Lợi nhuận DN niêm yết nửa cuối 2026: Không còn 'nước lên, thuyền lên'?

Nửa đầu năm tạo nền, nửa cuối năm chịu thử thách?

Kết quả kinh doanh 6 tháng đầu năm 2026 đang tạo một điểm xuất phát khá thuận lợi cho các doanh nghiệp niêm yết. Nhiều doanh nghiệp đã hoàn thành phần lớn, thậm chí vượt kế hoạch lợi nhuận cả năm chỉ sau nửa chặng đường.

Vinhomes là một trong những trường hợp nổi bật khi lợi nhuận sau thuế hợp nhất 6 tháng đạt 52.092 tỷ đồng, tăng gần 380% so với cùng kỳ và hoàn thành 86,8% kế hoạch năm. Doanh thu thuần đạt 116.565 tỷ đồng, tăng 203%, chủ yếu nhờ tiến độ bàn giao và ghi nhận doanh thu tại các đại dự án.

Với Hòa Phát, lợi nhuận sau thuế 6 tháng đạt 15.480 tỷ đồng, tăng 103% và hoàn thành 70% mục tiêu cả năm. Kết quả này được hỗ trợ bởi sản lượng bán hàng và nhu cầu thép trong nước cải thiện. Trong lĩnh vực dầu khí, PVS ước đạt 820 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế, tăng 33% và hoàn thành 83% kế hoạch; BSR đạt 12.636 tỷ đồng, vượt kế hoạch lợi nhuận cả năm chỉ sau 6 tháng.

Những kết quả trên cho thấy nền lợi nhuận của khu vực niêm yết đã được cải thiện đáng kể, đồng thời tạo dư địa nhất định cho doanh nghiệp hoàn thành mục tiêu cả năm. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa nửa cuối năm sẽ là phần nối dài của những kết quả tích cực này. Ngược lại, khi mặt bằng lợi nhuận đã được nâng lên, doanh nghiệp phải duy trì được động lực tăng trưởng trong điều kiện chi phí vốn và chi phí đầu vào còn cao, trong khi sức cầu phục hồi chưa đồng đều.

Ông Trương Đắc Nguyên, Giám đốc Đầu tư Công ty Cổ phần Blue Horizon, nhận định triển vọng lợi nhuận trong nửa cuối năm nhiều khả năng sẽ có sự khác biệt rõ rệt giữa các nhóm ngành và doanh nghiệp, với động lực tăng trưởng tập trung ở những doanh nghiệp có vị thế dẫn đầu, nền tảng tài chính vững và khả năng thích ứng tốt với biến động của thị trường.

“Áp lực đối với doanh nghiệp cũng đã rõ hơn khi bước vào nửa cuối năm. Sức cầu trong nước phục hồi chưa đồng đều, trong khi giá nguyên vật liệu, năng lượng, logistics và chi phí tài chính tiếp tục gây sức ép lên biên lợi nhuận. Chỉ số PMI chi phí đầu vào của doanh nghiệp Việt Nam đã lên 73 điểm, mức cao nhất từng được ghi nhận”, ông Nguyên phân tích.

Chia sẻ quan điểm này, nhóm phân tích tại Agriseco Research cũng đề cập tới chi phí vốn như một biến số đáng lưu ý. Nhóm này dự báo lãi suất huy động trong nửa cuối năm duy trì quanh 6% - 7%, trong khi lãi suất cho vay khoảng 8% - 10%. Với những doanh nghiệp có nhu cầu vốn lớn hoặc sử dụng đòn bẩy tài chính cao, mặt bằng này có thể tiếp tục gây sức ép lên chi phí tài chính và lợi nhuận. Dù vậy, triển vọng chung vẫn được đánh giá tích cực. Agriseco dự báo lợi nhuận toàn thị trường năm 2026 tăng khoảng 18% so với năm trước, với các động lực chính đến từ đầu tư công, FDI và kích cầu tiêu dùng.

