Nguyên Phó thủ tướng Đoàn Duy Thành: Tư duy kiến tạo và những quyết định 'xé rào'

Những nỗ lực kiến tạo

Theo thông tin từ Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), ông Đoàn Duy Thành - Chủ tịch đầu tiên của VCCI, vừa qua đời sáng nay 6/2, hưởng thọ 97 tuổi.

Ông Đoàn Duy Thành (1929 - 2026) là một trong những gương mặt tiêu biểu của lớp lãnh đạo tiên phong tư duy đổi mới trong giai đoạn chuyển mình đầy khó khăn của kinh tế Việt Nam.

Trên hành trình của mình, ông Đoàn Duy Thành nhanh chóng khẳng định bản lĩnh và tư duy chiến lược khi đảm nhiệm nhiều vị trí lãnh đạo quan trọng từ địa phương đến trung ương, trong đó vai trò Bí thư Thành ủy Hải Phòng đã để lại những bước chuyển mình rõ nét cho thành phố cảng giàu truyền thống này với nhiều chủ trương mạnh dạn nhằm mở rộng không gian phát triển kinh tế và cải thiện đời sống người dân những quyết định táo bạo của ông ở Hải Phòng đã tạo tiền đề cho những chính sách mới trong quản lý kinh tế, mở đường cho các sáng kiến về phát triển hạ tầng và nông thôn, góp phần hình thành các vùng dân cư mới, tăng diện tích đất canh tác và nâng cao chất lượng sống của người lao động ở khu vực ven đô

Tiếp nối những thành tựu ở địa phương, ông Đoàn Duy Thành được Nhà nước tin tưởng giao nhiệm vụ ở Trung ương và qua nhiều vị trí quan trọng như Bộ trưởng Bộ Ngoại thương, Phó Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng (Phó Thủ tướng Chính phủ) và Bộ trưởng Bộ Kinh tế đối ngoại, nơi ông thể hiện tư duy đổi mới sâu sắc trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đang trải qua giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ Khác với tư duy cũ kỹ của thời bao cấp.

Ông kiên quyết nỗ lực kiến tạo các giải pháp linh hoạt để tháo gỡ khó khăn cho nền kinh tế, trong đó nổi bật là việc chỉ đạo nhập khẩu số lượng lớn vàng nhằm kiềm chế lạm phát tăng cao và đặt dấu chấm hết cho cơ chế độc quyền ngoại thương, bước đi này đã mở đường cho doanh nghiệp tự chủ trong hoạt động xuất nhập khẩu và tạo động lực cho sự phát triển của khu vực tư nhân

Trong thời kỳ ông giữ chức Phó Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng, những dự án mang tính chiến lược như khai hoang, đắp đập Đình Vũ và đê đường 14 đã giúp mở rộng hàng ngàn héc-ta đất nông nghiệp, hình thành hai xã mới là Hải Thành và Tân Thành. Điều này không chỉ góp phần tăng sản lượng nông nghiệp mà còn thúc đẩy sự phát triển kinh tế – xã hội của vùng ven biển Hải Phòng.

Đồng thời, ông còn là người tiên phong trong phong trào “ngói hóa nông thôn” giúp cải thiện đời sống của người dân nông thôn, xóa bỏ các rào cản lạc hậu và từng bước nâng cao điều kiện sinh hoạt cho người lao động

Thế hệ lãnh đạo tiên phong, dám nghĩ, dám làm

Sau khi đảm nhiệm các chức vụ cao cấp trong bộ máy Nhà nước, ông Đoàn Duy Thành tiếp tục cống hiến với trọng trách mới khi được giao nhiệm vụ Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế Trung ương, nơi ông tiếp tục thể hiện tầm nhìn chiến lược trong lĩnh vực nghiên cứu, hoạch định chính sách với những đóng góp quan trọng cho nền kinh tế Việt Nam.

Nhưng có lẽ cột mốc nổi bật nhất trong sự nghiệp của ông chính là giai đoạn từ năm 1993 đến 2002, khi ông trở thành Chủ tịch đầu tiên của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, tiền thân của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI).

Nhận nhiệm vụ trong giai đoạn VCCI còn non trẻ và nhiều thách thức, ông Đoàn Duy Thành đã dành trọn tâm huyết để xây dựng tổ chức này trở thành đại diện quốc gia của cộng đồng doanh nghiệp, doanh nhân và người sử dụng lao động, góp phần kết nối các thành phần kinh tế trong nước với các đối tác quốc tế, mở rộng hợp tác thương mại và nâng cao uy tín Việt Nam trên trường quốc tế.

Cách tiếp cận ấy khiến ông Đoàn Duy Thành luôn nhấn mạnh vai trò của doanh nghiệp như một chủ thể phát triển, chứ không đơn thuần là đối tượng quản lý. Ở ông, tư duy quản lý nhà nước gắn chặt với logic thị trường, với hiệu quả và tính khả thi. Chính sự kết hợp giữa trải nghiệm thực tiễn và tư duy chính sách này đã giúp ông để lại dấu ấn đặc biệt trong việc hình thành các thiết chế kinh tế mới, đặt nền móng cho mối quan hệ bình đẳng hơn giữa Nhà nước và cộng đồng doanh nghiệp trong thời kỳ hậu bao cấp.

