Ông Nguyễn Duy Ngọc: 'Không để người dám làm chịu thiệt hơn người né trách nhiệm'

Sáng 3/9, tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện một số nghị quyết, chỉ thị của Bộ Chính trị, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc truyền đạt những nội dung trọng tâm, cốt lõi của Nghị quyết 24 của Bộ Chính trị về phát huy tính tiên phong, gương mẫu, tinh thần đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, đảng viên trong kỷ nguyên mới.

Theo ông Nguyễn Duy Ngọc, Nghị quyết 24 đặt ra yêu cầu rộng hơn và cao hơn. Nếu trước đây trọng tâm là khuyến khích, bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo thì nay Bộ Chính trị đặt vấn đề từ chính phẩm chất và trách nhiệm của mỗi cán bộ, đảng viên: đã là cán bộ, đảng viên thì phải tiên phong, gương mẫu; phải đổi mới, dám nghĩ, dám làm và dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.

Việc đặt hai chữ “tiên phong, gương mẫu” ở đầu tên Nghị quyết, theo Trưởng Ban Tổ chức Trung ương, mang ý nghĩa sâu sắc. Tiên phong không chỉ là đi trước trong nhận thức mà phải đi trước trong hành động. Gương mẫu không chỉ là chấp hành tốt, giữ mình không sai phạm, mà còn phải dám nhận việc khó, dám quyết việc thuộc thẩm quyền và chịu trách nhiệm về quyết định cũng như kết quả công việc được giao.

Ông Nguyễn Duy Ngọc cho biết, trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với mục tiêu cao và nhiệm vụ nặng nề, phần lớn cán bộ, đảng viên có bản lĩnh, trách nhiệm, tận tụy, nhiều người dám nghĩ, dám làm và đương đầu với khó khăn vì lợi ích chung.

Tuy nhiên, vẫn còn một bộ phận làm việc cầm chừng, e ngại rủi ro, sợ sai, đùn đẩy trách nhiệm, né tránh công việc; thậm chí có nơi viện dẫn những hạn chế, bất cập của pháp luật để không dám quyết định. Vì vậy, yêu cầu đặt ra không chỉ là khắc phục tâm lý sợ sai, không dám làm mà còn phải khơi dậy tinh thần trách nhiệm, tính tiên phong, gương mẫu và khát vọng cống hiến, tạo khả năng giải quyết những vấn đề mới, khó, phức tạp, chưa có tiền lệ và tạo ra kết quả thực chất.

Từ bảo vệ cán bộ sang tạo môi trường để cán bộ dám làm

Theo Trưởng Ban Tổ chức Trung ương, Nghị quyết 24 tập trung vào 5 nội dung trọng tâm. Trong đó, trước hết là bước chuyển từ khuyến khích, bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm sang xác lập tính tiên phong, gương mẫu và trách nhiệm hành động là chuẩn mực của cán bộ, đảng viên trong kỷ nguyên mới.

Điều này không đồng nghĩa mọi cán bộ đều phải có sáng kiến lớn hay đề án đột phá. Nhưng sự thụ động, trì trệ, né tránh trách nhiệm trong thực thi nhiệm vụ không thể được chấp nhận.

“Việc thuộc thẩm quyền phải quyết định; việc thuộc trách nhiệm phải xử lý; khó khăn phải chủ động tìm cách tháo gỡ; vượt thẩm quyền phải báo cáo cùng phương án đề xuất”, ông Nguyễn Duy Ngọc quán triệt.

Nghị quyết đồng thời chuyển từ bảo vệ cán bộ sau khi rủi ro xảy ra sang kiến tạo môi trường để cán bộ có thể hành động và chịu trách nhiệm ngay từ đầu. Trước khi yêu cầu cán bộ chịu trách nhiệm, tổ chức phải giao rõ việc, đủ quyền, bố trí nguồn lực, xác định giới hạn thẩm quyền, nhận diện và quản trị rủi ro, đồng thời theo dõi, hỗ trợ trong quá trình thực hiện.

Theo ông Ngọc, đây là sự chuyển đổi từ “bảo vệ sau sự việc” sang “bảo vệ bằng thể chế, bằng tổ chức và bằng quản trị rủi ro ngay trong quá trình hành động”.

Bảo vệ cán bộ cũng không có nghĩa tạo ra một “vùng an toàn” để cán bộ không phải chịu trách nhiệm. Mục tiêu là tạo một không gian hành động rõ ràng, chấp nhận rủi ro và cho phép thử nghiệm có kiểm soát để cán bộ dám chịu trách nhiệm.

Một nội dung quan trọng khác là chuyển từ việc đặt trọng tâm vào trách nhiệm cá nhân cán bộ sang xác lập trách nhiệm đồng bộ của cán bộ, tổ chức và người đứng đầu. Một đề xuất đổi mới thường có nhiều chủ thể tham gia, từ người phát hiện vấn đề, tham mưu, thẩm định đến người quyết định, phối hợp và trực tiếp thực hiện.

