'Ngành quỹ đang quản lý 846.000 tỷ đồng, muốn phát triển phải tạo được niềm tin'

Nâng hạng thị trường, nâng chuẩn ngành quỹ

Chia sẻ tại Chương trình “Giải thưởng Quỹ đầu tư chứng khoán Việt Nam 2026” diễn ra chiều 22/9, bà Vũ Thị Chân Phương, Chủ tịch Uỷ ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN), cho rằng việc thị trường chứng khoán Việt Nam được nâng hạng mở ra cơ hội mới cho thị trường vốn và nền kinh tế, đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn đối với các định chế đầu tư chuyên nghiệp.

Theo lãnh đạo UBCKNN, sau gần 30 năm xây dựng và phát triển, thị trường chứng khoán ngày càng khẳng định vai trò trong huy động vốn trung và dài hạn, phân bổ nguồn lực và hỗ trợ doanh nghiệp. Trong giai đoạn Việt Nam hướng tới mục tiêu tăng trưởng cao và bền vững, yêu cầu đặt ra không chỉ là huy động được nhiều vốn hơn mà còn phải huy động và phân bổ vốn hiệu quả, đúng hướng và bền vững hơn. Đây cũng là dư địa để ngành quỹ phát triển.

Thay vì chỉ được nhìn nhận như một kênh cung cấp thêm sản phẩm đầu tư cho người dân, ngành quỹ được kỳ vọng trở thành một cấu phần quan trọng của hệ thống nhà đầu tư tổ chức, giúp tập hợp các nguồn vốn phân tán trong xã hội thành những dòng vốn được quản lý chuyên nghiệp và phân bổ vào các lĩnh vực tạo ra giá trị dài hạn.

“Phát triển ngành quỹ không đơn thuần là làm thêm một sản phẩm đầu tư cho người dân, mà quan trọng hơn là hình thành và phát triển hệ thống các nhà đầu tư tổ chức chuyên nghiệp, tập hợp các nguồn vốn trong xã hội, chuyển hóa các nguồn vốn phân tán thành nguồn vốn có tổ chức, được quản lý chuyên nghiệp và phân bổ vào các lĩnh vực có hiệu quả cao, tạo ra giá trị lâu dài cho nền kinh tế”, bà Vũ Thị Chân Phương nhấn mạnh.

Thực tế, ngành quỹ đã có những bước phát triển đáng ghi nhận và ngày càng trở thành một cấu phần quan trọng của thị trường vốn. Tính đến cuối tháng 6/2026, Việt Nam có 43 công ty quản lý quỹ và 141 quỹ đầu tư chứng khoán. Tính cả danh mục ủy thác đầu tư, tổng tài sản do các công ty quản lý quỹ quản lý đạt khoảng 846.000 tỷ đồng, tương đương 32,5 tỷ USD.

Trong 10 năm qua, tổng giá trị tài sản quản lý của các công ty quản lý quỹ tăng bình quân trên 20% mỗi năm. Đáng chú ý, quỹ mở và ETF chiếm khoảng 85% tổng giá trị tài sản ròng, nhờ ưu thế về thanh khoản, tính linh hoạt trong phân bổ danh mục và mức độ minh bạch.

Tuy nhiên, theo bà Vũ Thị Chân Phương, quy mô không phải đích đến duy nhất: “Mục tiêu không chỉ là tăng quy mô tài sản quản lý, mà quan trọng hơn là nâng cao chất lượng dòng vốn, năng lực quản trị, tính chuyên nghiệp và khả năng đóng góp của ngành Quỹ đối với sự phát triển của thị trường tài chính và nền kinh tế”.

‘Điều kiện đủ’ nằm ở chất lượng và niềm tin

Trong các định hướng phát triển ngành quỹ, Chủ tịch UBCKNN đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu nâng chất lượng các công ty quản lý quỹ và xây dựng niềm tin của nhà đầu tư.

Theo đó, cơ quan quản lý sẽ tiếp tục hoàn thiện khung khổ pháp lý liên quan đến công ty quản lý quỹ, quỹ đầu tư, đại lý phân phối và các tổ chức cung cấp dịch vụ, qua đó tạo điều kiện phát triển đa dạng hơn các loại hình và sản phẩm quỹ. Tuy nhiên, việc mở rộng không gian phát triển phải đi cùng quản trị rủi ro, minh bạch, an toàn và bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư. Song song, UBCKNN sẽ chú trọng tái cấu trúc những công ty quản lý quỹ yếu kém hoặc có rủi ro.

Trước những đề xuất về giảm thuế cho quỹ hay mở rộng kênh phân phối, bà cho rằng đây mới chỉ là những điều kiện cần.

“Những yếu tố này mới chỉ là điều kiện cần, chưa phải điều kiện đủ. Điều kiện đủ là phải nâng cao chất lượng dịch vụ, xây dựng uy tín của đội ngũ quản lý quỹ và quan trọng hơn là tạo được niềm tin để nhà đầu tư yên tâm giao vốn cho các công ty quản lý quỹ”, Chủ tịch UBCKNN nhấn mạnh.