Động lực tăng trưởng tập trung vào tín dụng, đầu tư và tiêu dùng

Theo ông Trương Đắc Nguyên, lợi nhuận của các doanh nghiệp niêm yết trong nửa cuối năm 2026 vẫn có khả năng duy trì tăng trưởng, nhưng khó giữ được tốc độ như giai đoạn trước đó.

“Chi phí vốn chưa giảm đáng kể, áp lực đầu vào gia tăng cùng những biến động của môi trường kinh tế quốc tế được cho là các yếu tố sẽ ảnh hưởng đến triển vọng lợi nhuận doanh nghiệp”, ông Nguyên nhận định.

Dù vậy, vị chuyên gia cho rằng nền kinh tế vẫn có những động lực đủ mạnh để hỗ trợ kết quả kinh doanh trong những tháng cuối năm, đáng chú ý là đầu tư công, FDI và sức cầu trong nước. Việc đẩy nhanh giải ngân đầu tư công và phát triển hạ tầng sẽ mở thêm dư địa cho xây dựng, vật liệu và hạ tầng; trong khi dòng vốn FDI, đặc biệt vào công nghệ cao và bán dẫn, tiếp tục tạo nhu cầu cho bất động sản khu công nghiệp và các doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng. Ở phía tiêu dùng, bán lẻ được kỳ vọng hưởng lợi từ xu hướng gia tăng thị phần của các doanh nghiệp đầu ngành. Với ngân hàng, động lực tăng trưởng được kỳ vọng đến từ hiệu quả hoạt động, kiểm soát chi phí và mở rộng nguồn thu ngoài lãi.

Trong số đó, ngân hàng nhiều khả năng vẫn là nhóm có ảnh hưởng lớn nhất đến tăng trưởng lợi nhuận chung trong nửa cuối năm, nhờ quy mô lợi nhuận lớn và dư địa tăng trưởng tín dụng. VNDIRECT dự báo lợi nhuận ròng ngành ngân hàng tăng khoảng 19,1% trong năm 2026, trong khi Vietcap đưa ra mức tăng khoảng 18%. Agriseco thận trọng hơn khi dự báo lợi nhuận trước thuế toàn ngành tăng khoảng 15% - 20%, với thu nhập lãi tăng trên 13% nhờ tín dụng duy trì ở mức cao.

Đáng chú ý, Agriseco kỳ vọng tín dụng doanh nghiệp tăng khoảng 25%, tập trung vào các lĩnh vực thương mại, xuất nhập khẩu, hạ tầng và đầu tư công. Cùng với đó, thu nhập ngoài lãi được dự báo tăng trên 20% trong nửa cuối năm, nhờ hoạt động dịch vụ, đầu tư - ngoại hối và thu hồi nợ xấu. Đây sẽ là nguồn hỗ trợ quan trọng khi dư địa mở rộng lợi nhuận từ tín dụng không còn phụ thuộc đơn thuần vào tăng trưởng dư nợ.

Tuy nhiên, khả năng tăng trưởng tín dụng chuyển hóa thành lợi nhuận sẽ phụ thuộc nhiều vào chi phí vốn và NIM. Agriseco cho rằng áp lực thu hẹp NIM có thể giảm dần trong nửa cuối năm khi thanh khoản hệ thống được hỗ trợ, nhưng sự phân hóa giữa các ngân hàng vẫn khá rõ. Những ngân hàng có chi phí vốn thấp, CASA cao, chất lượng tài sản tốt và bộ đệm dự phòng dày sẽ có nhiều khả năng bảo vệ biên lợi nhuận hơn.

Nếu tín dụng là động lực chính của ngân hàng, đầu tư công lại là điểm tựa quan trọng đối với nhóm xây dựng, vật liệu và hạ tầng trong những tháng cuối năm. Agriseco đánh giá nhu cầu giải ngân đầu tư công năm 2026 ở mức trên 1 triệu tỷ đồng và kỳ vọng tốc độ giải ngân được đẩy mạnh vào nửa cuối năm. Xây dựng hạ tầng, vật liệu xây dựng và xây lắp điện được hưởng lợi trực tiếp, trong khi bất động sản và logistics có thể hưởng lợi gián tiếp.

