Nâng hạng chỉ là khởi đầu: Doanh nghiệp Việt cần chuẩn bị gì để tiếp cận dòng vốn toàn cầu?

Sáng nay 18/6, tại Hội thảo Vietnam Global Capital Access: Overseas Listings, DRs and the IFC do Công ty Cổ phần Chứng khoán SSI và Deutsche Bank đồng tổ chức, câu chuyện tiếp cận nguồn vốn quốc tế của doanh nghiệp Việt Nam được đặt trong bối cảnh thị trường chứng khoán đang bước vào một giai đoạn phát triển mới.

Không chỉ dừng lại ở những thảo luận về niêm yết ở nước ngoài, chứng chỉ lưu ký (DRs) hay định hướng xây dựng Trung tâm Tài chính Quốc tế (IFC), các diễn giả cho rằng trọng tâm hiện nay là làm thế nào để doanh nghiệp Việt Nam thực sự sẵn sàng kết nối với dòng vốn toàn cầu.

"Mục tiêu của cải cách là nâng cao khả năng huy động vốn"

Phát biểu tại hội thảo, ông Bùi Hoàng Hải, Phó Chủ tịch Uỷ ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN), đánh giá việc Việt Nam vừa được FTSE Russell nâng hạng lên nhóm thị trường mới nổi thứ cấp là thành quả của nhiều năm cải cách nhằm nâng cao khả năng tiếp cận của nhà đầu tư quốc tế đối với thị trường vốn Việt Nam.

Theo ông Hải, FTSE Russell nhiều lần nhấn mạnh một nguyên tắc cốt lõi trong quá trình đánh giá là khả năng tiếp cận thị trường. Những nỗ lực cải cách thời gian qua từ phía cơ quan quản lý, các sở giao dịch, thành viên thị trường và doanh nghiệp niêm yết đều hướng tới mục tiêu giúp thị trường vận hành minh bạch hơn, hiệu quả hơn và thân thiện hơn với nhà đầu tư nước ngoài.

Tuy nhiên, lãnh đạo UBCKNN cho rằng việc được nâng hạng không nên được xem là điểm kết thúc của tiến trình cải cách.

“Chúng ta không nên xem cột mốc này là điểm kết thúc của quá trình cải cách mà là sự khẳng định rằng Việt Nam đang chuyển sang một giai đoạn phát triển mới”, ông Hải nhấn mạnh.

Theo lãnh đạo UBCKNN, khi thị trường Việt Nam ngày càng hiện diện rõ nét hơn trên bản đồ đầu tư toàn cầu, kỳ vọng của các tổ chức đầu tư quốc tế cũng sẽ tăng lên. Bên cạnh khả năng tiếp cận thị trường, nhà đầu tư sẽ đánh giá kỹ hơn chất lượng công bố thông tin, tiêu chuẩn quản trị doanh nghiệp, hạ tầng thanh toán bù trừ, hoạt động quan hệ nhà đầu tư và khả năng truyền tải chiến lược phát triển dài hạn của doanh nghiệp.

Trong những năm gần đây, hàng loạt giải pháp cải cách đã được triển khai nhằm nâng cấp nền tảng hạ tầng của thị trường chứng khoán Việt Nam. Đó là việc đưa hệ thống KRX vào vận hành, triển khai các giải pháp giao dịch không yêu cầu ký quỹ trước (non-prefunding), phát triển mô hình Global Broker, đồng thời chuẩn bị cho cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP) theo thông lệ quốc tế.

Ông Bùi Hoàng Hải nhấn mạnh, những cải cách này có thể mang tính kỹ thuật nhưng không nên được nhìn nhận như các giải pháp riêng lẻ.

“Tất cả đều nằm trong định hướng chính sách tổng thể nhằm giúp thị trường Việt Nam minh bạch hơn, hiệu quả hơn và dễ tiếp cận hơn đối với các nhà đầu tư tổ chức”, ông nói.

Các hệ thống giao dịch hiện đại giúp tăng hiệu quả vận hành và hỗ trợ phát triển sản phẩm mới. Những cải tiến trong hệ thống thanh toán và hậu giao dịch góp phần giảm thiểu rủi ro vận hành, trong khi các cơ chế tiếp cận thị trường thuận lợi hơn sẽ gia tăng niềm tin của nhà đầu tư quốc tế.

“Mục tiêu của cải cách thị trường không chỉ là cải thiện hoạt động giao dịch. Mục tiêu của cải cách là nâng cao khả năng huy động vốn”, ông Hải nhấn mạnh.

“Nguồn vốn toàn cầu luôn đi theo niềm tin”

Dù hạ tầng thị trường ngày càng được cải thiện, lãnh đạo UBCKNN cho rằng khả năng tiếp cận nguồn vốn quốc tế cuối cùng vẫn phụ thuộc vào chính doanh nghiệp. Các nhà đầu tư toàn cầu thường tìm kiếm những doanh nghiệp có chiến lược rõ ràng, hệ thống quản trị tốt, báo cáo tài chính đáng tin cậy và khả năng giao tiếp minh bạch với cổ đông.

“Nguồn vốn toàn cầu luôn đi theo niềm tin”, ông Hải nói.

Theo đó, niềm tin được hình thành từ sự minh bạch, hiệu quả hoạt động, năng lực quản trị và khả năng truyền thông nhất quán với nhà đầu tư.