Nếu chỉ yêu cầu cán bộ cấp dưới dám làm nhưng người có thẩm quyền không dám quyết, chỉ giao trách nhiệm mà không giao quyền, không bố trí nguồn lực, không tháo gỡ và bảo vệ khi cán bộ hành động đúng, thì cơ chế sẽ không thể vận hành.

Vì vậy, người đứng đầu không chỉ xem xét, quyết định chủ trương đổi mới mà phải chủ động tạo điều kiện, lựa chọn việc khó, giao người có năng lực, giao quyền, đồng hành, quản trị rủi ro và chịu trách nhiệm trong phạm vi thẩm quyền. Đây là chuyển biến từ “cán bộ phải dám làm” sang “tổ chức phải dám giao việc, dám giao quyền và dám bảo vệ người làm đúng”.

Nghị quyết cũng đưa việc khuyến khích, bảo vệ cán bộ trở thành nội dung xuyên suốt trong công tác cán bộ và quản trị quốc gia. Theo đó, phải “chọn người theo việc, giao việc để thử thách, lấy sản phẩm và kết quả để đánh giá, lấy thực tiễn để phát hiện, trọng dụng và sàng lọc cán bộ”.

Không hành động cũng có thể gây hậu quả

Một trong những điểm được Trưởng Ban Tổ chức Trung ương đặc biệt nhấn mạnh là phải hiểu đầy đủ hai mặt của vấn đề: vừa bảo vệ người dám làm, vừa kiên quyết xử lý người không chịu làm.

Theo ông Nguyễn Duy Ngọc, không được đánh đồng cán bộ muốn làm nhưng còn e ngại vì cơ chế chưa rõ, pháp luật chồng chéo, vấn đề mới chưa có tiền lệ với những người thực chất không muốn làm, ngại khó, ngại va chạm, sợ trách nhiệm và làm việc cầm chừng.

Với người muốn làm nhưng gặp rào cản, trách nhiệm của tổ chức là tháo gỡ, trao quyền, hướng dẫn, chia sẻ rủi ro và bảo vệ. Ngược lại, với người có trách nhiệm nhưng né tránh, đùn đẩy, việc dễ thì làm, việc khó thì né, cần phải xác định rõ trách nhiệm.

“Đặc biệt phải cảnh giác với tình trạng lấy sợ sai, sợ trách nhiệm, cơ chế còn vướng, pháp luật chưa rõ làm bình phong cho sự trì trệ, thiếu trách nhiệm, thậm chí che giấu động cơ cá nhân”, ông Nguyễn Duy Ngọc lưu ý.

Theo ông, không hành động cũng có thể gây hậu quả. Một quyết định sai phải chịu trách nhiệm; nhưng không quyết định, để công việc đình trệ, cơ hội phát triển bị bỏ lỡ, nguồn lực lãng phí, người dân và doanh nghiệp chịu thiệt hại thì cũng phải chịu trách nhiệm.

Do đó, trong giai đoạn mới, công tác kiểm tra không chỉ cần đặt câu hỏi cán bộ đã làm sai điều gì mà phải quan tâm thêm: việc thuộc chức trách, thẩm quyền của đồng chí, tại sao đồng chí không làm?

Ông Nguyễn Duy Ngọc cho rằng cần từng bước hình thành văn hóa rõ ràng trong hệ thống: không làm cũng phải chịu trách nhiệm; làm chậm cũng phải chịu trách nhiệm; làm không đến nơi đến chốn cũng phải được đánh giá đúng mức.

Để thực hiện Nghị quyết 24, trước hết phải tạo chuyển biến về trách nhiệm hành động, nhất là trách nhiệm của người đứng đầu; đồng thời tạo môi trường và thể chế để người muốn làm có thể làm. Phân cấp, phân quyền phải đi cùng quản trị rủi ro, kiểm soát quyền lực và trách nhiệm giải trình.

Bên cạnh đó, ranh giới bảo vệ cán bộ phải rõ: phân biệt rủi ro khách quan, sai sót không cố ý với hành vi cố ý vi phạm; thiếu điều kiện khách quan với thiếu năng lực, thiếu trách nhiệm; đổi mới vì lợi ích chung với lợi dụng đổi mới để vụ lợi.

Tinh thần xuyên suốt được Trưởng Ban Tổ chức Trung ương nhấn mạnh là mở đường cho người muốn làm, trao quyền cho người có năng lực, bảo vệ người dám làm vì lợi ích chung và trọng dụng người làm được việc; đồng thời sàng lọc, thay thế những người không làm, không dám chịu trách nhiệm, né tránh, đùn đẩy, trì trệ.

“Phải khắc phục cho được một nghịch lý người nhận việc khó, chấp nhận trách nhiệm và rủi ro lại dễ chịu bất lợi hơn người chọn việc an toàn, né tránh trách nhiệm”, ông Nguyễn Duy Ngọc quán triệt.