những chủ đề có khả năng tác động trực tiếp đến tâm lý nhà đầu tư.

Không chỉ doanh nhân, các chuyên gia kinh tế cũng trở thành mục tiêu bị mạo danh. Tài khoản “tranthodat_” sử dụng danh tính ông Trần Thọ Đạt, giới thiệu ông là nhà nghiên cứu kinh tế với hơn 30 năm hoạt động trong lĩnh vực nghiên cứu và tư vấn chính sách tiền tệ. “nguyenduckhuong” sử dụng tên Nguyễn Đức Khương, kèm thông tin về vị trí Chủ tịch AVSE Global và giáo sư tại Cambridge, đăng tải các nội dung về thị trường mới nổi, định giá tài sản năng lượng và phát triển bền vững.

Trong khi đó, tài khoản “tranminghbinh” sử dụng tên Trần Minh Bình, tự giới thiệu là Chủ tịch HĐQT “Ngân hàng Công nghiệp Việt Nam” và “Chủ tịch Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam”. Tài khoản “nguyendangquang” cũng sử dụng tên Nguyễn Đăng Quang và trình bày như một kênh cá nhân.

Điểm chung của các tài khoản này là không chỉ “mượn” tên và hình ảnh mà còn dựng lên một hồ sơ đủ hoàn chỉnh để tạo cảm giác về một nhân vật có thật đang hoạt động trên mạng xã hội.

Đây mới là phần đáng lo.

Khi tài khoản giả mạo được xây dựng bài bản, ranh giới giữa tài khoản hâm mộ, tài khoản tổng hợp thông tin và tài khoản mạo danh trở nên khó nhận biết. Người dùng thông thường có thể không đủ thông tin để kiểm chứng đâu là tài khoản chính chủ, nhất là khi tài khoản sử dụng đúng hình ảnh, chức danh và lĩnh vực chuyên môn của nhân vật.

Nguy cơ càng lớn khi danh tính bị đánh cắp thuộc về doanh nhân, lãnh đạo ngân hàng, công ty chứng khoán hay chuyên gia kinh tế. Một phát ngôn tưởng như cá nhân có thể tác động đến nhận định của người đọc về giá vàng, tỷ giá, chứng khoán, thị trường hoặc một doanh nghiệp.

Không cần lừa đảo ngay, vẫn có thể gây hậu quả

Chia sẻ với Tạp chí Đầu tư Tài chính luật sư Phạm Trang cho biết, vấn đề không chỉ nằm ở việc sử dụng tên hoặc hình ảnh của người khác mà còn ở cách thức sử dụng và khả năng khiến người dùng hiểu nhầm về chủ thể đứng sau tài khoản.

Threads/Meta không mặc nhiên cấm việc sử dụng tên hoặc hình ảnh của người khác trong mọi trường hợp. Tuy nhiên, nếu cách sử dụng khiến người dùng hiểu nhầm tài khoản là của chính người đó, hành vi có thể vi phạm quy định của nền tảng. Ranh giới giữa tài khoản hâm mộ, tài khoản tổng hợp và tài khoản mạo danh nằm ở mức độ minh bạch và khả năng gây nhầm lẫn.

Đáng chú ý, rủi ro không nhất thiết xuất hiện ngay từ những bài đăng đầu tiên.

Một tài khoản có thể bắt đầu bằng các nội dung tưởng như vô hại, từng bước xây dựng lượng người theo dõi và hình ảnh về một nhân vật có chuyên môn. Khi đã tạo được niềm tin, tài khoản có thể chuyển hướng sang dẫn người dùng vào nhóm riêng, quảng bá sản phẩm tài chính hoặc kêu gọi thực hiện giao dịch.

Khi đó, thứ bị khai thác không chỉ là tên hay hình ảnh, mà chính là uy tín.

