Nhân dân tệ vươn ra toàn cầu bằng 'cơn sóng' vay nợ 149 tỷ USD

Vay nợ bằng đồng nhân dân tệ trên thị trường quốc tế đã đạt mức cao kỷ lục, trong bối cảnh ngày càng nhiều tập đoàn quốc tế và chính phủ nước ngoài tìm cách tận dụng mặt bằng lãi suất thấp tại Trung Quốc để huy động vốn với chi phí rẻ hơn.

Theo tính toán của Financial Times, tổng lượng phát hành trái phiếu “dim sum” và “panda” đã đạt 1.000 tỷ nhân dân tệ (149 tỷ USD) từ đầu năm, vượt tổng giá trị phát hành của cả năm 2025, vốn đã lập kỷ lục. Trái phiếu “dim sum” được phát hành bằng nhân dân tệ tại các thị trường ngoài Trung Quốc đại lục, trong khi trái phiếu “panda” được phát hành tại thị trường nội địa.

Lãi suất thấp mở rộng sức hút của nhân dân tệ

Đà gia tăng phát hành được chính phủ Trung Quốc khuyến khích, đồng thời phù hợp với nỗ lực của Bắc Kinh nhằm mở rộng tầm ảnh hưởng toàn cầu của nhân dân tệ và tăng vai trò của đồng tiền này trong hệ thống tài chính quốc tế.

Một trong những động lực lớn nhất là chênh lệch chi phí vay giữa Trung Quốc và Mỹ. Lợi suất trái phiếu chính phủ Trung Quốc kỳ hạn 10 năm hiện ở mức 1,68%, thấp hơn đáng kể so với 4,78% của trái phiếu Kho bạc Mỹ cùng kỳ hạn. Khoảng cách này đang ở gần mức lớn nhất từng được ghi nhận.

Chi phí vốn thấp khiến nhân dân tệ trở nên hấp dẫn hơn đối với các bên có nhu cầu huy động vốn, đặc biệt khi lãi suất tại Trung Quốc giảm sâu trong bối cảnh nhu cầu tín dụng trong nước suy yếu.

Thị trường “dim sum” đã ghi nhận lượng phát hành 786,3 tỷ nhân dân tệ trong năm nay, vượt kỷ lục của năm ngoái. Trong khi đó, lượng vốn huy động trên thị trường “panda” đạt 231,6 tỷ nhân dân tệ, cao hơn tổng lượng phát hành của bất kỳ năm trọn vẹn nào trước đây.

Hoạt động vay vốn cũng không chỉ đến từ các chủ thể nước ngoài. Các tổ chức Trung Quốc chiếm gần 2/3 lượng trái phiếu “dim sum” phát hành trong năm nay và có thể sử dụng nguồn vốn này để tài trợ cho các hoạt động ở nước ngoài.

“Hoạt động phát hành và sự tham gia của nhà đầu tư đang diễn ra vô cùng sôi động”, ông David Yim, người đứng đầu bộ phận thị trường vốn khu vực Đại Trung Hoa và Bắc Á tại Standard Chartered, nhận xét.

Theo ông Yim, nhu cầu sử dụng nhân dân tệ đang ngày càng tăng, dù để đầu tư vào Trung Quốc, chuyển vốn ra nước ngoài hay thanh toán cho các nhà cung cấp bằng đồng tiền này.

Dòng tiền tiết kiệm Trung Quốc tiếp sức thị trường

Đà tăng trưởng của thị trường còn được hỗ trợ bởi lượng tiền tiết kiệm khổng lồ tại Trung Quốc đại lục, trong khi các lựa chọn đầu tư ngày càng hạn chế.

Các ngân hàng và công ty bảo hiểm đang tích cực tìm kiếm tài sản để đầu tư khi lợi suất trái phiếu chính phủ Trung Quốc giảm xuống mức rất thấp, còn nhu cầu tín dụng nói chung suy yếu. Trong tháng 7, lượng khoản vay ngân hàng mới giảm 340 tỷ nhân dân tệ, mức sụt giảm theo tháng lớn nhất kể từ khi Trung Quốc bắt đầu thống kê.

Trong mùa hè năm nay, giới chức Trung Quốc cũng nâng hạn mức tiền mà các nhà đầu tư đại lục có thể chuyển sang Hồng Kông thông qua chương trình Bond Connect. Theo các ngân hàng, động thái này đã góp phần thúc đẩy hoạt động phát hành.

“Việc mở rộng hạn ngạch là một tín hiệu rất tích cực đối với thị trường”, bà Xixi Sun, người đứng đầu bộ phận phát hành trái phiếu khu vực Đại Trung Hoa tại Citi, cho biết.

Citi tham gia đợt phát hành trái phiếu “dim sum” trị giá 3,5 tỷ nhân dân tệ của KazMunayGas, tập đoàn dầu khí quốc doanh Kazakhstan, vào tháng trước. Trong năm nay, những doanh nghiệp như Tencent cũng đã phát hành trái phiếu “dim sum” kỳ hạn 10 năm và 30 năm.

Trái phiếu “panda” và “dim sum” có thể mang lại cho các nhà đầu tư nguồn lợi suất nhỉnh hơn so với trái phiếu chính phủ Trung Quốc.