VNDIRECT cũng đánh giá tiến độ giải ngân đầu tư công sẽ là yếu tố quan trọng đối với xây dựng và vật liệu trong nửa cuối năm, qua đó góp phần thúc đẩy lợi nhuận nhóm này tăng khoảng 13,1% trong năm 2026. Tác động của đầu tư công không chỉ nằm ở khối lượng công việc của các nhà thầu mà còn lan sang nhu cầu thép, xi măng, đá, nhựa đường và các loại vật liệu khác. Dù vậy, mức độ hưởng lợi vẫn phụ thuộc vào lượng backlog, tiến độ triển khai và khả năng kiểm soát chi phí của từng doanh nghiệp.

FDI cũng được kỳ vọng tạo dư địa tăng trưởng rõ hơn trong nửa cuối năm, đặc biệt đối với bất động sản khu công nghiệp. Agriseco xếp nhóm này vào diện hưởng lợi từ dòng vốn đầu tư và quá trình mở rộng sản xuất, trong khi VNDIRECT dự báo lợi nhuận bất động sản khu công nghiệp tăng khoảng 32,8% trong năm 2026.

Dòng vốn vào các lĩnh vực công nghệ cao và bán dẫn, cùng nhu cầu mở rộng nhà máy và dịch chuyển chuỗi cung ứng, tiếp tục tạo nhu cầu đối với đất công nghiệp và nhà xưởng. Tuy nhiên, cơ hội sẽ tập trung nhiều hơn ở những doanh nghiệp có quỹ đất sạch, pháp lý hoàn thiện và khả năng đưa dự án vào khai thác trong thời gian tương đối ngắn.

Ở nhóm năng lượng, triển vọng cũng được củng cố bởi nhu cầu điện tăng theo sản xuất công nghiệp và việc đưa thêm công suất mới vào vận hành. VNDIRECT dự báo lợi nhuận ngành điện tăng khoảng 27,8% trong năm 2026. Agriseco đồng thời đánh giá nhu cầu điện và tiến độ các dự án dầu khí trọng điểm sẽ tiếp tục tạo động lực cho nhóm năng lượng trong thời gian tới.

Đối với dầu khí, câu chuyện tăng trưởng trong nửa cuối năm không chỉ nằm ở giá dầu mà còn ở khối lượng công việc thực tế từ các dự án năng lượng. Đây là yếu tố có thể hỗ trợ doanh thu và lợi nhuận của các doanh nghiệp dịch vụ, xây lắp, thiết bị khi các dự án bước vào giai đoạn triển khai.

Trong khi đó, ở phía cầu nội địa, bán lẻ và tiêu dùng được kỳ vọng cải thiện dần trong những tháng cuối năm. Agriseco cho rằng thu nhập cải thiện, du lịch khởi sắc và các chính sách kích cầu có thể hỗ trợ sức mua. Tuy nhiên, lợi thế nhiều khả năng nghiêng về các doanh nghiệp đầu ngành có mạng lưới rộng, khả năng gia tăng thị phần và kiểm soát chi phí tốt.

Sức ép tạo ra phân hóa

Ở chiều ngược lại, một số nhóm ngành vẫn chịu sức ép từ nền so sánh cao, chi phí đầu vào và những biến động của thị trường quốc tế.

Các doanh nghiệp xuất khẩu là một ví dụ. VNDIRECT dự báo lợi nhuận nhóm xuất khẩu năm 2026 chỉ tăng khoảng 3,8%, thấp hơn đáng kể so với mặt bằng chung. Thuế quan, tỷ giá, chi phí vận tải, giá nguyên liệu và sức mua tại các thị trường lớn tiếp tục gây sức ép lên biên lợi nhuận. Vì vậy, tăng trưởng doanh thu chưa chắc chuyển thành tăng trưởng lợi nhuận nếu doanh nghiệp không đủ khả năng chuyển phần chi phí gia tăng sang giá bán.

