Từ Thanh Hóa, Nghệ An đến Hà Tĩnh, chưa bao giờ dòng vốn FDI lại hiện diện mạnh mẽ như hiện nay. Hàng loạt dự án công nghiệp chế biến, chế tạo, điện tử, linh kiện công nghệ cao liên tiếp được triển khai, đưa Bắc Trung Bộ từ vị trí đứng sau trở thành điểm đến đáng chú ý trên bản đồ đầu tư quốc gia.
Làn sóng dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu sau đại dịch cùng lợi thế về hạ tầng giao thông ngày càng hoàn thiện đã tạo ra cơ hội hiếm có cho Bắc Trung Bộ. Những tuyến cao tốc Bắc - Nam, cảng nước sâu Nghi Sơn, Cửa Lò hay Vũng Áng đang dần hình thành mạng lưới logistics quan trọng, giúp vùng đất này trở thành mắt xích mới trong chuỗi sản xuất của khu vực.
Nhờ đó, nhiều địa phương ghi nhận tăng trưởng công nghiệp và xuất khẩu ở mức cao. Khu vực FDI trở thành động lực quan trọng của GRDP và ngân sách. Tuy nhiên, phía sau những con số tích cực ấy vẫn tồn tại khoảng cách đáng kể giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp địa phương.
Ông Hoàng Văn Ngân, giám đốc một doanh nghiệp cơ khí tại Nghệ An, cho biết dù nhà máy của doanh nghiệp chỉ cách khu công nghiệp vài chục kilomet nhưng cơ hội tham gia chuỗi cung ứng của các tập đoàn nước ngoài vẫn rất hạn chế.
“Chúng tôi có thể đáp ứng nhiều hạng mục gia công cơ khí nhưng để trở thành nhà cung cấp cho doanh nghiệp FDI là câu chuyện hoàn toàn khác. Họ yêu cầu tiêu chuẩn chất lượng, năng lực quản trị và hệ thống chứng nhận quốc tế rất khắt khe, vượt quá khả năng của nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ”, ông Ngân chia sẻ.
Thực tế đó phản ánh một vấn đề phổ biến tại Bắc Trung Bộ. Trong khi các tập đoàn FDI vận hành theo mô hình sản xuất toàn cầu với công nghệ hiện đại và chuỗi cung ứng khép kín, phần lớn doanh nghiệp địa phương vẫn đang vật lộn với bài toán vốn, công nghệ và nguồn nhân lực.
Vì thế, vai trò của doanh nghiệp nội địa trong các khu công nghiệp hiện nay chủ yếu dừng lại ở những dịch vụ hỗ trợ như vận tải, suất ăn công nghiệp, bảo vệ, vệ sinh môi trường hoặc xây dựng cơ bản. Những lĩnh vực có giá trị gia tăng cao như sản xuất linh kiện, thiết bị phụ trợ hay dịch vụ kỹ thuật chuyên sâu vẫn còn rất ít doanh nghiệp địa phương tham gia được.
Nghịch lý xuất hiện khi nhiều địa phương liên tục phá kỷ lục thu hút FDI nhưng số doanh nghiệp giải thể, tạm ngừng hoạt động hoặc gặp khó khăn về dòng tiền vẫn không ngừng gia tăng.
Một lãnh đạo hiệp hội doanh nghiệp khu vực Bắc Trung Bộ nhận xét rằng địa phương đang làm rất tốt nhiệm vụ thu hút các "đại bàng" nhưng chưa thực sự thành công trong việc giúp các doanh nghiệp nội địa trưởng thành cùng các nhà đầu tư lớn.
“Nếu doanh nghiệp địa phương chỉ đứng ngoài cuộc chơi thì hiệu ứng lan tỏa của FDI sẽ rất hạn chế. Tăng trưởng có thể cao nhưng sức chống chịu của nền kinh tế địa phương vẫn yếu vì chưa hình thành được hệ sinh thái doanh nghiệp đủ mạnh”, ông Trần Bá Thước, giám đốc công ty sản xuất nhựa đóng tại KKT Vũng Áng - Hà Tĩnh, nhận định.
Đây cũng là lý do nhiều chuyên gia kinh tế cho rằng Bắc Trung Bộ đang đối mặt với hiện tượng "ốc đảo FDI". Các nhà máy hiện đại xuất hiện ngày càng nhiều nhưng sự kết nối với khu vực kinh tế bản địa vẫn còn mỏng. Giá trị gia tăng chủ yếu nằm trong hệ sinh thái của các tập đoàn nước ngoài thay vì lan tỏa rộng ra cộng đồng doanh nghiệp địa phương. Nếu tình trạng này kéo dài, tăng trưởng kinh tế của vùng sẽ tiếp tục phụ thuộc lớn vào biến động của thị trường quốc tế, trong khi nền tảng nội lực chưa được củng cố tương xứng.