Một doanh nhân hay chuyên gia càng có vị thế, “giá trị” của danh tính bị mạo danh càng lớn. Kẻ giả mạo không cần sở hữu uy tín của mình nếu có thể vay mượn uy tín của người khác để thuyết phục cộng đồng.

Theo luật sư Phạm Trang, pháp luật Việt Nam có nhiều quy định bảo vệ hình ảnh, danh dự, nhân phẩm và uy tín của cá nhân. Bộ luật Dân sự 2015 về nguyên tắc yêu cầu việc sử dụng hình ảnh phải được người đó đồng ý. Các quy định về an ninh mạng cũng đặt ra chế tài đối với hành vi giả mạo cá nhân, tổ chức hoặc cung cấp thông tin sai sự thật gây ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của người khác.

Tùy tính chất, mục đích và hậu quả, người mạo danh có thể chịu trách nhiệm dân sự, hành chính, thậm chí hình sự nếu hành vi đi kèm các yếu tố như lừa đảo, chiếm đoạt tài sản, xúc phạm danh dự, nhân phẩm hoặc vu khống. Nghị định 174/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, cũng quy định các chế tài xử phạt và biện pháp khắc phục, trong đó có buộc gỡ bỏ, xóa thông tin vi phạm.

Tuy nhiên, việc xử lý không đơn giản, đặc biệt khi người đứng sau tài khoản sử dụng danh tính giả hoặc ẩn danh.

Xác thực tài khoản không phải “lá chắn” tuyệt đối

Nghị định 147/2024/NĐ-CP đặt ra các yêu cầu đối với hoạt động quản lý thông tin trên mạng xã hội, trong đó có trách nhiệm phối hợp xử lý nội dung vi phạm, tiếp nhận và giải quyết phản ánh, khiếu nại theo quy định. Với các trường hợp vi phạm, nền tảng có thể áp dụng những biện pháp phù hợp, bao gồm gỡ bỏ nội dung hoặc hạn chế hoạt động của tài khoản.

Việc xác thực tài khoản có thể giúp tăng khả năng xác định người vận hành, nhưng không thể ngăn chặn hoàn toàn hành vi mạo danh.

Bởi ngay cả khi nền tảng có cơ chế xác thực, một đối tượng vẫn có thể sử dụng tên, hình ảnh và thông tin của người khác để tạo tài khoản gây nhầm lẫn. Khi đó, hiệu quả xử lý phụ thuộc nhiều vào khả năng phát hiện, xác minh và tốc độ phản hồi của nền tảng.

Theo luật sư, trách nhiệm của nền tảng cũng không tự động phát sinh chỉ vì tồn tại một tài khoản giả mạo. Cần xem xét nền tảng đã nhận được thông báo hợp lệ hay chưa, nội dung có vi phạm pháp luật hoặc quy định của nền tảng hay không, và nền tảng có thực hiện nghĩa vụ xử lý trong thời hạn phù hợp hay không. Nếu đặt vấn đề bồi thường, còn phải xem xét thiệt hại thực tế và mối quan hệ nhân quả.

Điều này đặt ra yêu cầu không chỉ với nền tảng mà cả người bị mạo danh: phát hiện sớm, xác minh và phản hồi nhanh.

Sự xuất hiện của hàng loạt tài khoản giả mạo cho thấy thương hiệu cá nhân đang trở thành một tài sản số dễ bị đánh cắp. Tên tuổi, hình ảnh, chức danh và uy tín có thể bị sao chép trong vài phút, nhưng để xây dựng lại niềm tin sau một vụ việc giả mạo có thể mất nhiều năm.

Đặc biệt trong các lĩnh vực tài chính, ngân hàng, chứng khoán hay đầu tư, một phát ngôn giả mạo không chỉ làm tổn hại hình ảnh cá nhân mà còn có thể tác động đến quyết định của khách hàng, nhà đầu tư và đối tác.

Trong môi trường số, bảo vệ danh tính cũng chính là bảo vệ uy tín - và sâu xa hơn là bảo vệ niềm tin của cộng đồng.