Ngân hàng Trung Quốc cho vay 6,5 tỷ USD làm đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng

Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi vừa có buổi làm việc với ông Trần Hoài Vũ, Chủ tịch Ngân hàng Xuất nhập khẩu Trung Quốc (China Eximbank) về phương án tài trợ vốn cho dự án đầu tư tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng cũng như mở rộng hợp tác tài chính trong thời gian tới.

Đề xuất phát hành trái phiếu bằng đồng nhân dân tệ

Tại buổi làm việc, Chủ tịch China Eximbank Trần Hoài Vũ nhấn mạnh, dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng là hạng mục hạ tầng rất quan trọng, đã được lãnh đạo cấp cao hai nước xác định là trọng điểm.

Dự án không chỉ giúp hoàn thiện hạ tầng, thông suốt luồng hàng hóa của Việt Nam sang Trung Quốc và kết nối tiếp đến Trung Á, châu Âu, mà còn hỗ trợ doanh nghiệp hai nước tối ưu hóa chi phí nguyên vật liệu và xuất nhập khẩu.

Lãnh đạo China Eximbank khẳng định đặt dự án này ở cấp độ ưu tiên cao nhất và sẽ tuân thủ chỉ đạo của Ủy ban Hợp tác đường sắt hai nước để đẩy nhanh tiến độ.

Thông tin cụ thể về cơ cấu tài chính, Chủ tịch China Eximbank cho biết, dự án có tổng vốn đầu tư khoảng 10,8 tỷ USD, bao gồm 4,3 tỷ USD vốn đối ứng và 6,5 tỷ USD vốn vay. Đối với khoản vay 6,5 tỷ USD, China Eximbank định hướng chia làm hai phần: nguồn vốn vay ưu đãi và khoản vay thương mại có bảo lãnh của Chính phủ (Bộ Tài chính).

China Eximbank cam kết dành nguồn lực ưu đãi lớn nhất có thể, đồng thời sẵn sàng làm đầu mối huy động hợp vốn từ các ngân hàng Trung Quốc cho phần vay thương mại.

Về đồng tiền tài trợ, phía China Eximbank đề xuất sử dụng đồng nhân dân tệ (RMB) nhằm tận dụng chi phí lãi suất thấp hơn so với USD, giảm rủi ro tỷ giá do Việt Nam nhập khẩu nhiều vật tư, thiết bị từ Trung Quốc và nguồn thu RMB của Việt Nam ngày càng dồi dào nhờ kim ngạch thương mại song phương lớn.

Chủ tịch China Eximbank cũng gợi ý Bộ Tài chính có thể nghiên cứu phát hành trái phiếu bằng đồng nhân dân tệ (Panda Bond tại thị trường nội địa Trung Quốc hoặc phát hành tại Hồng Kông) để huy động nguồn vốn đối ứng. Để tạo thuận lợi cho việc thẩm định, ông Trần Hoài Vũ mong muốn Bộ Tài chính chia sẻ các báo cáo nghiên cứu tiền khả thi và khả thi của dự án.

Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi khẳng định Chính phủ Việt Nam đã có quyết sách triển khai ngay tuyến đường sắt này. Về phía Bộ Tài chính, cơ quan này đã cân đối và bố trí đủ phần vốn đối ứng 4,3 tỷ USD trong kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030.

Đối với khoản vốn vay 6,5 tỷ USD, Thứ trưởng cho rằng việc hướng tới nguồn vốn từ các tổ chức tài chính Trung Quốc là hoàn toàn phù hợp do dự án sử dụng công nghệ và vật tư từ Trung Quốc.

Thứ trưởng thống nhất, hai bên cần bắt tay ngay vào xây dựng phương án cụ thể và đề nghị China Eximbank sớm cung cấp thông tin sơ bộ về gói tín dụng ưu đãi.

Đối với phần vay thương mại, Thứ trưởng gợi ý China Eximbank xây dựng nhiều phương án linh hoạt để so sánh và lựa chọn giải pháp tối ưu. Về đề xuất sử dụng đồng RMB và phát hành trái phiếu RMB, Bộ Tài chính ghi nhận, giữ tư duy cởi mở và đang tiếp tục nghiên cứu sâu để đưa ra quyết định dựa trên lợi ích kinh tế.

Nhằm đảm bảo tiến độ gấp gáp của dự án, Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi đề xuất thiết lập kênh liên lạc thường trực giữa Cục Quản lý nợ và Tài chính đối ngoại (Bộ Tài chính) với đầu mối chuyên trách của China Eximbank.

Tăng vốn thêm 86.000 tỷ đồng

Dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng vừa được Quốc hội thông qua nghị quyết điều chỉnh chủ trương đầu tư với tổng mức đầu tư tăng từ 203.231 tỷ đồng lên 289.339 tỷ đồng, cao hơn 86.108 tỷ đồng so với phương án được phê duyệt năm 2025.

Phần vốn tăng thêm chủ yếu dành cho xây lắp, thiết bị và bồi thường, giải phóng mặt bằng. Chi phí xây lắp, thiết bị tăng khoảng 51.200 tỷ đồng. Trong đó, khoản lớn nhất là 22.800 tỷ đồng để chuyển đoạn từ ga Bắc Hồng đến ga Nam Hải Phòng từ đường đơn sang đường đôi. Dự án cũng bổ sung tuyến nhánh Yên Viên - Gia Lâm và cải tạo ga Gia Lâm, làm tăng 7.750 tỷ đồng.

Hai tuyến nhánh kết nối các tuyến đường sắt hiện hữu với tuyến Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng cần thêm 400 tỷ đồng. Giải pháp thiết kế công trình được điều chỉnh để tăng độ bền vững, bảo đảm thoát lũ và thích ứng biến đổi khí hậu, khiến chi phí tăng 3.800 tỷ đồng.

Việc bổ sung đường điện 22 kV dọc tuyến và hạng mục bảo đảm an toàn chạy tàu cần thêm 1.000 tỷ đồng. Chi phí đầu máy, toa xe tăng 2.700 tỷ đồng, còn các thiết bị khác tăng 12.500 tỷ đồng do điều chỉnh số lượng và tỷ giá.

Khoản bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tăng khoảng 34.000 tỷ đồng. Nguyên nhân gồm cập nhật khối lượng, đơn giá hiện hành làm tăng 18.000 tỷ đồng; giải phóng mặt bằng đoạn Yên Viên - Gia Lâm tăng 13.800 tỷ đồng; bổ sung mặt bằng cho khoảng 1.000 ha mỏ vật liệu và bãi đổ thải tăng 2.900 tỷ đồng.

Chi phí quản lý dự án và tư vấn đầu tư xây dựng tăng 160 tỷ đồng, trong khi chi phí dự phòng giảm 110 tỷ đồng.

Sau điều chỉnh, tuyến chính dài khoảng 363 km, giảm 26 km so với phương án trước. Tổng chiều dài các tuyến nhánh gần 63 km, tăng 35 km. Dự án đi qua 6 tỉnh thành gồm Lào Cai, Phú Thọ, Hà Nội, Bắc Ninh, Hưng Yên và Hải Phòng.

Tốc độ thiết kế đoạn Lào Cai - Nam Hải Phòng là 160 km/h; đoạn qua khu vực đầu mối Hà Nội là 120 km/h; các đoạn còn lại là 80 km/h. Đoạn từ ga Bắc Hồng đến ga Nam Hải Phòng và đoạn Yên Viên - Gia Lâm được đầu tư mới đường đôi, khổ ray 1.435 mm, phục vụ vận chuyển hành khách và hàng hóa.

Chính phủ cho biết đầu tư ngay đường đôi trên tuyến Yên Viên - Gia Lâm giúp rút ngắn khoảng 8 phút di chuyển từ trung tâm Hà Nội, mang lại lợi ích kinh tế khoảng 10,5 tỷ đồng mỗi năm.

Với đoạn Hà Nội - Hải Phòng, xây dựng đường đôi ngay từ đầu giúp giảm khoảng 12.500 tỷ đồng so với phương án đầu tư theo từng giai đoạn. Tốc độ khai thác trên đoạn này dự kiến tăng từ 95 km/h lên 120 km/h, rút ngắn thời gian đi lại khoảng 14 phút và mang lại lợi ích kinh tế khoảng 50 tỷ đồng mỗi năm.

Tuyến chính và tuyến nhánh Yên Viên - Gia Lâm sử dụng sức kéo điện. Các tuyến nhánh kết nối cảng biển trước mắt sử dụng đầu máy diesel, sau đó chuyển sang đầu máy sử dụng năng lượng sạch.

Dự án được lập báo cáo nghiên cứu khả thi từ năm 2025, phấn đấu cơ bản hoàn thành chậm nhất năm 2030. Tuyến nhánh kết nối ga Nam Hải Phòng với ga Nam Đồ Sơn được đầu tư đồng bộ với khu bến Nam Đồ Sơn.