Một trong những hệ quả rõ nét nhất của sự thiếu gắn kết giữa khu vực FDI và doanh nghiệp trong nước là bài toán lao động. Dù các khu công nghiệp đã tạo ra hàng chục nghìn việc làm mới, Bắc Trung Bộ vẫn là một trong những vùng có tỷ lệ lao động rời địa phương cao nhất cả nước. Nhiều địa phương ở Nghệ An, Hà Tĩnh hay Thanh Hóa vẫn chứng kiến dòng người trẻ rời quê hương để tìm kiếm cơ hội tại Hà Nội, TP. HCM, Bình Dương, Đồng Nai hoặc tham gia các chương trình xuất khẩu lao động.
Điều đáng nói là nguyên nhân không hoàn toàn xuất phát từ việc thiếu việc làm. Ông Lê Quang Nam, chủ một doanh nghiệp sản xuất vật liệu xây dựng tại Thanh Hóa, cho biết khó khăn lớn nhất hiện nay là giữ chân lao động có tay nghề. “Doanh nghiệp bỏ rất nhiều chi phí đào tạo nhưng chỉ sau vài năm, nhiều công nhân có tay nghề lại chuyển sang địa phương khác hoặc ra nước ngoài làm việc. Họ không chỉ tìm kiếm mức thu nhập cao hơn mà còn tìm kiếm cơ hội phát triển nghề nghiệp tốt hơn”, ông Nam cho hay.
Một doanh nhân trong lĩnh vực logistics tại Nghệ An thì nhận định: “Bắc Trung Bộ hiện không thiếu việc làm, nhưng lại thiếu việc làm chất lượng cao. Khi kỹ sư giỏi vẫn phải tìm đường vào các đô thị lớn hoặc ra nước ngoài, chúng ta chưa thể nói là giữ được nguồn nhân lực chất lượng cao”.
Theo các chuyên gia, muốn giải quyết tận gốc tình trạng chảy máu lao động, trước hết phải nâng cao năng lực của doanh nghiệp nội địa. Bởi chỉ khi doanh nghiệp địa phương lớn mạnh, tham gia được vào chuỗi cung ứng của các tập đoàn lớn, họ mới có đủ nguồn lực để trả lương cao hơn, đầu tư vào công nghệ và tạo ra những cơ hội nghề nghiệp hấp dẫn hơn.
Điều đó đòi hỏi một sự thay đổi trong tư duy phát triển. Thay vì chỉ tập trung vào việc thu hút thật nhiều dự án, các địa phương cần hướng tới mục tiêu xây dựng hệ sinh thái liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước. Các chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ cần được triển khai thực chất hơn, tập trung hỗ trợ doanh nghiệp địa phương tiếp cận nguồn vốn, đổi mới công nghệ, chuyển đổi số và đạt các tiêu chuẩn quốc tế về chất lượng, môi trường và quản trị.
Một chủ doanh nghiệp cơ khí tại Khu kinh tế Đông Nam – Nghệ An cho rằng điều doanh nghiệp cần nhất hiện nay không phải là những chính sách ưu đãi dàn trải. “Chúng tôi cần được hỗ trợ tiếp cận công nghệ mới, đạt các chứng nhận quốc tế và kết nối trực tiếp với các nhà mua hàng FDI. Khi đủ tiêu chuẩn tham gia chuỗi cung ứng, doanh nghiệp sẽ tự tìm được đường phát triển”, vị này chia sẻ.
Song song với đó, chiến lược đào tạo nguồn nhân lực cũng cần được điều chỉnh theo hướng gắn chặt với nhu cầu thị trường. Các trường đại học, cao đẳng và cơ sở đào tạo nghề trong khu vực cần tăng cường liên kết với doanh nghiệp để xây dựng chương trình đào tạo sát với thực tiễn sản xuất.
Ởtầm nhìn dài hạn, Bắc Trung Bộ cần hướng tới hình thành các cụm công nghiệp hỗ trợ chuyên sâu xung quanh các dự án FDI lớn. Khi doanh nghiệp nội địa, nhà đầu tư nước ngoài, cơ sở đào tạo và trung tâm nghiên cứu cùng tồn tại trong một hệ sinh thái thống nhất, hiệu ứng lan tỏa của FDI mới thực sự phát huy.
Đó cũng là điều nhiều chuyên gia gọi là hiện tượng "ốc đảo FDI", khi các nhà máy hiện đại phát triển nhưng liên kết với doanh nghiệp địa phương còn mỏng, khiến giá trị gia tăng chủ yếu nằm trong hệ sinh thái của các tập đoàn nước ngoài.