Ông Daniel Clark - Giám đốc Khối Dịch vụ Tín thác và Chứng khoán khu vực Châu Á - Thái Bình Dương và Trung Đông, đồng thời là Giám đốc toàn cầu mảng Chứng chỉ lưu ký của Deutsche Bank, cũng cho rằng trong các cuộc thảo luận về thị trường vốn, người ta thường nói nhiều đến luật sư, ngân hàng đầu tư, kiểm toán hay các đơn vị tư vấn. Tuy nhiên, chủ thể quyết định thành công của quá trình tiếp cận nguồn vốn quốc tế vẫn là doanh nghiệp.

Theo ông Clark, doanh nghiệp cần tự đánh giá liệu việc tiếp cận thị trường vốn quốc tế có phù hợp với chiến lược phát triển của mình hay không. Để tham gia sâu hơn vào thị trường tài chính toàn cầu, doanh nghiệp không chỉ cần chuẩn bị về quản trị công ty, báo cáo tài chính, công bố thông tin và quan hệ nhà đầu tư mà còn phải xây dựng được chiến lược tăng trưởng dài hạn đủ thuyết phục.

Ông cũng cho biết dòng vốn từ Bắc Mỹ và châu Âu đang ngày càng gia tăng sự hiện diện tại châu Á. Trong bối cảnh đó, bài toán đặt ra không chỉ là huy động vốn mà còn là mở rộng khả năng tiếp cận cộng đồng nhà đầu tư quốc tế và nâng cao mức độ hiện diện trên thị trường vốn toàn cầu.

ADR, GDR và niêm yết ở nước ngoài không phải “đường tắt”

Một trong những chủ đề được quan tâm tại hội thảo là khả năng doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận nhà đầu tư quốc tế thông qua các công cụ như ADR, GDR hay niêm yết ở nước ngoài.

Theo ông Bùi Hoàng Hải, các công cụ này có thể giúp doanh nghiệp mở rộng tệp nhà đầu tư, nâng cao mức độ nhận diện thương hiệu, cải thiện thanh khoản và tạo cầu nối với thị trường vốn quốc tế.

Tuy nhiên, đây không phải là con đường ngắn nhất để huy động vốn.

Doanh nghiệp muốn triển khai các cấu trúc này phải đáp ứng những tiêu chuẩn cao hơn về công bố thông tin, quản trị doanh nghiệp, chuẩn mực kế toán, quan hệ nhà đầu tư cũng như tính minh bạch trong việc sử dụng nguồn vốn huy động.

“Nội dung như niêm yết ở nước ngoài, ADR, GDR hay Trung tâm Tài chính Quốc tế không phải những chủ đề tách biệt khỏi chương trình cải cách thị trường vốn trong nước. Chúng là tầng phát triển tiếp theo của cùng một chiến lược”, ông Hải nhận định.

Theo lãnh đạo UBCKNN, một thị trường trong nước vững mạnh sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao uy tín và trở thành nền tảng để tiếp cận các nguồn vốn quốc tế có quy mô lớn hơn. Ngược lại, sự tham gia của nhà đầu tư nước ngoài cũng góp phần nâng cao tiêu chuẩn thị trường, tăng độ phủ phân tích, cải thiện quản trị doanh nghiệp và hỗ trợ định giá hiệu quả hơn.

Theo ông Bùi Hoàng Hải, việc xây dựng Trung tâm Tài chính Quốc tế cũng cần được nhìn nhận trong cùng một chiến lược dài hạn. Đây không chỉ là nơi tập trung các định chế tài chính nước ngoài hay các sản phẩm tài chính mới, mà phải được xây dựng trên nền tảng niềm tin, hạ tầng hiện đại, khuôn khổ pháp lý hoàn chỉnh và hệ sinh thái dịch vụ chuyên nghiệp, cho phép dòng vốn lưu chuyển an toàn và hiệu quả.

Tuy vậy, việc mở rộng tiếp cận quốc tế phải mang tính bổ trợ thay vì thay thế vai trò của thị trường vốn trong nước.

“Mục tiêu của chúng ta không phải là khuyến khích doanh nghiệp Việt Nam rời bỏ thị trường trong nước mà là tạo thêm nhiều lựa chọn, nhiều kênh tiếp cận và nhiều cơ hội hơn”, ông Hải nói.

Gửi thông điệp tới cộng đồng doanh nghiệp, lãnh đạo UBCKNN nhấn mạnh khả năng tiếp cận nguồn vốn toàn cầu luôn bắt đầu từ sự chuẩn bị.

Theo đó, các doanh nghiệp muốn tiếp cận nhà đầu tư quốc tế cần đầu tư sớm vào quản trị doanh nghiệp, công bố thông tin, báo cáo tài chính, hoạt động quan hệ nhà đầu tư, truyền thông bằng tiếng Anh, công bố thông tin ESG khi phù hợp và đặc biệt là khả năng trình bày rõ ràng chiến lược phát triển dài hạn.

Trong bối cảnh Việt Nam đang tiến gần hơn tới các chuẩn mực quốc tế, cuộc cạnh tranh để thu hút dòng vốn toàn cầu sẽ không chỉ diễn ra ở cấp độ thị trường, mà còn ở chính năng lực minh bạch, quản trị và tầm nhìn của từng doanh nghiệp. Nâng hạng thị trường có thể mở ra cánh cửa mới, nhưng việc bước qua cánh cửa đó đến đâu sẽ phụ thuộc vào sự chuẩn bị của doanh nghiệp Việt Nam.