Theo dữ liệu của Wind, lợi suất bình quân gia quyền của trái phiếu “panda” trong năm nay là 1,85%, với thời hạn bình quân 3,17 năm, so với khoảng 1,7% của trái phiếu chính phủ Trung Quốc kỳ hạn 10 năm.

Dù tăng trưởng nhanh, loại hình nợ này vẫn chiếm tỷ trọng rất nhỏ trong thị trường thu nhập cố định Trung Quốc. Trái phiếu “panda” hiện chỉ chiếm khoảng 0,25% tổng quy mô thị trường trái phiếu nước này.

Trong năm qua, các chính phủ như Indonesia, Slovenia, Pakistan và Kazakhstan đã tham gia thị trường “panda”. Tuy nhiên, phần lớn đà tăng phát hành hiện nay vẫn đến từ các ngân hàng Trung Quốc và ngân hàng nước ngoài.

“Chúng ta đã chứng kiến tốc độ tăng trưởng rất tốt, nhưng động lực chủ yếu vẫn đến từ các ngân hàng”, ông Samuel Fischer, người đứng đầu bộ phận thị trường vốn nợ trong nước tại Trung Quốc của Deutsche Bank, nhận xét.

Cuối tháng 8, UBS huy động 2 tỷ nhân dân tệ thông qua đợt phát hành trái phiếu “panda” kỳ hạn 5 năm với lãi suất 1,78%, đánh dấu lần đầu ngân hàng này tham gia thị trường. Goldman Sachs cũng đã phát hành tổng cộng 61,5 tỷ nhân dân tệ trái phiếu “dim sum” trong năm nay.

Các ngân hàng nước ngoài thường chuyển đổi số tiền thu được từ việc bán trái phiếu bằng nhân dân tệ sang các đồng tiền chủ chốt khác để phục vụ hoạt động trên toàn cầu.

Nhân dân tệ có thể trở thành đồng tiền tài trợ toàn cầu?

Dù thị trường tăng trưởng mạnh, các tập đoàn đa quốc gia vẫn chưa tham gia đáng kể. Nợ bằng nhân dân tệ gần như không xuất hiện trong kế hoạch huy động vốn của nhiều tập đoàn lớn trong năm nay, trong đó có các công ty công nghệ Mỹ quy mô siêu lớn, vốn đang ngày càng tích cực vay vốn trên các thị trường tín dụng quốc tế.

Theo ông Fischer, một trong những yếu tố cản trở là quy mô tương đối nhỏ của các đợt phát hành bằng nhân dân tệ.

“Khách hàng của chúng tôi muốn biết liệu họ có thể thực hiện một đợt phát hành trị giá 1 tỷ USD hay không. Chúng ta đang tiến gần đến điểm đó”, ông nói.

Theo ông, một khi thị trường chứng kiến một nhà phát hành thành công trong việc huy động 1 tỷ USD, các doanh nghiệp khác sẽ nhanh chóng làm theo.

Một trở ngại khác là việc thu hút các nhà đầu tư tổ chức lớn tại Trung Quốc đại lục tham gia thị trường “dim sum” và “panda”. Theo ông Yim của Standard Chartered, những nhà đầu tư này có thể phải mất 3-4 tháng nghiên cứu trước khi mua trái phiếu của một doanh nghiệp nước ngoài, thay vì chỉ dựa vào xếp hạng tín nhiệm như nhiều nhà quản lý quỹ phương Tây.

“Bạn phải thực hiện hoạt động tiếp thị quy mô lớn để tiếp cận nhóm nhà đầu tư này”, ông Yim nói.

Những hạn chế này cho thấy vai trò của nhân dân tệ trong hệ thống tài chính toàn cầu vẫn còn khá khiêm tốn. Đồng tiền này ngày càng được sử dụng trong các khoản vay ở nước ngoài và tài trợ thương mại, nhưng vai trò với tư cách một tài sản dự trữ vẫn hạn chế.

Trái phiếu chính phủ Trung Quốc đã có hiệu suất vượt trội so với trái phiếu chính phủ các nước G7 kể từ năm 2020. Tuy nhiên, các nhà quản lý quỹ toàn cầu vẫn viện dẫn mức lợi suất thấp tại Trung Quốc là một trong những lý do khiến họ chưa muốn gia tăng tỷ trọng đầu tư vào các tài sản này.

Dù vậy, các nhà phân tích và ngân hàng cho rằng tốc độ tăng trưởng nhanh chóng của thị trường “panda” và “dim sum” có thể là bước khởi đầu để nhân dân tệ trở thành một đồng tiền tài trợ toàn cầu, tương tự vai trò mà đồng yên Nhật Bản từng đảm nhiệm trong nhiều thập kỷ giảm phát và lãi suất thấp tại Nhật Bản.

“Lãi suất thấp khiến một đồng tiền trở nên hấp dẫn đối với mục đích huy động vốn. Chúng ta từng chứng kiến động lực tương tự với đồng yên trong quá khứ”, bà Hui Shan, nhà kinh tế trưởng phụ trách Trung Quốc tại Goldman Sachs, nhận định.

Sự gia tăng nhanh chóng của hoạt động vay nợ bằng nhân dân tệ vì thế có thể đang mở ra một hướng đi mới cho đồng tiền Trung Quốc: từ công cụ phục vụ thương mại và đầu tư xuyên biên giới, từng bước trở thành một đồng tiền tài trợ trên thị trường vốn quốc tế.