Suy cho cùng, thành công của thu hút đầu tư không được đo bằng số lượng dự án hay quy mô vốn đăng ký. Điều quan trọng hơn là những dự án ấy có giúp doanh nghiệp nội địa trưởng thành hay không, có tạo ra những cơ hội phát triển đủ sức giữ chân người lao động hay không. Chỉ khi nội lực được đánh thức và nuôi dưỡng, Bắc Trung Bộ mới có thể chuyển hóa làn sóng FDI thành nền tảng tăng trưởng bền vững cho nhiều thập niên tới.
Tags:
(VNF) - Sau hơn 40 năm kinh doanh siêu thị tại Thái Lan, Aeon quyết định bán toàn bộ chuỗi MaxValu cho Central Retail. Ở chiều ngược lại, tập đoàn Nhật Bản đang chuẩn bị dành khoảng 60% ngân sách đầu tư tại ASEAN cho Việt Nam.
(VNF) - Legend Bright Việt Nam, doanh nghiệp có vốn đầu tư từ Trung Quốc, vừa đề nghị cấp giấy phép môi trường cho nhà máy sản xuất bảng mạch in (PCB) tại KCN Gia Bình II, Bắc Ninh. Dự án có vốn đầu tư gần 1.952 tỷ đồng, công suất 150 triệu sản phẩm/năm.
(VNF) - Trong khi dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) toàn cầu tiếp tục chịu sức ép từ bất ổn địa chính trị và xu hướng bảo hộ, châu Á vẫn giữ vị trí là khu vực thu hút vốn lớn nhất thế giới. Tuy nhiên, bên trong bức tranh tăng trưởng ấy đang diễn ra sự dịch chuyển đáng chú ý khi Đông Nam Á lần đầu vượt Đông Á về quy mô FDI.
(VNF) - Dự án Khu đô thị hỗn hợp Vĩnh Lương được triển khai tại phường Bắc Nha Trang, với diện tích 254ha, vốn đầu tư khoảng 49.000 tỷ đồng.
(VNF) - Tập đoàn Xây dựng Thái Bình Dương (CPCG) đề xuất đầu tư dự án nâng cấp Quốc lộ 12A trị giá khoảng 26.000 tỷ đồng cùng 3 dự án về tiêu thoát lũ, chống xói lở và phát triển biển tại Quảng Trị. Đây là một trong những tập đoàn hạ tầng lớn của Trung Quốc đang đẩy mạnh tìm kiếm cơ hội tại Việt Nam.
(VNF) - Công ty TNHH FTZ Kita Trung Nam đề xuất đầu tư dự án tại Vị trí số 6 Khu thương mại tự do Đà Nẵng , hướng tới phát triển khu phức hợp thương mại - dịch vụ quốc tế.
(VNF) - Việt Nam đang cần hàng trăm tỷ USD cho quá trình chuyển đổi xanh, trong khi nguồn vốn quốc tế dành cho lĩnh vực này không thiếu. Tuy nhiên, nhiều dự án trong nước vẫn khó tiếp cận dòng vốn do hiệu quả tài chính thấp, cấu trúc chưa phù hợp và thiếu dữ liệu minh bạch.
(VNF) - FDI không còn được nhìn nhận đơn thuần là dòng vốn bổ sung cho tăng trưởng, mà là động lực để nâng cấp năng lực sản xuất của nền kinh tế. Tuy nhiên, để tận dụng hiệu quả dòng vốn này, doanh nghiệp Việt cần nâng cao năng lực hấp thụ, tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
(VNF) - Dự án Kho LNG Bắc Trung Bộ tại Khu kinh tế Vũng Áng có tổng vốn đầu tư gần 27.000 tỷ đồng, được kỳ vọng trở thành trung tâm trung chuyển khí thiên nhiên hóa lỏng quy mô lớn của khu vực miền Trung.
(VNF) - Liên danh đầu tư cao tốc CT32 vừa được UBND tỉnh Tây Ninh lựa chọn thực hiện dự án thành phần 2 cao tốc Gò Dầu – Xa Mát.
(VNF) - Khi cuộc cạnh tranh thu hút FDI bước sang giai đoạn mới, ưu đãi thuế hay chi phí lao động thấp không còn là lợi thế quyết định. Các tập đoàn đa quốc gia ngày càng coi trọng môi trường đầu tư minh bạch, thể chế ổn định, nguồn nhân lực chất lượng cao và hệ sinh thái doanh nghiệp đủ mạnh để đồng hành lâu dài.