Theo bà, với một ngành dựa trên việc quản lý tài sản của người khác, niềm tin là yếu tố cốt lõi. Nhà đầu tư giao tiền cho công ty quản lý quỹ cũng đồng nghĩa trao quyền quản lý nguồn vốn cho một định chế chuyên nghiệp. Nếu chất lượng quản lý không đáp ứng được kỳ vọng, khả năng huy động vốn của cả ngành sẽ bị ảnh hưởng.

“Nếu người ta đưa cho mình 10 đồng mà mình làm mất đi chỉ còn 2 - 3 đồng thì ngành quỹ sẽ ngày càng thu hẹp và không ai tin tưởng để giao cho chúng ta quản lý tài sản cũng như các nhà đầu tư cả. Đây là một ngành cực kỳ cần thiết phải gắn liền với sự niềm tin và sự uy tín”, bà Chân Phương nói.

Theo đó, nâng chuẩn ngành quỹ không chỉ là câu chuyện thêm sản phẩm hay mở rộng thị trường. Các công ty quản lý quỹ cần nâng cao chất lượng quản trị, quản trị rủi ro, năng lực phân tích và quản lý danh mục; đồng thời chuẩn hóa quy trình, phát triển nguồn nhân lực và ứng dụng công nghệ.

Các rủi ro liên quan đến định giá tài sản, thanh khoản, xung đột lợi ích và an toàn tài sản của nhà đầu tư cũng cần được kiểm soát chặt chẽ. Về phía cơ quan quản lý, UBCKNN cho biết sẽ tăng cường giám sát dựa trên rủi ro và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, qua đó củng cố kỷ luật và niềm tin trên thị trường.

Cùng với với nâng chất lượng doanh nghiệp, ngành quỹ cần mở rộng hệ sinh thái sản phẩm. Theo định hướng của UBCKNN, các quỹ cần có thêm sản phẩm phù hợp với nhu cầu tích lũy dài hạn của người dân, đồng thời có khả năng kết nối nguồn vốn với những lĩnh vực ưu tiên như hạ tầng, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, tăng trưởng xanh và phát triển bền vững.

Khi đó, vai trò của ngành quỹ sẽ không dừng ở quản lý tài sản mà có thể tham gia sâu hơn vào quá trình dẫn vốn tới những khu vực cần nguồn lực dài hạn của nền kinh tế.

Tái cấu trúc cơ sở nhà đầu tư, đón dòng vốn dài hạn

Một vấn đề có tính cấu trúc được Chủ tịch UBCKNN đặt ra là cơ sở nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán.

Theo bà Vũ Thị Chân Phương, nhà đầu tư cá nhân hiện chiếm tỷ trọng trên 90%. Cơ cấu này khiến thị trường có những thời điểm biến động theo tâm lý nhà đầu tư. Trong khi đó, để thị trường phát triển sâu hơn và hội nhập mạnh hơn, cần nâng tỷ trọng nhà đầu tư tổ chức, chuyên nghiệp và dài hạn.

Do đó, phát triển ngành quỹ và tái cấu trúc cơ sở nhà đầu tư thực chất là hai phần của cùng một bài toán. Mục tiêu không chỉ là tăng số lượng nhà đầu tư tổ chức, mà hướng tới một cơ sở nhà đầu tư cân bằng hơn, chuyên nghiệp hơn và có khả năng cung cấp nguồn vốn dài hạn tốt hơn cho thị trường.

Để làm được điều đó, UBCKNN đặt vấn đề đào tạo và phổ biến kiến thức tài chính song song với phát triển ngành quỹ. Cơ quan quản lý sẽ phối hợp với các sở giao dịch, VSDC, công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ, các hiệp hội và cơ quan báo chí để tăng cường truyền thông, đào tạo về sản phẩm quỹ và kiến thức đầu tư tài chính.

Cùng lúc, việc Việt Nam được FTSE nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp mở ra thêm cơ hội tiếp cận dòng vốn quốc tế. Theo UBCKNN, quá trình gia nhập FTSE được thực hiện theo hai bước từ tháng 9/2026 đến tháng 9/2027. Cơ quan quản lý không chỉ hướng tới thu hút dòng vốn đầu tư theo các chỉ số mà còn từng bước thu hút dòng vốn chủ động, dài hạn từ các quỹ đầu tư, công ty quản lý tài sản và các định chế tài chính lớn trên thế giới.

Trong bối cảnh đó, ngành quỹ trong nước sẽ đứng trước yêu cầu nâng cao năng lực để vừa quản lý tốt hơn nguồn vốn trong nước, vừa có khả năng tham gia sâu hơn vào quá trình kết nối thị trường Việt Nam với dòng vốn toàn cầu.

“Sự phát triển của ngành quỹ cũng là việc tái cấu trúc cơ sở nhà đầu tư. Chúng tôi cho rằng, trong giai đoạn mới, ngành quỹ cần được nhìn nhận không chỉ là một bộ phận cung cấp sản phẩm đầu tư, mà là một lực lượng định chế đầu tư chuyên nghiệp, có vai trò quan trọng trong việc tập hợp nguồn vốn, chuyển hóa thành các dòng vốn dài hạn và phân bổ hiệu quả vào nền kinh tế”, bà Chân Phương nhấn mạnh