Dù vậy, ngay trong nhóm xuất khẩu vẫn có những trường hợp triển vọng tích cực hơn. VNDIRECT đưa Vĩnh Hoàn vào nhóm doanh nghiệp đáng chú ý nhờ kỳ vọng nhu cầu và giá bán cá tra cải thiện, trong khi chi phí đầu vào thuận lợi hỗ trợ biên lợi nhuận. Điều này cho thấy lợi thế trong nửa cuối năm sẽ nghiêng về những doanh nghiệp có khả năng bảo vệ biên lợi nhuận, thay vì chỉ dựa vào tăng sản lượng.

Logistics và hàng không thậm chí “bị” VNDIRECT dự báo lợi nhuận giảm lần lượt 29,6% và 8,2% trong năm 2026. Nền lợi nhuận cao của năm trước, cùng áp lực từ giá nhiên liệu, giá cước và chi phí vận hành, khiến dư địa tăng trưởng của hai nhóm này hạn chế hơn. Tuy nhiên, sự phân hóa vẫn xuất hiện ngay trong nhóm tăng trưởng thấp. PVTrans được VNDIRECT đánh giá tích cực nhờ triển vọng mở rộng đội tàu và mặt bằng giá cước thuận lợi.

Nếu các ngành xuất khẩu, logistics và hàng không chịu ảnh hưởng nhiều từ yếu tố bên ngoài, bất động sản nhà ở lại phụ thuộc lớn vào tiến độ triển khai dự án. VNDIRECT dự báo lợi nhuận ngành tăng khoảng 13,3% trong năm 2026, nhưng khả năng ghi nhận trong những tháng cuối năm vẫn phụ thuộc vào pháp lý, mở bán và bàn giao. Vì vậy, thị trường bất động sản phục hồi không đồng nghĩa lợi nhuận sẽ tăng đồng đều giữa các doanh nghiệp.

Sự phân hóa cũng diễn ra ở nhóm hưởng lợi từ đầu tư công. VNDIRECT dự báo lợi nhuận sau thuế năm 2026 của HHV tăng 14,9%, trong khi PC1 giảm 4%. Khác biệt này cho thấy cùng đứng trước một động lực chung, kết quả kinh doanh vẫn phụ thuộc vào backlog, khả năng triển khai và kiểm soát chi phí của từng doanh nghiệp.

Như vậy, bức tranh lợi nhuận nửa cuối năm 2026 sẽ có sự phân hoá, một mặt, tăng trưởng vẫn được hỗ trợ bởi tín dụng, đầu tư công, FDI, năng lượng và tiêu dùng, mặt khác, khoảng cách giữa các doanh nghiệp trong nội bộ ngành có thể ngày càng lớn. Một ngành được đánh giá tích cực không có nghĩa mọi doanh nghiệp trong ngành đều tăng trưởng. Ngược lại, ngay trong nhóm chịu nhiều sức ép vẫn có thể xuất hiện những doanh nghiệp duy trì được lợi nhuận nhờ lợi thế riêng về thị trường, chi phí, tài sản hoặc khả năng triển khai dự án.

Đó cũng là lý do nửa cuối năm sẽ không phải câu chuyện “nước lên, thuyền lên”. Điều quan trọng là doanh nghiệp nào đủ khả năng biến động lực của nền kinh tế thành doanh thu, biên lợi nhuận và dòng tiền thực.

Khi mặt bằng lợi nhuận chung tiếp tục cải thiện, sự khác biệt về backlog, quỹ dự án, chi phí vốn, chất lượng tài sản, khả năng bảo vệ biên lợi nhuận và tiến độ ghi nhận sẽ ngày càng quyết định mức độ hưởng lợi của từng doanh nghiệp. Tăng trưởng vẫn khả thi, nhưng sẽ chọn lọc hơn, tập trung hơn và đòi hỏi chất lượng cao hơn trong nửa cuối năm 2026.