(VNF) - UBND tỉnh Hà Tĩnh đã chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời chấp thuận Nhà đầu tư cho 4 dự án Nhà máy điện gió Kỳ Anh 1, 2, 3 và 4 có tổng mức đầu tư hơn 7.800 tỷ đồng.
(VNF) - Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam được kỳ vọng sẽ tạo cú hích cho tăng trưởng kinh tế trong nhiều thập kỷ tới. Tuy nhiên theo TS. Võ Trí Thành, giá trị của dự án không chỉ nằm ở việc rút ngắn thời gian di chuyển hay nâng cao năng lực vận tải, mà quan trọng hơn là khả năng hình thành một ngành công nghiệp hiện đại, thúc đẩy chuyển giao công nghệ, phát triển doanh nghiệp trong nước và nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế.
(VNF) - Samsung muốn tăng gấp đôi công suất bảng mạch AI tại Thái Nguyên thông qua việc mở rộng sản xuất dòng bảng mạch UL FCBGA. Kế hoạch này nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng từ các lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI), trung tâm dữ liệu và ô tô tự lái.
(VNF) - Chuyên gia quốc tế cho rằng nguồn vốn xanh toàn cầu luôn sẵn sàng, các nhà đầu tư trên thế giới đang tích cực tìm kiếm cơ hội đầu tư bền vững. Câu hỏi hiện dịch chuyển từ việc liệu có nguồn vốn hay không sang vì sao dòng vốn lại chảy vào một số thị trường dễ dàng hơn những thị trường khác.
(VNF) - Sáng 6/8, tại kỳ họp chuyên đề, HĐND TP. Đà Nẵng khóa XI đã thông qua nghị quyết quyết định chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng Bến cảng Liên Chiểu - phần cơ sở hạ tầng dùng chung còn lại, với tổng mức đầu tư hơn 6.200 tỷ đồng.
(VNF) - Chính phủ đề xuất tăng vốn tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng từ 203.200 tỷ lên 289.300 tỷ đồng, đồng thời đầu tư đường đôi từ Bắc Hồng đến Nam Hải Phòng.
(VNF) - Sau gần 40 năm mở cửa thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới, khi mục tiêu không còn dừng ở việc thu hút nhiều vốn hơn mà hướng tới thu hút công nghệ, đổi mới sáng tạo và năng lực quản trị.
(VNF) - Bộ Tài chính đề xuất miễn áp dụng thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung tối thiểu nội địa đối với các dự án BOT điện có bảo lãnh của Chính phủ nhằm thực hiện đúng cam kết với nhà đầu tư, tránh phát sinh tranh chấp quốc tế và hạn chế nguy cơ tăng giá điện.
(VNF) - Gia Lai vừa chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời chấp thuận nhà đầu tư đối với hai dự án chăn nuôi heo công nghệ cao và nhà máy sản xuất thức ăn chăn nuôi của Công ty TNHH Thịnh Phát - Muyuan Gia Lai, với tổng vốn đầu tư hơn 3.615 tỷ đồng.
(VNF) - Foxconn rót thêm khoảng 62 triệu USD vào một công ty con ở Quảng Ninh, đồng thời bổ sung hoạt động sản xuất trạm sạc và linh kiện liên quan.
(VNF) - Theo Bộ Tài chính, để nâng cao chất lượng dòng vốn FDI, thời gian tới sẽ tập trung vào bốn nhóm giải pháp trọng tâm gồm hoàn thiện thể chế, phát triển hạ tầng, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và tăng cường các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp.
(VNF) - Trong bối cảnh Việt Nam tiếp tục thu hút dòng vốn FDI vào các lĩnh vực điện tử, bán dẫn, AI và công nghệ cao, nhu cầu đối với bất động sản công nghiệp cũng đang thay đổi theo hướng đòi hỏi hạ tầng chất lượng cao, nguồn điện ổn định và các tiêu chuẩn phát triển bền vững.
(VNF) - Dự án Nhà máy xử lý rác và phát điện Bắc Giang do Công ty TNHH Năng lượng môi trường Bắc Giang làm chủ đầu tư, có tổng mức đầu tư 1.866 tỷ đồng.
(VNF) - Sau hơn 40 năm kinh doanh siêu thị tại Thái Lan, Aeon quyết định bán toàn bộ chuỗi MaxValu cho Central Retail. Ở chiều ngược lại, tập đoàn Nhật Bản đang chuẩn bị dành khoảng 60% ngân sách đầu tư tại ASEAN cho Việt Nam.
(VNF) - Tổ hợp tháp đôi IFC Hanoi cao 35 tầng với tổng vốn đầu tư 9.000 tỷ đồng đã hoàn thiện tại khu đô thị Tây Hồ Tây (Hà Nội), dự kiến vận hành từ tháng 10.