Ông được đánh giá là nhà lãnh đạo thực tiễn, dám nghĩ, dám làm và sẵn sàng chịu trách nhiệm vì lợi ích phát triển lâu dài của đất nước.

Trong suốt gần một thập kỷ dẫn dắt VCCI, ông không chỉ củng cố hệ thống cơ sở vật chất và tổ chức hoạt động, mà còn thúc đẩy mạnh mẽ các hoạt động xúc tiến thương mại, kết nối đầu tư, đào tạo năng lực cho doanh nghiệp và đặc biệt là vai trò phản biện chính sách, từ đó giúp doanh nghiệp Việt có tiếng nói mạnh mẽ hơn trong việc cải thiện môi trường kinh doanh và tiếp cận thị trường toàn cầu những nỗ lực ấy đã góp phần xây dựng VCCI trở thành một tổ chức quốc gia uy tín, là cầu nối tin cậy giữa Nhà nước và doanh nghiệp, giữa doanh nghiệp trong nước và đối tác quốc tế, tạo nên những ảnh hưởng sâu rộng trong cộng đồng kinh tế Việt Nam và khu vực.

Sự nghiệp của ông Đoàn Duy Thành là minh chứng cho một hành trình dài cống hiến không ngừng cho sự phát triển của nền kinh tế đất nước từ những ngày đầu đổi mới đến khi Việt Nam hội nhập sâu rộng với kinh tế thế giới.

Ông không chỉ là một nhà lãnh đạo xuất sắc mà còn là người kiến tạo nên những giá trị lâu bền cho cộng đồng doanh nghiệp, doanh nhân và người lao động trên khắp đất nước tên tuổi của ông gắn liền với những quyết sách mang tính đột phá, những dự án thiết thực và những cải cách sâu rộng giúp đưa Việt Nam từ một nền kinh tế bao cấp lạc hậu bước vào kỷ nguyên thị trường mở, tạo bước ngoặt lớn cho sự phát triển kinh tế – xã hội trong những thập kỷ cuối thế kỷ XX và đầu thế kỷ XXI

Ông để lại một di sản quý giá cho thế hệ lãnh đạo hôm nay và mai sau đó là những giá trị bền vững về tư duy đổi mới, tinh thần phục vụ đất nước và sự cam kết không ngừng cho lợi ích chung của nhân dân và doanh nghiệp.

Sự đóng góp của ông sẽ còn vang vọng trong lịch sử phát triển kinh tế Việt Nam như một chương sử trọng đại của thời kỳ Đổi mới và hội nhập, khơi nguồn cảm hứng cho những nhà lãnh đạo tương lai tiếp bước trên con đường cống hiến không ngừng nghỉ vì một nước Việt Nam thịnh vượng và hùng cường.

Ông Đoàn Duy Thành sinh năm 1929 tại thôn Tường Vu, xã Cộng Hòa, huyện Kim Thành, tỉnh Hải Dương cũ (nay là Hải Phòng). Ông từng đảm nhiệm các chức vụ Bí thư Thành ủy Hải Phòng, Bộ trưởng Bộ Ngoại Thương, Phó chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng (Phó thủ tướng), Bộ trưởng Bộ Kinh tế đối ngoại.

Sau khi đảm nhiệm chức Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương, năm 1993 đến 2002, ông Đoàn Duy Thành làm Chủ tịch đầu tiên của VCCI.

Ông được xem là một trong những lãnh đạo "xé rào" với nhiều quyết sách trong giai đoạn đất nước thời kỳ đầu đổi mới.

* Một trong những dấu ấn lớn của ông Đoàn Duy Thành khi đảm nhiệm vai trò Phó chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng là dự án khai hoang đắp đập Đình Vũ và đê đường 14 năm 1980, mở rộng diện tích đất canh tác, lập nên hai xã mới Hải Thành và Tân Thành.

* Ông cũng tiên phong trong phong trào "Ngói hóa nông thôn", cải thiện đời sống người dân và kiên quyết không thi hành Chỉ thị Z30 về tịch thu nhà dân.

* Vào năm 1986, khi giữ vai trò Bộ trưởng Bộ Ngoại thương, giữa lúc nền kinh tế siêu lạm phát, ông đã cho nhập 160 tấn vàng để kiềm chế lạm phát, đồng thời xóa bỏ độc quyền ngoại thương, mở đường cho doanh nghiệp tự chủ trong xuất nhập khẩu.

* Đặc biệt, nguyên Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng, nguyên Chủ tịch VCCI Đoàn Duy Thành đã để lại nhiều dấu ấn trong việc xây dựng và phát triển Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam nay là Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI).