Nắm dòng vốn 1 triệu tỷ đồng: DN bảo hiểm trong vai 'tay chơi lớn'

1 triệu tỷ đồng đầu tư và vai trò với thị trường vốn

Theo số liệu từ Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm (Bộ Tài chính), tính đến hết tháng 6/2026, tổng số vốn đầu tư vào nền kinh tế của ngành bảo hiểm đã chính thức vượt mốc 1 triệu tỷ đồng, ghi nhận mức tăng trưởng hơn 11,5% so với cùng kỳ năm trước. Trong cơ cấu nguồn vốn khổng lồ này, khối doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ đóng vai trò chủ lực khi chiếm khoảng 90% quy mô, tương đương gần 900.000 tỷ đồng; phần còn lại thuộc về các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ.

Các chỉ tiêu tài chính cơ bản khác của toàn ngành cũng thể hiện xu hướng tăng trưởng đồng bộ. Tổng doanh thu phí bảo hiểm đến hết tháng 6/2026 đạt gần 118.000 tỷ đồng, tăng 2,2% so với cùng kỳ. Tổng tài sản của các doanh nghiệp bảo hiểm ước đạt 1,2 triệu tỷ, tăng 10,3%, tổng dự phòng nghiệp vụ bảo hiểm toàn ngành đạt 752.400 tỷ đồng tính đến quý I/2026.

Đáng chú ý, ở góc độ đảm bảo an sinh xã hội, tổng số tiền bồi thường và chi trả quyền lợi bảo hiểm toàn thị trường ước đạt trên 52.000 tỷ đồng, tăng hơn 16% so với cùng kỳ.

Những con số trên đã chứng minh rằng bên cạnh sứ mệnh cốt lõi là bồi thường tổn thất và đảm bảo an sinh xã hội, ngành bảo hiểm đang vận hành như một kênh dẫn vốn trung và dài hạn "âm thầm" nhưng vô cùng bền bỉ, đóng góp trực tiếp vào cấu trúc tăng trưởng GDP của quốc gia.

Phân tích về bản chất mang tính chiến lược của nguồn vốn này, bà Nguyễn Thu Bình, FRM, CIA - Giám đốc Quản trị rủi ro, Công ty Quản lý quỹ PVI (PVI AM), nhận định giá trị lớn nhất của dòng vốn bảo hiểm nằm ở tính chất dài hạn của nó. Vốn bảo hiểm được hình thành từ phí bảo hiểm và dự phòng nghiệp vụ, gắn với các nghĩa vụ chi trả kéo dài nhiều năm, thậm chí nhiều thập kỷ. Tính riêng tổng dự phòng nghiệp vụ bảo hiểm toàn ngành đạt 752.400 tỷ đồng tính đến quý I/2026 - đây chính là khối nghĩa vụ dài hạn quyết định chiến lược đầu tư của toàn ngành.

Do đó, bà Bình cho rằng mục tiêu của ngành không phải là tìm kiếm lợi nhuận đầu cơ ngắn hạn, mà là bảo toàn vốn, bảo đảm khả năng thanh toán dài hạn và duy trì lợi suất ổn định theo nguyên tắc liability matching (phù hợp nợ). Đặc điểm loại hình này giúp dòng vốn bảo hiểm định hình ba vai trò nền tảng trên thị trường vốn.

Thứ nhất, tạo nguồn cầu đầu tư ổn định. Dòng vốn này tập trung mạnh vào trái phiếu Chính phủ, trái phiếu doanh nghiệp chất lượng cao và các tài sản có thu nhập cố định kỳ hạn dài. Nhờ đặc tính không bị cuốn theo các làn sóng tâm lý ngắn hạn của các nhà đầu tư cá nhân, dòng vốn bảo hiểm góp phần quan trọng giúp ổn định đường cong lợi suất và mở rộng không gian huy động vốn cho các tổ chức phát hành.

Thứ hai, nâng cao chuẩn mực quản trị thị trường. Các doanh nghiệp bảo hiểm và định chế quản lý tài sản luôn áp đặt các tiêu chí rất khắt khe về tính minh bạch thông tin, chất lượng tài sản cũng như năng lực quản trị rủi ro trước khi ra quyết định giải ngân. Đây là đòn bẩy kỹ thuật hữu hiệu để nâng cấp chất lượng thị trường trái phiếu doanh nghiệp trong bối cảnh phân khúc này đang cần cải thiện mạnh về xếp hạng tín nhiệm.

Thứ ba, gia tăng khả năng chống chịu của hệ thống tài chính. Khác biệt hoàn toàn với dòng tiền mang tính đầu cơ, vốn bảo hiểm duy trì danh mục đầu tư theo chu kỳ dài hạn, qua đó hỗ trợ thanh khoản vững chắc và kiềm chế các biến động thái quá của thị trường, đặc biệt trong các giai đoạn thị trường chịu áp lực tâm lý bầy đàn.

Bảo hiểm nhân thọ như "một mũi tên trúng hai đích"

Phân tích thêm, chuyên gia kinh tế Trần Nguyên Đán, Viện trưởng Học viện IFRM, cho rằng điều mà người tham gia lo sợ nhất là các doanh nghiệp sử dụng tiền sai mục đích, ảnh hưởng đến quyền lợi của khách hàng, chi trả bồi thường. Tuy nhiên, Luật Kinh doanh bảo hiểm quy định rõ, doanh nghiệp bảo hiểm chỉ được đầu tư vào các kênh như trái phiếu chính phủ, chứng chỉ tiền gửi, tiền mặt hoặc trái phiếu doanh nghiệp nhưng phải có xếp hạng tín nhiệm cao. Còn các lĩnh vực rủi ro cao như kinh doanh bất động sản, các doanh nghiệp bảo hiểm không được phép đầu tư.

Ông Đán đánh giá các doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ không chỉ là trung gian tài chính, mà còn là một “tay chơi lớn” trên thị trường, giúp đảm bảo thanh khoản cho các khoản đầu tư. Ông Đán lấy ví dụ như có thời điểm thị trường tài chính hỗn loạn, nhà đầu tư nhỏ lẻ dễ bị dao động, nhưng nhờ các quỹ đầu tư tổ chức như doanh nghiệp bảo hiểm, quản lý quỹ này giúp ổn định lại thị trường tài chính.

Còn đối với bảo hiểm phi nhân thọ, đặc thù thu phí ngắn theo năm, phí bảo hiểm đó sẽ được dùng để bồi thường hàng năm, tuy nhiên nhờ sự chênh lệch giữa kỳ thu tiền và kỳ chi trả, các doanh nghiệp bảo hiểm sẽ đưa nguồn tiền vào quỹ dự phòng nghiệp vụ để đem đi đầu tư theo quy định của Luật. Có thể nói, các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ đầu tư rất thận trọng, họ thường ưu tiền gửi tiền có kỳ hạn tại ngân hàng, đây cũng là khách hàng cung cấp vốn trung hạn cho ngân hàng (thường gửi kỳ hạn 12 tháng).

Dưới góc nhìn của một doanh nghiệp trong cuộc, ông Kevin Kwon, Tổng Giám đốc Prudential Việt Nam, chia sẻ bảo hiểm nhân thọ thực chất là một cam kết dài hạn có thể kéo dài qua nhiều thế hệ. Trách nhiệm này đòi hỏi các doanh nghiệp phải quản lý tài sản theo mô hình cực kỳ thận trọng. Tại Prudential Việt Nam, các nguồn phí tích lũy được phân bổ vào danh mục đầu tư đa dạng, vừa bảo đảm an toàn dòng tiền cho khách hàng, vừa gián tiếp tài trợ cho các công trình hạ tầng, y tế và giáo dục.

Ông dẫn số liệu, tính đến thời điểm hiện tại, riêng Prudential Việt Nam đang quản lý khối tài sản dài hạn hơn 180.000 tỷ đồng, chiếm khoảng 18% tổng nguồn vốn đầu tư của toàn ngành bảo hiểm vào nền kinh tế. Phần lớn danh mục này được tập trung vào trái phiếu, đặc biệt là trái phiếu Chính phủ. Dòng vốn này chuyển hóa phí bảo hiểm của người dân thành nguồn lực quốc gia để xây dựng cầu đường, trường học, bệnh viện và các dự án phát triển xanh.

Ông Kevin Kwon ví bảo hiểm nhân thọ như "một mũi tên trúng hai đích", vừa thiết lập mạng lưới bảo vệ tài chính cho người dân, vừa đóng vai trò là một "động cơ vốn vô hình" thúc đẩy nền kinh tế.

Nhìn rộng ra bài học từ các quốc gia trong khu vực, CEO Prudential dẫn kinh nghiệm, việc gia tăng 50% tỷ lệ thâm nhập bảo hiểm nhân thọ trong giai đoạn từ năm 2030 đến năm 2050 sẽ tạo ra tác động cộng hưởng, đóng góp mức tăng trưởng GDP từ 4% - 5%. Chính phủ muốn nâng tỉ lệ thâm nhập bảo hiểm từ khoảng 10% lên 18% đến 2030, đó không chỉ là mục tiêu của ngành mà là mục tiêu tăng trưởng.